Sunday, 14 September 2008

စိတ္

လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ႏွစ္ေက်ာ္က က်ေနာ့္ရဲ့ေက်းဇူးရွင္ဖခင္ႀကီး ဆံုးပါးခဲ့ပါတယ္။ အခံစားရဆံုးကေတာ့ ေမေမပါပဲ။ အိမ္ေထာင္သက္ အႏွစ္ေလးဆယ္နီးပါး ေပါင္းသင္းလာခဲ့ၿပီး မိသားစုတခုလံုးရဲ့ အားကိုးရာျဖစ္တဲ့၊ အထူးသျဖင့္ ေမေမ့အတြက္ အဓိကမွီခိုအားထားရာ ဘ၀လက္တဲြေဖာ္ျဖစ္တဲ့ ေဖေဖ့ကို ဆံုး႐ႈံးခဲ့ရတဲ့အတြက္ ေမေမ့စိတ္မွာ အလြန္တရာထိခုိက္ေၾကကဲြခံစားခဲ့ရပါတယ္။
ေဖေဖ့ကို ဆံုး႐ံႈးရတာေရာ၊ ေမေမ ခံစားေနရတာကို မခ်ိတင္ကဲၾကည့္ၿပီးေရာ အားလံုးေပါင္းစပ္ၿပီး က်ေနာ့္စိတ္မွာလည္း အေတာ္ နာက်င္ေၾကကဲြစြာခံစားရပါတယ္။ မုဆိုးမ မိခင္အိုကို တတ္ႏိုင္သမွ် ႏွစ္သိမ့္အားေပးခဲ့ပါတယ္။
ဒီလိုေနရင္းနဲ႔ပဲ ေဖေဖ ဆံုးၿပီး (၄)လျပည့္ဖို႔ ရက္အနည္းငယ္အလိုမွာ ေမေမ ဒီကဗ်ာေလးကို ေရးခဲ့ပါတယ္။


သူထြက္ခြါလည္း၊
ျပန္လာလိမ့္ႏိုး၊ တိတ္တခိုးပင္၊
ေမွ်ာ္ကိုးေစာင့္ႀကိဳေနမိသည္။ ။

သူ႔စကားသံ၊
မၾကားျပန္လည္း၊ ရွာႀကံနားစြင့္၊
ေမွ်ာ္လင့္ေတာင့္တေနမိသည္။ ။

သူမရွိလည္း၊
ရွိေနေသးသည္၊ မေ၀းမကြာ၊
အနီးမွာဟုရွာမိသည္။ ။

သူ႔အရိပ္ကို၊
ခုိလံႈလိုလည္း၊ လဲၿပိဳပ်က္ေရြ႕၊
ရွာမေတြ႔ေတာ့၊
ခ်မ္းေျမ႕စိတ္မ်ားေပ်ာက္ခဲ့ၿပီ။ ။

အဲဒီေနာက္ က်ေနာ္လည္း ေ၀းေျမရပ္ျခားကို ထြက္ခြာခဲ့ရပါတယ္။ မုဆိုးမ မိခင္အိုအနားမွာ ေနခ်င္ေပမယ့္လည္း ဘ၀အတြက္ေရာ၊ က်ေနာ္အလုပ္လုပ္တဲ့ ကုမၸဏီရဲ့ တာ၀န္အတြက္ေရာမို႔ မထြက္ခ်င္ေပမယ့္ ထြက္ခဲ့ရတာပါပဲ။ က်ေနာ္ ႏိုင္ငံျခားမွာရွိေနတုန္း (ေငြေရးေၾကးေရးအရ ပူပင္စရာမလိုေပမယ့္) ေမေမ့ကို အလြန္စိတ္ပူခဲ့ရပါတယ္။ ဘ၀လက္တဲြေဖာ္နဲ႔ ေသခဲြခဲြရလို႔မွ မၾကာေသး၊ အားကိုးရာျဖစ္တဲ့ တဦးတည္းေသာသားကလည္း အေ၀းကို ရွင္ခဲြခဲြၿပီးထြက္သြားရေလေတာ့ ေမေမ ဘယ္လိုမ်ား ခံစားေနရရွာပါလိမ့္မလဲ။ ေမေမဟာ ႏွလံုးေရာဂါအခံလည္း ရွိပါတယ္။ အဲဒီလုိ ပူပင္ေနရတုန္း ေဖေဖ ဆံုးတာ (၆)လ ျပည့္တဲ့ေန႔မွာ ေမေမ ဟာ ဒီကဗ်ာေလးကို ဆက္ေရးခဲ့ပါတယ္။

မရသည္ကို၊
လိုခ်င္ေတာင့္တ၊ ေသာကမီးႀကီး၊
ၿငီးၿငီးဟုန္းထ၊ ေတာက္ေလာင္လွစဥ္၊
"အဘိဏွသုတ္ေတာ္"၊
ရြတ္ပူေဇာ္ေသာ္၊ ေတြးေခၚဆင္ျခင္၊
အမွန္ျမင္၍၊ ေရစင္ေအးခ်မ္း၊
ပက္ျဖန္းသည္သို႔၊ ႏွစ္လို႔စိတ္တြင္၊
တရားျမင္သည္၊ လ်င္လ်င္စဲြၿငီး၊
ေသာကမီးကိုၿငိမ္းေစသတည္း။ ။

အဲဒီေတာ့မွပဲ က်ေနာ္လည္း ေမေမ့အတြက္ အနည္းငယ္ စိတ္ေအးသြားရပါေတာ့တယ္။ ျမတ္စြာဘုရားရဲ့ ဂုဏ္ေက်းဇူးေတာ္အနႏၱ၊ တရားေတာ္ရဲ့ ဂုဏ္ေက်းဇူးေတာ္အနႏၱေၾကာင့္ ေမေမ့ရဲ့စိတ္မွာ ေဆာက္တည္ရာ ရခဲ့ရပါတယ္။ ရတနာသံုးပါးဟာ အမွန္တကယ္ပဲ က်ေနာ္တို႔ရဲ့ အားကိုးအားထားရာျဖစ္ေစပါေတာ့တယ္။
ေမေမ့ရဲ့ကဗ်ာေလးနဲ႔ပဲ ရတနာသံုးပါးႏွင့္တကြ က်ေနာ့္ရဲ့ေက်းဇူးရွင္ဖခင္ႀကီး နဲ႔ မိခင္ႀကီးအပါအ၀င္ အနေႏၱာ၊ အနႏၱငါးပါးကို လက္ဆယ္ျဖာထိပ္မွာမိုးၿပီး ရွိခိုးကန္ေတာ့လိုက္ပါတယ္ခင္ဗ်ား။
ခံစားဖတ္႐ႈေပးတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးအထူးပါ။

ဟယ္ရီ

Read More...

Saturday, 13 September 2008

ေဗဒါလမ္း (၂) - မယ့္လမ္းပါတဲ့

ဒီေခ်ာင္းမွာရႊင္၊ ေဗဒါခင္ျပာလ့ဲ
စံပယ္ကို ယမယ္ဖြဲ႕ (ယိုးမယ္ဖြဲ႕) ကမ္းကပ္ခ်င္ခ့ဲ။
ဒီေခ်ာင္းမွာရႊင္၊ ေဗဒါခင္ျပာလ့ဲ
ပ်ဳိမယ္ကို ယမယ္ဖြဲ႕၊ ကမ္းကပ္ခ်င္ခ့ဲ။
ဒီေခ်ာင္းမွာရႊင္၊ ေဗဒါခင္ျပာလ့ဲ
ေစတီငယ္ယမယ္ဖြဲ႕၊ ကမ္းကပ္ခ်င္ခ့ဲ။

လင္းယဥ္ႏြဲ႕ တခ်ီခ်ီ
က်ဴ႐ိုးရွင္သူ႕စကား၊ နားက်ခ့ဲၿပီ
ကြၽတ္ဆုျမတ္ စလြယ္ခ်ည္၊ ေဗဒါရီျပာလ့ဲ။
စုန္ခ်ည္ ဆန္ခ်ည္နဲ႕
ဒီေခ်ာင္းေရ ေဗဒါလမ္း၊ မယ့္လမ္းပါတ့ဲ။ ။

ေဇာ္ဂ်ီ
(ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ႏွစ္လည္စာေစာင္၊ ၁၉၅၇ - ၁၉၅၉)

ေဗဒါလမ္း(၁) မွာ မေဗဒါက ေခ်ာင္းထဲမွာ စုန္ခ်ည္၊ ဆန္ခ်ည္သြားေနရတာၿငီးေငြ႔ၿပီမို႔ စပယ္တို႔၊ ပ်ိဳေမတို႔၊ ေစတီ တို႔ကို ယမယ္႐ွာၿပီး ကမ္းကိုကပ္ခ်င္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလိုကမ္းကိုကပ္ခ်င္တိုင္းလဲ က်ဴ႐ုိး႐ွင္က "ဒီေခ်ာင္းေရ ေဗဒါလမ္း မယ့္လမ္းသာပ" ဆိုၿပီးပဲ အၿမဲနားခ်ခဲ့ပါတယ္။ အခု ဒီ ေဗဒါလမ္း(၂) မွာ ေနာက္ဆံုးေတာ့ က်ဴ႐ုိး႐ွင္ နားခ်သလိုဘဲ ဒီေခ်ာင္းေရမွာ စုန္တခါ၊ ဆန္တလွည့္ ေနရတဲ့ လမ္းဟာသာ ေဗဒါရဲ့လမ္း၊ မယ့္လမ္းပဲျဖစ္ေၾကာင္း လက္ခံၿပီး ဆက္လက္႐ွင္သန္႐ုန္းကန္သြားရဦးမယ္လို႔ ေျပာခ်င္တယ္လို႔ က်ေနာ္ ခံစားရပါတယ္။

က်ေနာ္တို႔ေတြေရာ၊ အေၾကာင္းမ်ိဳးစံုယမယ္႐ွာ၊ ေတြ႔ကရာေတြ႐ုိးမယ္ဖဲြ႔ၿပီး ကိုယ္ေလွ်ာက္ေနက်လမ္းကေန ေသြဖည္ခ်င္ခဲ့ၾကဖူး ပါလိမ့္မယ္။ ေနာက္ဆံုးေတာ့လဲ ကိုယ့္ဘ၀ထဲက ႐ုန္းမထြက္ႏုိင္ၾကဘဲ မူလ လမ္းကိုပဲ ျပန္ေလွ်ာက္ၾကရတဲ့အခါ ဒီ ေဗဒါလမ္းကဗ်ာ ေလးက တစ္စံုတစ္ခုေသာ ခံစားမႈကို ေပးစြမ္းႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။

ဖတ္႐ႈခံစားေပးတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးအထူးပါ ...
ဟယ္ရီ

Read More...

ေဗဒါလမ္း (၁) - မယ့္လမ္းပါလား

ပန္းနီလာ၊ ေဗဒါဆင္သ လို႕
ယဥ္လွတယ္ေလး။
စုန္ခ်ည္ ဆန္ခ်ည္နဲ႔
ဒီေခ်ာင္းေရ ေဗဒါလမ္းမွာ၊ တန္းစီလို႕ေလး ။

အိုအခ်င္း က်ဴ႐ိုးရွင္။
မေဗဒါျပာလဲ့လမ္း၊ ကမ္းကပ္မယ္ျပင္။
စံပယ္လွပြင့္ျဖဴစင္၊ ကမ္းခြင္ကငယ္ကြ်မ္း။
သူ႕လိပ္ျပာျခံအရံနဲ႕၊ သူစံရာ သူေပ်ာ္ေမြ႕၊
ေျပးေတြ႕ခ်င္စမ္း ..... တဲ့။

ေတြ႕ခ်င္တဲ့ေစတနာရယ္။
ငယ္ကြ်မ္းေဆြ လြမ္းေဝေတးေပမို႕
ေအးခ်ိဳလွတယ္။
လိပ္ျပာကဝတ္ရည္သယ္၊ စံပယ္ကမအား။
ပြင့္ဖူးတေဝေဝနဲ႔
ဒီေခ်ာင္းေရ ေဗဒါလမ္း
မယ့္လမ္းပါလား။

အိုအခ်င္း ... က်ဴ႐ိုးရွင္။
မေဗဒါျပာလဲ့လန္း၊ ကမ္းကပ္ျပန္ခ်င္။
ဟိုအေကြ႕မွာလ
ကိုရင္ေဖ့ ခ်စ္ေရစင္ ၊ ပ်ိဳခင္ရဲ့အႏဲြ႕။
ပ်ိဳ႕လက္မွာ မယ္ေဗဒါက
ပ်ိဳ႕မ်က္နွာ ခ်စ္အံု႔ပုန္းကို ၊ ၿပံဳးၾကည့္ခ်င္ငဲ့ .. တဲ့။

ၾကည့္ခ်င္တဲ့ေစတနာရယ္
သနားဘြယ္ ခ်စ္ဘြယ္ေတးေပမို႔
ေအးခ်ိဳလွတယ္။
ခ်စ္စႏိုးရယ္နဲ႔၊ ျမစ္႐ိုးကအျပာခ်ယ္ကို၊
ပ်ိဳ႕နယ္လိုက္ေလမလား။
ပြင့္ဖူးတေဝေဝနဲ႔
ဒီေခ်ာင္းေရ ေဗဒါလမ္း၊ မယ့္လမ္းပါလား။

အိုအခ်င္း ... က်ဴ႐ိုးရွင္။
မေဗဒါျပာလဲ့လန္း၊ ကမ္းကပ္ျပန္ခ်င္။
ထီးေတာ္ကတခြ်င္ခြ်င္
ကြင္းျပင္ကဘုရား။
ေနမင္းညိဳခ်ိန္တန္ေပါ့
နိဗၺာန္ကိုစိတ္ႀကံကူး၊ ဖူးခ်င္လ်က္သား .... တဲ့။

ဖူးခ်င္တဲ့ေစတနာရယ္။
နိဗိၺႏၷာ ဂီတာေတးေပမို႔၊ ေအးခ်ိဳလွတယ္။
ကြ်တ္ဆုကိုရြယ္၊ လြယ္ပါေတာ့အရ
ပြင့္ဖူးတေဝေဝနဲ႔
ဒီေခ်ာင္းေရ ေဗဒါလမ္း၊ မယ့္လမ္းသာပါ့။

ေခ်ာင္းေရကေဖာင္၊ ေတာင္ေလကေသြး။
ရြက္လင္းယဥ္ ၿမိဳင္ၿမိဳင္နဲ႔၊
ပန္းတိုင္ကို ပန္းခိုင္ဆိုက္ေအာင္၊
အားစိုက္ပါေလး။ ။

ေဇာ္ဂီ်
(ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ႏွစ္လည္စာေစာင္၊ ၁၉၅၇ - ၁၉၅၉)

က်ေနာ့္ဘဝမွာ အနိမ့္အျမင့္အတက္အက်ေတြနဲ႔ ႀကံဳရတဲ့အခါတိုင္း ဒီေဗဒါလမ္းကဗ်ာေတြက က်ေနာ့္ကို ျပန္လည္႐ုန္းထဖို႔ အားမာန္ေတြ အၿမဲေပးခဲ့ပါတယ္။ ေဗဒါလမ္းနဲ႔ က်ေနာ္ စတင္ရင္းႏီွးခဲ့တာကေတာ့ က်ေနာ္ငယ္ငယ္က ေရဒီယိုကလႊင့္တဲ့ ေဗဒါလမ္း သီခ်င္းအရွည္ပါ။ ဒီကဗ်ာစုထဲက သင့္ေတာ္ရာအပိုဒ္ေတြကို ေရြးထုတ္ျပီး သံစဥ္ထည့္ဆိုထားတာပါ။ အမ်ိဳးသမီးအဆိုေတာ္တစ္ေယာက္ပါပဲ။ ဘယ္သူဆိုထားလဲဆိုတာေတာ့ က်ေနာ္ ငယ္ေသးေတာ့ မမွတ္မိပါဘူး။ ေနာက္မွ ေဗဒါလမ္း ကဗ်ာအမွတ္ (၁ဝ) ပန္းပန္လ်က္ပဲ ကို ေဒၚၾကည္ၾကည္ေဌး ဆိုထားတာ ေရဒီယိုကေနလႊင့္တာထပ္ၿပီး ၾကားဖူးပါတယ္။ ကဗ်ာေတြကို ေတာ့ ၁၉၈၉ ေလာက္မွာ စဖတ္ခဲ့ဖူးပါတယ္။ အဲဒီကတည္းကစလို႔ ဒီေန႔အထိ အႀကိမ္ႀကိမ္ အခါခါ ဖတ္ေနဆဲပါ။ ဖတ္တိုင္း ဖတ္တိုင္းလဲ ခံစားရတဲ့ ခံစားမႈဟာ တႀကိမ္နဲ႔တႀကိမ္ မတူပါဘူး။ အေျခအေနနဲ႔အသက္အရြယ္ကိုလိုက္ျပီး အမ်ိဳးမ်ိဳး ေျပာင္းလဲခံစားရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အျမဲတူညီတဲ့ခံစားမႈတစ္ခုကေတာ့ မေဗဒါရဲ့ အားမာန္နဲ႔ အေျခအေနကိုလိုက္ေလ်ာညီေထြ ေနႏိုင္စြမ္းအား Flexibility ပါဘဲ။ ကိုယ္ျဖစ္ခ်င္တာမျဖစ္ရလို႔ အားမငယ္ပဲ ကိုယ့္လမ္းကို ကိုယ္သိျပီး ကိုယ့္ဘဝကိုယ္နားလည္တဲ့ မေဗဒါလို စိတ္ထားမ်ိဳးကို (ရာႏႈန္းျပည့္မဟုတ္ေတာင္ အတိုင္းအတာ တစ္ခုအထိ) က်ေနာ္အၿမဲအားက်အတုယူခဲ့ရပါတယ္။ တစ္ခု အႀကံေပးခ်င္တာကေတာ့ ဒီကဗ်ာစုေတြကို အႀကိမ္ႀကိမ္အခါခါ ဖတ္ၾကည့္ေစခ်င္ ပါတယ္။ ဖတ္ၾကည့္ေလေလ၊ ဆရာႀကီးေဇာ္ဂီ်ရဲ့ ကဗ်ာဝိညာဥ္ဟာ က်ေနာ္တို႔ႏွလံုးသားနဲ႔ ပိုနီးစပ္လာေလေလပါပဲ။ ဗမာကဗ်ာ့သမိုင္းမွာ ဆရာေဇာ္ဂီ် မပါရင္မျပည့္စံုသလို ဆရာေဇာ္ဂီ်ရဲ့သမိုင္းမွာလဲ ေဗဒါလမ္း မပါရင္ ျပည့္စံုမွာမဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ဗမာကဗ်ာ့သမိုင္းမွာ အင္မတန္ၾသဇာႀကီးမားျပီး မပါရင္မျဖစ္တဲ့ ဒီ ေဗဒါလမ္းကဗ်ာစု အားလံုး (၄၁ပုဒ္) ကို က်ေနာ္ ျပန္႐ိုက္ျပီး တင္ေပးပါ့မယ္။ စာအုပ္တင္ထားတာရွိေပမယ့္ အလြယ္တကူ ဖတ္႐ႈၿပီးမွ်ေဝခံစား ေဆြးေႏြးႏိုင္အာင္ပါ။ မေဗဒါနဲ႔ က်ဴ႐ိုးရွင္ တို႔ရဲ့ ဘဝနဲ႔အေတြးအေခၚ၊ အျဖစ္သနစ္၊ ခံစားခ်က္ အားလံုးေပါ့။ ကဗ်ာရြာ မွာလည္း က်ေနာ္ တင္ထားပါတယ္။ အဲဒီမွာလည္း သြားေရာက္ဖတ္႐ႈႏိုင္ၾကပါတယ္။

ဖတ္႐ႈခံစားေပးတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးအထူးပါ ...
ဟယ္ရီ

Read More...

Friday, 12 September 2008

ရင္မွမိုး

ညိဳေယာင္ဆင္၊
ရင္ခြင္ကမိုး။

သူ တိမ္းေလရဲ့၊
သူစိမ္းေတြျပင္ျပင္ ပမာမို႔၊
အပူကိန္းသူ ရင္ခြင္မွာေတာ့၊
သခင္ မၾကင္နာ ဖ်က္ေျခြရက္တာေၾကာင့္၊
ျမင္ျမင္ရာ မ်က္ရည္စက္ေတြက၊
ရက္ရွည္ဆက္ ေငြ႔ရည္ဖဲြ႔ပါလို႔၊
ေ၀့ေၾကြရဲ႕ မိုးေတြမစဲေအာင္ကြယ္၊
သဲေစြလို႔ၿဖိဳး။

တခါက မစဲႏိုင္ေအာင္ ရင္ထဲတြင္ေစြခဲ့ရေလေသာ မိုးမ်ားသို႔ ...

အခုတေလာ ေဒြးခ်ိဳးေတြပဲ ေရးခ်င္စိတ္ေပၚေနလို႔ ေရးမိတာပါ။ ဖတ္႐ႈအားေပးတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။
ဟယ္ရီ

Read More...

Tuesday, 9 September 2008

အခါတပါးက ေျခရာမ်ား

ပန္းတို႔ျဖင့္ သြယ္ကံုးအပ္ေသာ
အဆင္တန္ဆာတို႔သည္ လည္းေကာင္း ...
အလြမ္းတို႔ျဖင့္ ျခယ္မႈန္းအပ္ေသာ
အလကၤာတုိ႔သည္ လည္းေကာင္း ...

အျမင္လႊာတြင္ ႏွစ္လိုရာေသာ ေလာက၏အလွႏွင့္
ရင္မွာအစဥ္ ျဖစ္သိုလာေသာ ေသာက၏ညတုိ႔ပင္တည္း။

သူခ်ခဲ့ေသာေျခရာအႏႈတ္အသြင္းမ်ားတြင္
အပူၾကြခဲ့ေသာေ၀ဒနာ႐ုပ္ၾကြင္းမ်ားတည္၏။

ေလမွာလြင့္ေမ်ာရေသာ ရြက္ေၾကြတို႔ကဲ့သုိ႔
ေ၀ဒနာရင့္ေသာကအေမာရက္ရွည္တုိ႔ တည္၏။

ေျဖရာမဲ့ဘ၀ကို
နေဘရွာဖဲြ႕ရမည္ဆုိပါက
ႏြမ္းခ်ိဳ႕ရင့္ ေၾကျပဳန္းကာ
အသည္းနာ ဘ၀င္ေၾကြ ေျမခသည့္ခဏတြင္
လြမ္းဆို႔နင့္ ေသဆံုးကာ
ငရဲမွာ အသေခ်ၤ ေနရမည့္ဘ၀သို႔ သူပို႔ခဲ့ပါသည္။

အခါတပါးက တေယာက္ေသာသူ၏ ေျခရာမ်ားသို႔
အစဥ္ေအာင္းေမ့ရင္း
ကဗ်ာၾကားမွ မေပ်ာက္ေသာအပူ၏ ေ၀ဒနာမ်ားသို႔
အသြင္ေျပာင္းေရႊ႕လုိက္ပါသည္။

ေရးခ်င္ရာေတြ ေလွ်ာက္ေရးထားတာပါ ...
နားလည္ဖတ္႐ႈခံစားေပးႏိုင္မယ္ဆုိရင္ျဖင့္ ့ေက်းဇူးအထူးပါခင္ဗ်ာ
ဟယ္ရီ

Read More...

Sunday, 7 September 2008

အိမ္အုိေဟာင္း

အတၱနဲ႔ကာ၊
မာနနဲ႔မိုး။

ေမတၱာကို ပစ္ခြာရက္သူေၾကာင့္၊
သစၥာပ်က္က်ိဳး။

ေဒြးခ်ိဳးကေလးပါ။ အတုိဆံုးပါပဲ။ က်ေနာ္အရင္ေရးခဲ့တဲ့ "ပေဟဠိ" ဆိုတဲ့ ေဒြးခ်ိဳးေလးထက္ ပိုတိုေအာင္ ႀကိဳးစားေရးထားတာပါ။ ဒီ့ထက္ေတာ့ တိုလို႔မရေတာ့ဘူးထင္ပါရဲ့ေနာ္။
ဖတ္႐ႈအားေပးတဲ့အတြက္ အထူးေက်းဇူးပါခင္ဗ်ာ
ဟယ္ရီ

Read More...

Saturday, 6 September 2008

လြမ္းလင့္လူးလြန္႔လိမ့္ေလေလာ



ဒါလည္း ရွင္မဟာရ႒သာရ ရဲ့ေရးနည္းပါပဲ။ ပဒုမၼာၾကာဆိုနည္းလကၤာ လို႔ေခၚပါတယ္။ လြမ္း တလံုးတည္းကို ၾကာ၀တ္ဆံလုိ မူတည္ၿပီး ပတ္ေရးထားတာပါ။ ႏွစ္ထပ္ေၾကာ့၊ ေလးထပ္ေၾကာ့ စၾကာေတးထပ္ေတြလိုပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ဒါကေတာ့ လကၤာေရးနည္းဆိုေတာ့ ေလးလံုးစပ္နဲ႔ပဲေရးထားတာပါ။ "လ" တလံုးတည္း တပိုဒ္ျခားစီသံုးထာကေတာ့ ပုလဲတတန္႔သႏၱာတတန္႔ သေဘာမ်ိဳးယူထားတာပါ။ ဒီလိုဖတ္လိုက္ပါခင္ဗ်ာ။

လြမ္းလင့္ေလေလ၊ လြမ္းကာေန၍၊
လြမ္းေလွလြန္႔လူး၊ လြမ္းေရဦးတြင္၊
လြမ္းလူးလိွမ့္လွ၊ လြမ္းပိုညသည္၊
လြမ္းလ်ေလလံွ်၊ လြမ္းေစဖန္၏၊
လြမ္းလြန္လြန္းလွ်င္၊ လြမ္းမိုးဆင္ကာ၊
လြမ္းလ်င္လိႈက္လွ်က္၊ လြမ္းေလသက္သည္၊
လြမ္းလက္လက္လတ္၊ လြမ္းမျပတ္ခင္၊
လြမ္းလွ်ပ္လက္လွ်ိဳ၊ လြမ္း၍ငိုမည္၊
လြမ္းလိုလူးလူး၊ လြမ္းေတးက်ဴးသီ၊
လြမ္းလည္လိမ့္လွ၊ လြမ္းေရာင္ျပကာ၊
လြမ္းလာေလလိမ့္၊ လြမ္းႏွင္းစိမ့္ေအး၊
လြမ္းလိွမ့္လူးလာ၊ လြမ္းကဗ်ာသီ၊
လြမ္းလ်ာလူးလွင့္၊ လြမ္းနယ္ဆင့္ကာ၊
လြမ္းလင့္လူးလြန္႔လိမ့္ေလေလာ။ ။

ဖတ္႐ႈအားေပးတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးအထူးပါခင္ဗ်ာ
ဟယ္ရီ

Read More...

ေႏြႏွယ္ႏုန္းႏုန္း ႏြမ္းနယ္ေန

ပ်ိဳးပ်ိဳးျပက္ျပက္၊ တခဲနက္ႏွင့္၊
လက္လက္လင္းလင္း၊ ေရႊအဆင္းသို႔၊
ဝိုးဝင္းဝါဝင့္၊ ႐ုပ္လႊာတင့္သည္၊
ျမျမင့္မိုးမွ၊ ၾကယ္စင္ညတြင္၊

လင္းလွလွ်ပ္လက္၊ ပန္းႏြယ္ခက္သို႔၊
နံနက္ႏွင္းႏု၊ လွရည္ဥရာ
ျပာျပာပ်ိဳ႕ပ်ိဳ႕၊ ကိုယ္ဟန္မို႔ႏွင့္၊
ညိဳ႕ညက္ညႇင္းညႇင္း၊ ႏုသားဝင္းျခယ္၊
ေနနတ္ႏြယ္နန္း၊ ျဖစ္တည္လႊမ္းသို႔၊
ျမင့္ျမန္းေမႊးျမ၊ ပန္းအလွဆင္း၊
သီသင္းသံသာ၊ နႈတ္လႊာမွာလြင့္၊
ၿဖိဳးဖ်ာေဖ်ာက္ေဖ်ာက္၊ ႏွင္းရည္ေပါက္ႏွယ္၊
ေဖြေဖါက္ေျဖေဖ်ာ္၊ ခ်စ္ခြင့္ေပၚႏိုး၊
မွန္းေမွ်ာ္မိမင့္၊ လြမ္းေတးဆင့္ကာ၊
ေရာ္ရင့္ရက္ရွည္၊ ၾကာေလေလေဝး၊
ေထြးေထြးထက္ထက္၊ ခ်စ္ျမသက္သည္၊
လက္လက္လွ်ပ္လို၊ ေဝးရာကိုဖယ္၊
မုန္းမယ္မာန္မူ၊ ခြာေရွာင္သူေရ၊
ေႏြႏွယ္ႏုန္းႏုန္း ႏြမ္းနယ္ေန။

ရွင္မဟာရ႒သာရ ရဲ့ ပုလဲတတန္႔၊ သႏၱာတတန္႔ေရးနည္းပါ။ တပါဒျခားစီ အကၡရာတလံုးတည္း သံုးၿပီး စပ္သြားတာပါပဲ။ တခ်ိဳ႕ကေတာ့ ဧကပုဒ္ရတု လို႔လည္းေျပာၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္ကေတာ့ ရတုအေနနဲ႔ေရးထားတာမဟုတ္ပါဘူးခင္ဗ်ာ။ လကၤာအေနနဲ႔ပဲ ေရးထားတာပါ။
ဖတ္႐ႈအားေပးတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးပါခင္ဗ်ာ
ဟယ္ရီ

Read More...

ခုနစ္ျပည္ေထာင္အလြမ္း

အြန္ေစာတို႔ေျမ၊ ခ်ယ္ရီေဝလဲ။
ကႏၲာရညခင္းမွာ၊ လမင္းသာလဲ။

ပစိဖိတ္ျပာ၊ ကြ်န္းငယ္မွာလဲ။
မီးေတာင္ကြ်န္းအီေကြတာ၊ ေသာင္ျပင္မွာလဲ။

မာလာယုနယ္၊ ကြ်န္းဆြယ္မွာလဲ။
ရာမမင္းစံေပ်ာ္ရာ၊ ျပည္ေတာ္မွာလဲ။

ဘယ္ဆီမွာေရာက္ေနေန၊
ဘယ္ေရကိုေသာက္ေနလဲ။
ရင္ထဲမွာ လြမ္းေနတစ္ေျပာက္၊
စမ္းေရေျခာက္ဆဲ။

ဘယ္ေျမမွာရပ္ေနေန၊
ဘယ္ေျခရာလွမ္းေနလဲ။
ရင္ထဲမွာ လြမ္းေနသမ္းလို႔၊
စမ္းေရခမ္းဆဲ။ ။

ဖတ္႐ႈအားေပးသည့္အတြက္ ေက်းဇူးအထူးတင္ပါသည္
ဟယ္ရီ

Read More...

ျမန္မာကဗ်ာဆိုတာ ဂ်ိဳ (ခ်ိဳ)နဲ႔လား (၁၁)

သျဖန္
သျဖန္ဆိုတာ အသံ+အျဖန္ ဆိုတဲ့ ပိုဒ္ေတြကို ေပါင္းထားတာျဖစ္ၿပီး အဓိပၸါယ္ကေတာ့ သီခ်င္း အသံကို ျပန္ေစတတ္ေသာသီခ်င္း၊ ျဖန္ေျဖေသာသီခ်င္း ရယ္လုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ေဒြးခ်ိဳးသျဖန္ဆိုတာ မူရင္း ေဒြးခ်ိဳးငယ္သာျဖစ္တယ္လုိ႔ဆိုပါတယ္။ အဲဒီမွာမွ တက္သံ၊ သက္သံ၊ နိမ့္သံ၊ တုိင္သံ ဆိုတဲ့ အသံ(၄)မ်ိဳး နဲ႔ ျပန္႔ေအာင္ 'ျဖန္' ၿပီး၊ အဲဒီ အသံေလးသံကို 'ျဖန္ေျဖ'ၿပီး၊ ဒါမွမဟုတ္ ပတ္ပ်ိဳး စတဲ့ သီခ်င္းႀကီးေတြကို ဆိုအၿပီးမွာ အသံကို သံမွန္ကို 'ျပန္'ေရာက္ေအာင္လုပ္ဖို႔ စပ္ဆိုထားတာလို႔ဆုိပါတယ္။ ပတ္ပ်ိဳးလို သီခ်င္းႀကီးေတြေပၚလာမွ ပညာ႐ွိေတြက ဒီနာမည္ကို မွည့္ေခၚခဲ့ဟန္တူတယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။ ဒီေတာ့ သျဖန္ ဆိုတာဟာ သီခ်င္းသံကို အစဲြျပဳၿပီး ေခၚထားတဲ့အမည္ျဖစ္ၿပီး ေဒြးခ်ိဳးတို႔၊ ေဒြးဆစ္တုိ႔ ဆိုတာကေတာ့ အဆစ္အပိုင္း၊ အခ်ိဳး (အပိုဒ္) ေတြကို အစဲြျပဳၿပီး ေခၚထားတဲ့အမည္ျဖစ္တယ္ လို႔ ဆုိပါတယ္။ ေဒြးခ်ိဳး သျဖန္၊ ႏွစ္ဆစ္ခ်ိဳးသျဖန္ ဆိုၿပီးလဲ ေခၚၾကပါတယ္။ ေဒြးခ်ိဳး၊ ေလးခ်ိဳး ေတြရဲ့ အစပ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး ပတ္ပ်ိဳးအခ်မွာ အဆိုမ်ားပါတယ္။ စည္းကိုက္၊ ၀ါးကိုက္ ဆိုင္း၀ိုင္းနဲ႔ ဆုိရတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ သျဖန္ေတြကိုဆိုတဲ့အခါ ငါးေပါက္သံ (Key F Major) နဲ႔ ဆိုရတယ္လို႔ မွတ္သားထားမိ ပါတယ္။ သျဖန္အမ်ိဳးအစားေတြကေတာ့ ...
(၁) သံေထာက္သျဖန္
(၂) ခြန္းေထာက္သျဖန္
(၃) ကြန္းေထာက္သျဖန္
(၄) ေရလားသျဖန္
(၅) ေရခင္းသျဖန္
(၆) ပုလဲေပါက္သျဖန္ ဆိုၿပီး ႐ွိပါတယ္။


သံေထာက္သျဖန္ဆိုတာ အသံ(၄) သံတို႔ကို တစ္ေထာက္၊ ႏွစ္ေထာက္နားၿပီး ႐ြတ္ဆိုရတဲ့ သျဖန္မ်ိဳးကို ေခၚပါတယ္။
ခြန္းေထာက္ဆိုတာကေတာ့ သီခ်င္းႀကီး၊ ျပဇာတ္စကားတို႔ရဲ့ၾကားမွာ ႏႈတ္ခြန္းနဲ႔ေထာက္ျပန္ၿပီး ေျပာဆို ေမးျမန္းရတဲ့ သျဖန္မ်ိဳးကို ဆိုလိုပါတယ္။ ခြန္းေထာက္သျဖန္ကို ပုလဲေပါက္သံ (Lydian Mode) နဲ႔ ဆိုရတယ္လို႔ မဟာဂီတ ဦးၿပံဳးခ်ိဳရဲ့ မဟာဂီတေပါင္းခ်ဳပ္မွာ 'သျဖန္ငါးေပါက္၊ ခြန္းေထာက္ပုလဲ ဆို႐ိုးတည္း' လို႔ေရးသားထားတာ ကို ေထာက္ၿပီး ေျပာၾကပါတယ္။
ကြန္းေထာက္ဆိုတာ ဘုရင္ေတြယာယီတဲနန္းမွာ ခဏနားခိုက္ သီဆုိေဖ်ာ္ေျဖရတဲ့ ေဒြးခ်ိဳးကို 'ကြန္းေထာက္သျဖန္' လို႔ေခၚပါတယ္။ ဘုရင္ေတြရဲ့နန္းေတာ္ကို 'ကြန္း' လို႔အရင္ေ႐ွးေခတ္ကေခၚပါတယ္။ နတ္နန္းကို နတ္ကြန္းလို႔ေခၚသလိုမ်ိဳးပါ။ ဘုရင္ေတြ တိုင္းခန္းလွည့္လည္ရာက ခဏနားခိုစခန္းခ်တာကို 'ေထာက္' တယ္လို႔ေခၚပါတယ္။ ခဏ တစခန္းေထာက္တဲ့သေဘာလို႔ ကဗ်ာစြယ္စံုက်မ္းႀကီးထဲမွာ ေဖၚျပ ထားပါတယ္။ ကဗ်ာဖဲြ႔နည္းနိသ်ည္းထဲမွာကေတာ့ ဇာတ္ပြဲသဘင္ေတြမွာ မင္းသား၊ မင္းသမီးေတြ ခရီး လွည့္လည္သြားၾကရင္း ယာယီတဲနန္းဘံုကြန္းေဆာက္ၿပီးရပ္နားတာကို 'ကြန္းေထာက္နားတယ္'၊ 'ကြန္းေထာက္ခ်တယ္' လို႔ေခၚေၾကာင္းနဲ႔ အဲဒီအခါမွာ ႐ြတ္ဆိုၾကတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြျဖစ္တယ္လို႔ ျမန္မာစာၫြန္႔ေပါင္းက်မ္းကို ကိုးကားၿပီးဆိုထားပါတယ္။ ပညာ၀န္ေထာက္ဦးဖိုးစိန္ရဲ့အလိုအရကေတာ့ 'အဲဒီအခါမ်ိဳးမွာ ၿမိဳင္ထကိုျဖစ္ေစ၊ လြမ္းခ်င္းကိုျဖစ္ေစ ဆိုၿပီးမွ သျဖန္ကို ဆက္လက္၍ဆိုၾက၏။ ၄င္း သျဖန္မွာလည္း ထိုၿမိဳင္ထ၊ လြမ္းခ်င္းတို႔၏ အခ်သာျဖစ္၍ ကြန္းေထာက္ျခင္း၊ စခန္းခ်ျခင္းႏွင့္ ဘာမွ မဆိုင္ခဲ့ပါ။ မင္းသားကို ႏႈတ္ေထာက္္၍ေလ်ာက္တင္ရေသာ သျဖန္၊ သို႔မဟုတ္ ႏႈတ္ခြန္းေထာက္၍ ဆိုရေသာ သျဖန္သာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ''ခြန္းေထာက္သျဖန္'' ဟုသာေခၚဆုိထိုက္၏။ ကြန္းေထာက္သျဖန္ ဟုေခၚဆိုၾကသည္မွာ အမွားသာျဖစ္၏' လုိ႔ ေရးခဲ့ဘူးပါတယ္။
ေရလားသျဖန္ဆိုတာ ျမစ္ေခ်ာင္းအင္းအိုင္ေတြမွာ ေရကစား၊ သြားလာၾကတဲ့အေၾကာင္းေတြကို စပ္ဆိုၾက တဲ့ သျဖန္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။
ေရခင္းသျဖန္ဆိုတာလည္း ေရျပင္ေပၚမွာ တပ္ခင္းၿပီး ေပ်ာ္ပါးစံစားတဲ့အေၾကာင္းကို ဖဲြ႔ဆိုထားတဲ့ သျဖန္ ျဖစ္ပါတယ္။
ပုလဲေပါက္ သျဖန္ဆိုတာကေတာ့ ခြန္းေထာက္သျဖန္ကိုဘဲ ပုလဲေပါက္အသံနဲ႔ဆိုတဲ့အခါ အသံကို လိုက္ၿပီး ေခၚတဲ့အမည္ လို႔ဆုိပါတယ္။
တခ်ိဳ႕ကေတာ့လည္း ေဒြးခ်ိဳးငိုခ်င္းသျဖန္ ဆိုၿပီး အျပည့္အစံုေခၚပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ေဒြးခ်ိဳးဆိုတာ စပ္နည္းအခ်ိဳး၊ ငိုခ်င္း ဆိုတာက အေၾကာင္းအရာ၊ သျဖန္ ဆိုတာက သီဆိုသံကို ဆိုလိုရင္းသာျဖစ္ၿပီး တကယ္ကေတာ့ ေဒြးခ်ိဳး ႐ိုး႐ိုးဘဲျဖစ္ပါတယ္လို႔ ေဖၚျပထားျပန္ပါတယ္။
သျဖန္ေတြကို ဖဲြ႔ဆိုတဲ့အေၾကာင္းအရာအလိုက္သာမက စပ္နည္းနဲ႔ အနက္ ကိုလိုက္ၿပီးလဲ အမည္ေပး ေလ့႐ွိပါတယ္။ ေဒြးခ်ိဳးကိုဘဲေရး႐ိုးေရးစဥ္ထက္ အပိုဒ္ေရနဲနဲပိုမ်ား၊ အကၡရာနည္းနည္းပိုမ်ားၿပီး စပ္ထား ရင္ ေဒြးခ်ိဳးသျဖန္ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေဒြးခ်ိဳးႀကီး ေလာက္ေတာ့ မ႐ွည္၊ မမ်ားရဘူး လို႔လဲ ေျပာထားပါတယ္။ နမူနာ ေဒြးခ်ိဳးသျဖန္ တပုဒ္ ထည့္ေရးေပးလိုက္ပါတယ္။

အေျခငယ္တယ္၊
ငေရသယ္ တသိရ္ေမြ႔ပါတဲ့၊
အိမ္ေ႐ွ႕ကိုအမွန္ရရင္ဘဲ၊
ဉာဏ္ကတနဲ။ ။
ေက်းဇူးသွ်င္၊
ေရးမႈကိုေျမွာ္မျမင္လို႔၊
မိုက္ဉာဏ္၀င္ နင္တန္ခ်က္ကိုလ၊
ကမၻာဘာ စဥ္အဆက္မွာဟယ္
(အမယ္ေလး) ထံုးပ်က္ႏိုင္ဘဲ။ ။

ျမ၀တီမင္းႀကီး ေရး - အီေနာင္ဇာတ္မွ ေဒြးခ်ိဳးသျဖန္
အို ႐ႈေမာဖြယ္ ထားေကသြယ္၊
သည္၀ယ္ပံုသုိ႔ မႀကံေလေသး။
ျဖဴ၀န္းငယ္ရာၿပိဳင္သည္၊
ညာပင္တိုင္ ေ႐ႊေဗြျမင့္ငယ္ကို၊
ျပန္ခြင့္ကေႏွး။

အထူးမွတ္သားဖို႔ကေတာ့ ေဒြးခ်ိဳး၊ ႀတိခ်ိဳး၊ ေလးခ်ိဳးတိုင္းဟာ သျဖန္ျဖစ္ႏိုင္ေပမယ့္၊ သျဖန္တိုင္းကေတာ့ ေဒြးခ်ိဳး၊ ေလးခ်ိဳး မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ ပံုစံအေနနဲ႔ အေနာက္နန္းမေတာ္ မျမကေလး ေရးတဲ့ ရွစ္စံု႐ြက္ၾကာ ပတ္ပ်ိဳးမွာ -

သနားမၾကင္ရက္ကယ္မို႔၊
သူ႔ထြက္ဖန္ရာဆယ္၊
ေရးေႏွာင့္အခ်ယ္။
အုိဘယ္ခါေန႔ငယ္မွ၊
ကိုယ္ေတြ႔သည္ ပူနယ္က၊
ေအးလြယ္သည္မွန္း။
ဆုိၿပီး ခ်ထားတာဟာ ေဒြးခ်ိဳးမဟုတ္ေပမယ့္ သီဆိုသံက သျဖန္သံ (ငါးေပါက္သံ) နဲ႔ဆိုတဲ့အတြက္ သျဖန္လို႔ပဲ မွတ္ယူ ရတယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။
သျဖန္ၿပီးေတာ့ အခ်ိဳးကဗ်ာေတြထဲက ႀတိခ်ိဳးအေၾကာင္းကို ဆက္ပါမယ္ ...

Read More...