Showing posts with label ျမန္မာကဗ်ာဆိုတာ ဂ်ိဳ(ခ်ိဳ)နဲ႔လား. Show all posts
Showing posts with label ျမန္မာကဗ်ာဆိုတာ ဂ်ိဳ(ခ်ိဳ)နဲ႔လား. Show all posts

Saturday, 27 July 2013

ေလးလံုးစပ္ေရးနည္း

ေလးလံုးစပ္ ေရးနည္း

ေလးလံုးစပ္ေရးနည္းကို ရွင္းျပပါဆုိၿပီး ေတာင္းဆိုၾကသူေတြ မ်ားလာလို႕ ထပ္ေရးထားပါတယ္ ... ေလးလံုးစပ္ လကၤာသြားနဲဲ႕ အေျခခံကဗ်ာစပ္နည္းေတြကို ထပ္ေျပာပါ့မယ္။ မေရးတတ္ေသးသူ၊ စတင္ေလ့လာကာစ သူမ်ား အတြက္ ျဖစ္ပါတယ္။ တတ္ကၽြမ္းနားလည္ၿပီးသူ ပညာရွင္မ်ားအတြက္ ရည္ရြယ္ျခင္းမဟုတ္ပါ။

ေလးလံုးစပ္ ဖဲြ႕နည္း
ေလးလံုးစပ္ကဗ်ာေတြကို “လကၤာသြား” နဲ႕ ေရးတယ္ လုိ႕လည္း ေျပာၾကပါတယ္။ လကၤာ၊ ရတု၊ ပ်ိဳ႕၊ ဧခ်င္း၊ သံပိုင္း၊ သမိုင္း စတဲ့ ျမန္မာဂႏၳဝင္ကဗ်ာအမ်ိဳးအစားေတြဟာ ေလးလံုးစပ္လကၤာသြားနဲ႕ခ်ည္း ေရးထားတာျဖစ္ပါတယ္။

ေလးလံုးစပ္ကို ေရးတဲ့အခါ
(၁) စာလံုး ၄-လံုးကို အပိုဒ္ငယ္တပိုဒ္ (ပါဒ တခု) အျဖစ္ ထားရပါတယ္
(၂) ဘယ္ႏွစ္ပိုဒ္အထိေရးရမယ္ဆုိတဲ့ ကန္႕သတ္ခ်က္ မရွိပါ။ ႀကိဳက္သေလာက္ေရးႏုိင္ပါတယ္။ (ရတု ေတြက ခၽြင္းခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ ရတု ေတြမွာ ၁၀၈-ပိုဒ္ထက္ ပိုမစပ္ရပါ။ ဒါေပမဲ့ သွ်ိဳးလိုက္ရတု ေခၚ မဂၤလာရတုေတြကေတာ့ အပိုဒ္ေရ ကန္႕သတ္ခ်က္မရွိပါ။ ပ်ိဳ႕ေတြလိုပဲ အပိုဒ္ေရ အေျမာက္အမ်ား ေရးစပ္ေလ့ရွိပါတယ္။)
(၃) အဆံုးသတ္တဲ့အခါ စာလံုး ၇-လံုး (သုိ႕မဟုတ္) ၈-လံုးနဲ႕ အဆံုးသတ္ေလ့ ရွိပါတယ္။ အဲဒါကို ‘ခ်’ တယ္ လုိ႕ ေခၚပါတယ္။ အဲဒီအပိုဒ္ငယ္ကို ‘အခ်ပိုဒ္’ လုိ႕ ေခၚပါတယ္။ (ရတုေတြအတြက္ အခ်ကိုေတာ့ အမ်ိဳးမ်ိဳး ခ်ေလ့ရွိပါတယ္။ အဲဒါေတြကိုေတာ့ ေလးလံုးစပ္ကို ကၽြမ္းက်င္မွ ရတုအေၾကာင္းမွာ သီးသန္႕ ေလ့လာပါ)
(၄) အဲဒီလိုစပ္တဲ့အခါ တပိုဒ္နဲ႕ တပိုဒ္ (ပါဒ တခုနဲ႕တခု) ကာရန္ခ်ိတ္ေပးရပါတယ္။ ဒီလို ကာရန္ခ်ိတ္ဖုိ႕အတြက္ အေျခခံ ကာရန္စပ္နည္း ၅-မ်ိဳး ရွိပါတယ္။ ေအာက္မွာ တခုခ်င္း ေျပာပါ့မယ္။

(မွတ္ခ်က္။ ။ တကယ္ေတာ့ ေလးလံုးစပ္ကဗ်ာေတြအတြက္ ကာရန္ယူနည္းက ၆-မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္ ... ဒီနည္းေတြကို အစပ္ ေျခာက္ပါး လုိ႕ ေရွးဆရာမ်ား သတ္မွတ္ခဲ့ၾကပါတယ္ ... ဒါေပမဲ့ အဲဒီထဲက ေနာက္ဆံုးနည္းျဖစ္တဲ့ ခ်ိန္ခြင္လွ်ာစပ္နည္းကို ေနာက္ပိုင္းမွာ ဆရာေတြက ပယ္ခဲ့ၾကပါတယ္ ... ဒါေၾကာင့္ ၅-နည္းပဲ အသံုးမ်ားတယ္ လုိ႕ ေျပာရပါမယ္)

ကာရန္
ကာရန္ဆုိတာ ပါဠိစကား ကာရႏၲ ကေနလာပါတယ္။ အကၡရာရဲ့အဆံုးသတ္ (ဒါမွမဟုတ္) အဆံုး အကၡရာ လို႔ အဓိပၸါယ္ရပါတယ္။ ကဗ်ာမွာဆိုရင္ေတာ့ အကၡရာအခ်င္းခ်င္း အသတ္တူ (သို႔မဟုတ္) အသံတူ စပ္ထားတဲ့ စာလံုးေတြကို ဆိုလုိပါတယ္။

ပထမဆံုး စပ္နည္းကို ၾကည့္ၾကရေအာင္။

သတ္ေစ့ႏွက္သံုးခ်က္ညီ စပ္နည္း (၄-၃-၂ စပ္နည္း)

ဒီနည္းကို အတုိေကာက္ ၄-၃-၂ စပ္နည္း လုိ႕ မွတ္ပါ ... အေျခခံအက်ဆံုးနဲ႕ အသံုးအမ်ားဆံုး စပ္နည္းျဖစ္ပါတယ္။
ေလးလံုးစပ္ျမန္မာကဗ်ာေတြမွာ ကာရန္ယူရင္ အတဲြတတဲြျပည့္ေအာင္ ယူရပါတယ္။
အခုစပ္နည္းမွာ ကာရန္တတဲြျပည့္ဖုိ႕အတြက္ အပိုဒ္ငယ္ ၃-ပိုဒ္ကို ကာရန္တူခ်ိတ္ဆက္ေပးရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကာရန္ ၃-ခ်က္ ယူရပါတယ္။ ပထမဆံုးစတဲ့ ကာရန္ကို “အခံကာရန္” လုိ႕ ေခၚၿပီး ေနာက္ကလုိက္တဲ့ ကာရန္ေတြကို “အအုပ္ကာရန္” လုိ႕ ေခၚပါတယ္။
ဘယ္ေနရာေတြမွာ ခ်ိတ္ဆက္ေပးရမွာလဲ ဆုိေတာ့ ပထမဆံုးအပိုဒ္ရဲ႕ စာလံုး (၄)လံုးေျမာက္၊ ဒုတိယအပိုဒ္ရဲ႕ စာလံုး (၃) လံုးေျမာက္၊ တတိယအပိုဒ္ရဲ႕ စာလံုး (၂)လံုးေျမာက္ေတြကို ကာရန္တူ ခ်ိတ္ဆက္စပ္ဆုိ ေပးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၄-၃-၂ လို႕ အတုိေကာက္ မွတ္ၾကျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။
ေအာက္က ဥပမာ မွာ အဝါေရာင္ ျပထားတဲ့ေနရာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။



ပထမဆံုးအပိုဒ္ရဲ႕ စာလံုး (၄)လံုးေျမာက္ (ေျခ)၊ ဒုတိယအပိုဒ္ရဲ႕ စာလံုး (၃) လံုးေျမာက္ (ေထြ)၊ တတိယအပိုဒ္ရဲ႕ စာလံုး (၂)လံုးေျမာက္ (ေရ) ေတြကို ကာရန္တူ ခ်ိတ္ဆက္စပ္ဆုိထားတာ ေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္။

အဲဒီလို ပထမ ၃-ပိုဒ္ကို ေျခ-ေထြ-ေရ ဆုိၿပီး ကာရန္ခ်ိတ္ၿပီးသြားတဲ့အခါ ကာရန္တတဲြျပည့္စံုသြားပါၿပီ။ ေလးလံုးစပ္မွာ ကာရန္လြတ္ေနတာ တခ်က္မွ မရွိရဘူး ဆုိတာ အထူးသတိျပဳရပါမယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေနာက္ထပ္ ကာရန္အသစ္တတဲြ ျပန္စရပါမယ္။
ဒီလို ေနာက္ထပ္ ကာရန္အသစ္တတဲြကို ဘယ္ကျပန္စရမလဲ ဆုိရင္ ပထမကာရန္တဲြ (၄-၃-၂ ယူထားတဲ့ ကာရန္တဲြ) ဆံုးသြားတဲ့ အပိုဒ္ကေနပဲ ျပန္စရမွာပါ။ ဘယ္ေနရာကေန ျပန္စရမလဲဆုိေတာ့ အဲဒီအပိုဒ္ရဲ႕ ေလးလံုးေျမာက္ကပဲ ျပန္စရပါမယ္။
ဒါေၾကာင့္ ပထမကာရန္တဲြ ဆံုးသြားတဲ့ အပိုဒ္က (ျမစ္ေရဝန္းလည္) ဆုိတဲ့ အပိုဒ္ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအပိုဒ္ရဲ႕ ေလးလံုးေျမာက္ (လည္) ဆုိတဲ့ ေနရာကေန ကာရန္တဲြအသစ္တခု ျပန္စယူထားတာကို အျပာေရာင္နဲ႕ ျပထားပါတယ္။ ဒီမွာလည္း ကာရန္က ၄-၃-၂ ကုိပဲ ယူထားတာေၾကာင့္ (လည္-ဆီ-ျပည္) ဆုိၿပီး စပ္ထားတာ ေတြ႕ရပါမယ္။
အဲဒီမွာ ဒုတိယကာရန္တဲြ ျပည့္သြားပါၿပီ။ ဒါေၾကာင့္ ေနာက္ထပ္ ဆက္စပ္ခ်င္ရင္ အဲဒီ ဒုတိယ ကာရန္တဲြ ဆံုးတဲ့ (ေရႊျပည္ကိုသာ) ဆုိတဲ့ အပိုဒ္ရဲ႕ ေလးလံုးေျမာက္ျဖစ္တဲ့ (သာ) ဆုိတဲ့ အစိမ္းေရာင္စာလံုးကေန ေနာက္ထပ္ ဆက္ၿပီး စပ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပထမ အပိုဒ္ႀကီးတပိုဒ္လံုး ဘယ္လို ကာရန္ေတြ ယူသြားလဲဆုိတာ အားလံုးၿပီးတဲ့အခါ ဆက္ျပပါ့မယ္။
ေလးလံုးစပ္မွာ အဲဒီ အခ်က္ဟာ သိပ္အေရးႀကီးပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ေလးလံုးစပ္ စေရးကာစမွာ ၄-၃-၂ ခ်ိတ္ၿပီးေပမဲ့ အဲဒီ ကာရန္တဲြ ဆံုးသြားတဲ့ အပိုဒ္ကေန အသစ္ျပန္မစမိဘဲ လြတ္သြားတတ္ၾကပါတယ္။ ဒါကို ဂ႐ုစိုက္ဖုိ႕ အေရးႀကီးပါတယ္။

ထိပ္ခ်င္းထပ္ စပ္နည္း (၄-၃-၁ စပ္နည္း)

ဒီနည္းကို အတုိေကာက္ ၄-၃-၁ စပ္နည္း လုိ႕ မွတ္ပါ။
အခုစပ္နည္းမွာလည္း ကာရန္တတဲြျပည့္ဖုိ႕အတြက္ အပိုဒ္ငယ္ ၃-ပိုဒ္ကို ကာရန္တူခ်ိတ္ဆက္ေပးရပါတယ္။
ဘယ္ေနရာေတြမွာ ခ်ိတ္ဆက္ေပးရမွာလဲ ဆုိေတာ့ ပထမဆံုးအပိုဒ္ရဲ႕ စာလံုး (၄)လံုးေျမာက္၊ ဒုတိယအပိုဒ္ရဲ႕ စာလံုး (၃) လံုးေျမာက္၊ တတိယအပိုဒ္ရဲ႕ အစ စာလံုး (၁-လံုးေျမာက္) ေတြကို ကာရန္တူ ခ်ိတ္ဆက္စပ္ဆုိ ေပးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ေအာက္က ဥပမာ မွာ အဝါေရာင္ ျပထားတဲ့ေနရာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
ပထမဆံုးအပိုဒ္ရဲ႕ စာလံုး (၄)လံုးေျမာက္ (ရာ)၊ ဒုတိယအပိုဒ္ရဲ႕ စာလံုး (၃) လံုးေျမာက္ (ကြာ)၊ တတိယအပိုဒ္ရဲ႕ စာလံုး (၁)လံုးေျမာက္ (မွာ) ေတြကို ကာရန္တူ ခ်ိတ္ဆက္စပ္ဆုိထားတာ ေတြ႕ရပါမယ္။



အဲဒီလို ပထမ ၃-ပိုဒ္ကို (ရာ-ကြာ-မွာ) ဆုိၿပီး ကာရန္ခ်ိတ္ၿပီးသြားတဲ့အခါ ကာရန္တတဲြျပည့္စံုသြားၿပီျဖစ္လုိ႕ ေနာက္ထပ္ ကာရန္အသစ္တတဲြ ကို ပထမကာရန္တဲြဆံုးတဲ့ (မွာလည္းမၾကား) ဆုိတဲ့ အပိုဒ္ရဲ႕ ေလးလံုးေျမာက္ (ၾကား) ကေနၿပီး ျပန္စရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဦးတုိက္ (ထိပ္ခ်င္းတုိက္) စပ္နည္း (၄-၁ စပ္နည္း)

ဒီနည္းကေတာ့ အေပၚက ႏွစ္နည္းလို သံုးလံုးတတဲြ ကာရန္မယူဘဲ ႏွစ္လံုးတတဲြကာရန္ယူတဲ့နည္း ျဖစ္ပါတယ္။
အတုိေကာက္ ၄-၁ စပ္နည္း လုိ႕ မွတ္ပါ။ ခပ္တုိတုိ ခပ္သြက္သြက္ အေၾကာင္းအရာေတြကို စပ္ရင္ သံုးေလ့ရွိပါတယ္။
အခုစပ္နည္းမွာ ကာရန္တတဲြျပည့္ဖုိ႕အတြက္ အပိုဒ္ငယ္ ၂-ပိုဒ္ကို ကာရန္တူခ်ိတ္ဆက္ေပးရပါတယ္။
ဘယ္ေနရာေတြမွာ ခ်ိတ္ဆက္ေပးရမွာလဲ ဆုိေတာ့ ပထမဆံုးအပိုဒ္ရဲ႕ စာလံုး (၄)လံုးေျမာက္နဲ႕ ဒုတိယအပိုဒ္ရဲ႕ အစ စာလံုး (၁-လံုးေျမာက္) ေတြကို ကာရန္တူ ခ်ိတ္ဆက္စပ္ဆုိ ေပးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ ႏွစ္ခ်က္ယူလုိက္႐ံုနဲ႕ ကာရန္ တတဲြ ျပည့္ၿပီျဖစ္ပါတယ္။
ၿပီးခဲ့တဲ့ ၄-၃-၁ စပ္နည္းက ဥပမာ မွာ ပထမကာရန္တဲြဆံုးတဲ့ (မွာလည္းမၾကား) ဆုိတဲ့ အပိုဒ္ရဲ႕ ေလးလံုးေျမာက္ (ၾကား) ကေနၿပီး ျပန္စၿပီး ၄-၁ ဆက္ယူပံုကို ေအာက္က ဥပမာမွာ ၾကည့္ပါ။
အဝါေရာင္ ျပထားတဲ့ေနရာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
ပထမဆံုးအပိုဒ္ရဲ႕ စာလံုး (၄)လံုးေျမာက္ (ၾကား)၊ ဒုတိယအပိုဒ္ရဲ႕ စာလံုး (၁)လံုးေျမာက္ (သြား) ေတြကို ကာရန္တူ ခ်ိတ္ဆက္စပ္ဆုိထားတာ ေတြ႕ရပါမယ္။



အဲဒီလို အပိုဒ္ ၂-ပိုဒ္ကို ၾကား-သြား ဆုိၿပီး ကာရန္ခ်ိတ္ၿပီးသြားတဲ့အခါ ကာရန္တတဲြျပည့္စံုသြားၿပီျဖစ္လုိ႕ ေနာက္ထပ္ ကာရန္အသစ္တတဲြ ကို ကာရန္တဲြဆံုးတဲ့ (သြားလည္းမသင့္) ဆုိတဲ့ အပိုဒ္ရဲ႕ ေလးလံုးေျမာက္ (သင့္) ကေနၿပီး ျပန္စရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ထိပ္ခ်င္းခၽြတ္ (ရထားေျပး) စပ္နည္း (၄-၂ စပ္နည္း)

အတုိေကာက္ ၄-၂ စပ္နည္း လုိ႕ မွတ္ပါ။ ဒီနည္းကလည္း ခပ္တုိတုိ ခပ္သြက္သြက္ အေၾကာင္းအရာေတြကို စပ္ရင္ သံုးေလ့ရွိပါတယ္။
ဒီနည္းက ၄-၁ စပ္နည္းလိုပါပဲ။ ႏွစ္လံုးတတဲြကာရန္ယူပါတယ္။
ဘယ္ေနရာေတြမွာ ခ်ိတ္ဆက္ေပးရမွာလဲ ဆုိေတာ့ ပထမဆံုးအပိုဒ္ရဲ႕ စာလံုး (၄)လံုးေျမာက္နဲ႕ ဒုတိယအပိုဒ္ရဲ႕ စာလံုး (၂)လံုးေျမာက္ ေတြကို ကာရန္တူ ခ်ိတ္ဆက္စပ္ဆုိ ေပးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ ႏွစ္ခ်က္ယူလုိက္႐ံုနဲ႕ ကာရန္ တတဲြ ျပည့္ၿပီျဖစ္ပါတယ္။
ေအာက္က ဥပမာ မွာ အဝါေရာင္ ျပထားတဲ့ေနရာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
ပထမဆံုးအပိုဒ္ရဲ႕ စာလံုး (၄)လံုးေျမာက္ (ၿမိဳ႕)၊ ဒုတိယအပိုဒ္ရဲ႕ စာလံုး (၂)လံုးေျမာက္ (သို႕) ေတြကို ကာရန္တူ ခ်ိတ္ဆက္စပ္ဆုိထားတာ ေတြ႕ရပါမယ္။



အဲဒီလို အပိုဒ္ ၂-ပိုဒ္ကို ၿမိဳ႕-သုိ႕ ဆုိၿပီး ကာရန္ခ်ိတ္ၿပီးသြားတဲ့အခါ ကာရန္တတဲြျပည့္စံုသြားၿပီျဖစ္လုိ႕ ေနာက္ထပ္ ကာရန္အသစ္တတဲြ ကို ကာရန္တဲြဆံုးတဲ့ (သည္သုိ႕ေစတီ) ဆုိတဲ့ အပိုဒ္ရဲ႕ ေလးလံုးေျမာက္ (တီ) ကေနၿပီး ျပန္စရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ (တီ-ဆီ) ဆုိၿပီး အျပာေရာင္ျပထားတဲ့အတုိင္း ၄-၂ နဲ႕ပဲ ဆက္ၿပီး စပ္ဆုိသြားပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ေနာက္ထပ္ ကာရန္တဲြအသစ္ကိုလည္း အရင္ကာရန္တဲြ အဆံုးသတ္တဲ့ (သည္ဆီေရႊနန္း) အပိုဒ္ရဲ႕ ေလးလံုးေျမာက္ ျဖစ္တဲ့ (နန္း) ကေန ျပန္စၿပီး (နန္း-တန္း) ဆုိၿပီးေတာ့ အစိမ္းေရာင္ျပထားတဲ့အတုိင္း ၄-၂ စပ္နည္းနဲ႕ပဲ ဆက္ၿပီး စပ္ဆုိသြားတာ ေတြ႕ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီနည္းေလးနည္း ကို အေသအခ်ာ ေက်ညက္ေအာင္ ေလ့က်င့္စပ္ဆုိၾကည့္ေစလုိပါတယ္။ ေနာက္ထပ္နည္းတနည္း ျဖစ္တဲ့ ဘီလူးရယ္စပ္နည္းကို ဒီေလးနည္းကို ပိုင္ႏိုင္မွသာလွ်င္ ဆက္လက္ ေလ့က်င့္ စပ္ဆုိၾကည့္ဖုိ႕ အၾကံျပဳခ်င္ပါတယ္။
ဒီေနရာမွာတခုေျပာခ်င္တာက ေလးလံုးစပ္ကဗ်ာတပုဒ္ကို စပ္ရင္ ကာရန္စပ္နည္းတမ်ိဳးတည္း သံုးဖို႕ မလိုပါဘူး။ (သံုးခ်င္ရင္လည္း ရပါတယ္ ... ဒါေပမဲ့ လိုအပ္သလို နည္းစံုထည့္စပ္တာ ပိုေကာင္းပါတယ္) ကာရန္ စပ္နည္းေတြ အားလံုး အဆင္ေျပသလို လွည့္ပတ္ သံုးစဲြၿပီး စပ္သြားလို႕ရပါတယ္။

အဆံုးသတ္ျခင္း (အခ်ပိုဒ္)

ဘီလူးရယ္စပ္နည္းကို မေျပာခင္ ေလးလံုးစပ္ကဗ်ာေတြကို “ခ်”ပံု တနည္းအားျဖင့္ အဆံုးသတ္ပံုကို ေျပာပါ့မယ္။
အေပၚက ျပခဲ့တဲ့ နည္းေတြ အတုိင္း စပ္လာခဲ့ၿပီး အဆံုးသတ္မယ္ဆုိရင္ ကာရန္တဲြတတဲြျပည့္သြားတဲ့ အပိုဒ္မွာ အဆံုးသတ္လုိက္လုိ႕ ရပါတယ္။ ဒီလို အဆံုးသတ္တဲ့အခါ (ခ်တဲ့အခါ) မွာေတာ့ စာလံုးေရ ၇-လံုးနဲ႕ အမ်ားဆံုး ခ်ေလ့ရွိပါတယ္။
ေအာက္က ဥပမာကို ၾကည့္ပါ။



အေပၚမွာ ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ အတုိင္း (၄-၂) စပ္နည္းနဲ႕ စပ္လာၿပီး အဆံုးသတ္ကာနီးမွာ (၄-၂) ကာရန္ဆံုးတဲ့ (ေျဖာင့္တန္းေတာ့မည္) အပိုဒ္ရဲ႕ ၄-လံုးေျမာက္ကေန ကာရန္အသစ္တတဲြ ျပန္စၿပီး (၄-၃-၂) စပ္နည္းနဲ႕ (မည္-ရည္-ျပည္) ဆုိၿပီး ၃-ပိုဒ္ကို ကာရန္ခ်ိတ္လိုက္ပါတယ္။ အဲဒီအခါ (ျပည္) ဆုိတဲ့ေနရာမွာ ကာရန္တတဲြျပည့္သြားၿပီျဖစ္တဲ့အတြက္ အဲဒီအပုိဒ္ငယ္ကို အဆံုးသတ္ အခ်ပိုဒ္အျဖစ္ ယူၿပီး ၄-လံုးအစား ၇-လံုးေရးၿပီး (ေရႊျပည္ဌာနေဝးေသာေၾကာင့္) ဆုိၿပီး အဆံုးသတ္လုိက္တာကို ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။
၇-လံုးအစား ၈-လံုးခ်ခ်င္ရင္လည္း ခ်လုိ႕ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ၈-လံုးခ်ခ်င္ရင္ေတာ့ အဲဒီအခ်ပိုဒ္ရဲ႕ (၄)လံုးေျမာက္နဲ႕ (၆)လံုး (သို႕မဟုတ္) ၇-လံုးေျမာက္ကို ကာရန္တခ်က္ ျပန္ခ်ိတ္ၿပီးမွ ခ်ေလ့ရွိပါတယ္။
ဥပမာ ... ေရႊျပည္ဌာ(န) ေဝး(လွ)ေသာေၾကာင့္။ ဆိုၿပီး ခ်လုိက္တာမ်ိဳးပါ။

ဘီလူးရယ္စပ္နည္း

ဒီစပ္နည္းက နည္းနည္း ထူးျခားပါတယ္။ သူလည္း အပိုဒ္သံုးပိုဒ္ စပ္ရတာပါပဲ။ ဒါေပမဲ့ အေပၚက ၄-၃-၂ နဲ႕ ၄-၃-၁ စပ္နည္းေတြလို တပိုဒ္မွာ ကာရန္တခ်က္စီနဲ႕ သံုးပိုဒ္ကို သံုးခ်က္ယူတာ မဟုတ္ဘဲ ဒုတိယပိုဒ္မွာ ကာရန္ႏွစ္ခ်က္ယူလုိက္တာပါ။
ပထမပိုဒ္နဲ႔ ဒုတိယပိုဒ္ကို ေလး-သံုး ကာရန္ယူပါတယ္။ တစ္ခါ အဲဒီ ဒုတိယပိုဒ္ ရဲ့ ေလးလံုးေျမာက္ ကို တတိယအပိုဒ္ရဲ့ တစ္လံုးေျမာက္ (သို႔) ႏွစ္လံုးေျမာက္ (သို႔) သံုးလံုးေျမာက္စာလံုးနဲ႔ ကာရန္ျပန္ယူပါတယ္။
ဥမၼာဒႏၱီ ပ်ိဳ႕ ကေနထုတ္ႏႈတ္ျပထားတဲ့ ေအာက္က ဇယားကြက္နဲ႕ ဥပမာ ျပထားတာေတြကို ၾကည့္ပါ။

၄-(၃၄)-၁ ယူနည္း



ဒီနည္းကိုၾကည့္ရင္ (ညီ-ဏီ) ဆုိၿပီး ၄-၃ ကာရန္ယူလာၿပီးတဲ့ေနာက္ ၄-၃-၂ လို တတဲြမျပည့္ခင္ ေအာက္တပုိဒ္ကို မဆင္းေတာ့ဘဲ အဲဒီအပိုဒ္မွာပဲ (၄) လံုးေျမာက္ျဖစ္တဲ့ (က) ကေနျပန္စၿပီး ေနာက္တပိုဒ္ရဲ႕ ပထမ စာလံုး (စ) နဲ႕ ကာရန္ျပန္ယူထားတာ ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္ ပံုစံက ၄-(၃၄)-၁ ျဖစ္သြားပါတယ္။

၄-(၃၄)-၂ ယူနည္း



ဒီနည္းမွာေတာ့ (ျငား-သြား) ဆုိၿပီး ၄-၃ ကာရန္ယူလာၿပီးတဲ့ေနာက္ တတဲြမျပည့္ခင္ အဲဒီအပိုဒ္မွာပဲ ေလးလံုးေျမာက္ျဖစ္တဲ့ (လွ်င္) ကေနျပန္စၿပီး ေနာက္တပိုဒ္ရဲ႕ ဒုတိယစာလံုး (ပင္) နဲ႕ ကာရန္ျပန္ယူထားတာ ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္ ပံုစံက ၄-(၃၄)-၂ ျဖစ္သြားပါတယ္။

၄-(၃၄)-၃ ယူနည္း



ဒီနည္းမွာေတာ့ (စြာ-မာ) ဆုိၿပီး ၄-၃ ကာရန္ယူလာၿပီးတဲ့ေနာက္ တတဲြမျပည့္ခင္ အဲဒီအပိုဒ္မွာပဲ သူ႕ရဲ႕ ေလးလံုးေျမာက္ ျဖစ္တဲ့ (၌) ကေနျပန္စၿပီး ေနာက္တပိုဒ္ရဲ႕ တတိယစာလံုး (လုိက္) နဲ႕ ကာရန္ျပန္ယူထားတာ ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္ ပံုစံက ၄-(၃၄)-၃ ျဖစ္သြားပါတယ္။

ဒီ စပ္နည္းက ပံုမွန္ကာရန္စပ္နည္းေတြလိုမဟုတ္ဘဲ ဒုတိယပိုဒ္ေရာက္တာနဲ႔ အဲဒီအပိုဒ္ကေန စာလံုးအသစ္တစ္လံုးကို ကာရန္အသစ္ျပန္စယူတာမို႔ မူလကာရန္စပ္နည္းေတြကို ဝင္ေႏွာက္ယွက္ၿပီး စပ္ဘက္တဲ့အတြက္ ဘီလူးရယ္သံလို အေႏွာက္အယွက္ေပးတတ္တဲ့ ပံုစံျဖစ္ေနလို႔ ဘီလူးရယ္လို႔ေခၚျခင္းျဖစ္ပါတယ္။
သာဓိနပ်ိဳ႕လာ ပံုစံမွာေတာ့ ထိပ္ခ်င္းခြၽတ္စပ္နည္းကို မွီခုိၿပီး ေနာက္ထပ္ပံုစံသစ္တမ်ိဳးထြင္ၿပီးစပ္တာကို ေအာက္ပါအတိုင္းေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။

၄-(၂၃)-၂ ယူနည္း



အျခားစပ္နည္းမ်ား

နာမည္သီးျခားတပ္ထားတာ မရွိေသးတဲ့ အျခားစပ္နည္းမ်ားကုိ ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါ့မယ္။ ပံုစံအားျဖင့္ေတာ့ ဘီလူးရယ္ စပ္နည္းခဲြေတြပဲ ျဖစ္တယ္လို႕ ထင္ျမင္ပါတယ္။ ဆရာႀကီးမင္းသုဝဏ္ကေတာ့ သံုးလို႕ရတယ္လို႕ ညႊန္ျပထားပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ က်ေနာ့္သေဘာအရေတာ့ ဒီနည္းေတြဟာ မူလ အစပ္ေျခာက္ပါးထဲ မပါတဲ့အျပင္ အသံုးအလြန္နည္းလွတာမို႕ အေပၚက ကာရန္စပ္နည္း ၅-မ်ိဳးကို ကၽြမ္းက်င္ပိုင္ႏိုင္ၿပီးမွသာလွ်င္ သံုးသင့္ပါတယ္။ ကာရန္အားလံုးကို ကၽြမ္းက်င္ပိုင္ႏုိင္တဲ့ ဆရာႀကီးမင္းသုဝဏ္တုိ႕လို ကဗ်ာကဝိေတြ အထူးအျခားဖဲြ႕ခ်င္မွသာ (special effect လိုခ်င္မွ) သံုးသင့္တယ္လို႕ ထင္ပါတယ္ ... သာမာန္အားျဖင့္ မ်ားမ်ားစားစား သံုးစဲြတာ မေတြ႕ဖူးပါဘူး ... က်ေနာ္ေတာ့ တခါမွ မသံုးဖူးပါဘူး ...

၃-၁ စပ္နည္း



ရွင္မဟာရ႒သာရ ရဲ႕ စတုဓမၼသာရ ကိုးခန္းပ်ိဳ႕ထဲက ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီနည္းကေတာ့ ၄-၂ အစား ၃-၁ ယူၿပီး စပ္တဲ့နည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ပထမအပိုဒ္ရဲ႕ (၃) လံုးေျမာက္နဲ႕ ဒုတိယအပိုဒ္ရဲ႕ အစ (၁)လံုးေျမာက္ကို ကာရန္ခ်ိတ္ေပးရပါမယ္။ ဒါဆုိရင္ ကာရန္တတဲြျပည့္သြားၿပီျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီကာရန္တဲြဆံုးတဲ့ အပိုဒ္ရဲ႕ (၄)လံုးေျမာက္ (သက္) ကေန ေနာက္ထပ္ ႏွစ္သက္ရာ ကာရန္စပ္နည္း တမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ ဆက္လက္ စပ္ဆုိႏုိင္ပါတယ္။ ဒီနည္းဟာ မ်ားေသာအားျဖင့္ စစခ်င္း အပိုဒ္ႏွစ္ပုိဒ္ကိုပဲ ဒီနည္းနဲ႕ စပ္တာေတြ႕ရၿပီး အလယ္ပိုဒ္ေတြမွာ စပ္တာ ေတြ႕ရခဲပါတယ္။

၃-၂ စပ္နည္း



နတ္သွ်င္ေနာင္ရဲ႕ စစ္ခ်ီရတုထဲက ထုတ္ႏႈတ္ျပထားတဲ့နည္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒီနည္းကေတာ့ ၄-၂ အစား ၃-၂ ယူၿပီး စပ္တဲ့နည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီနည္းလည္း စစခ်င္း အပိုဒ္ႏွစ္ပုိဒ္ကိုပဲ စပ္တာေတြ႕ရၿပီး အလယ္ပိုဒ္ေတြမွာ စပ္တာနည္းပါတယ္။ ဆုေတာင္းခန္းပ်ိဳ႕၊ ပထမအပိုဒ္ႀကီးထဲမွာပဲ ...
လင္းေစမ်က္ေမွာက္၊ အမိုက္ေဖ်ာက္၍၊ ေရာက္ဘံုထုိ(ခါ)၊ (ဝါ)လ[နီး]ေသာ္၊ ေစာ[မီး]ရွင္မြန္ ... (နီး-မီး)
ရွင္မဟာရ႒သာရ ေရးတဲ့ ဘူရိဒတ္လကၤာႀကီး အပိုဒ္ (၉၀) မွာ ... ဆုိပါ[ဘိ]ေလာ၊ မိ[မိ]ပင္ကုိယ္ ... (ဘိ-မိ)
ဆုိၿပီး အတြင္းမွာ စပ္ထားေတြ႕ဖူးပါတယ္။ ဒီလို စပ္ထားတဲ့ တျခားကဗ်ာလကၤာေတြ ရွိေတာ့ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အသံုးနည္း ပါတယ္။

၄-(၃၄)-၃-၂ စပ္နည္း

ဒီနည္းလည္း ေတြ႕ရခဲပါတယ္။ ဆုေတာင္းခန္းပ်ိဳ႕ရဲ႕ အပိုဒ္ႀကီး (၁) မွာ ေအာက္က ဥပမာ ဇယားကြက္အတုိင္း စပ္သြားတာကို ေတြ႕ျမင္ႏုိင္ပါတယ္။ ဘီလူးရယ္စပ္နည္းရဲ႕ နည္းခဲြတခုအျဖစ္ ယူဆႏုိင္ပါတယ္။ တနည္းအားျဖင့္ အေပၚမွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ ဘီလူးရယ္နည္းခဲြ ၄-(၃၄)-၃ စပ္နည္းနဲ႕ ၃-၂ စပ္နည္းကို ေပါင္းစပ္ထားျခင္းလုိ႕လည္း ယူဆႏုိင္ပါတယ္။



သံႁမြက္ဝွဲခ်ီး၊ ေဟာေပၿပီးမႈ၊ ေခ်ခၽြတ္ျပဳမွ၊ ဥ႐ုေဝလ၊ ...
ျပည္ေက်ာ္နဂိုရ္၊ ရာဇၿဂိဳဟ္တြင္၊ ေရာက္တံုက်င္မွ၊ ဖူးျမင္လာေရွာင္း ...
အစရွိသျဖင့္လည္း အဲဒီအပိုဒ္ႀကီး (၁) မွာ ဆက္လက္ စပ္ဆုိထားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။
ဘူရိဒတ္လကၤာႀကီး၊ အပိုဒ္ (၉၁) မွာလည္း ...
မပ်က္စေတာင္း၊ ဝဲခေနာင္း၌၊ ပစ္ထည့္လုိက္ဟု၊ တုိက္တိုက္တြန္းတြန္း .. ဆိုၿပီး စပ္ထားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။

၄-၃-၃- စပ္နည္း

အလြန္ေတြ႕ရခဲတဲ့ စပ္နည္းျဖစ္ပါတယ္။ ေအာက္မွာ ဥပမာ ၾကည့္ပါ။


ကိုးခန္းပ်ိဳ႕ (အပိုဒ္-၁၃၁)

ဒါ့အျပင္ လယ္တီဆရာေတာ္ဘုရားေရးတဲ့ သီဟေတာဘုရားေက်ာက္စာ သံပိုင္း (ဂမၻီရကဗ်ာက်မ္း၊ စာ-၈၂) မွာလည္း ...
လူရွင္ေသာ(ေသာ)၊ ခုတိုင္(ေျပာ)သား၊ သီဟ(ေတာ)ေခၚ၊ ပုထိုးေတာ္ကို၊ မင္းေက်ာ္ရာဇိန္ ...
အႀကိမ္ေလး(လီ)၊ ျပင္ဆင္(ၿပီ)တည့္၊ ပၪၥ(မီ)ၾကံဳ ...
ဆိုၿပီး ဒီနည္းကို သံုးသြားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။

ဒီနည္းဟာ ရွင္မဟာရ႒သာရလုိ၊ လယ္တီဆရာေတာ္လို ေရွးပညာရွိ ကဗ်ာကဝိဆရာမ်ား သံုးစဲြသြားတဲ့အတြက္ စပ္ရင္လည္း မွားတယ္လုိ႕မဆုိႏိုင္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ က်ေနာ့္အျမင္အရေတာ့ ျဖစ္ႏုိင္ရင္ မသံုးသင့္ဘဲ တတ္ႏိုင္သမွ် ေရွာင္ၾကဥ္သင့္တဲ့ စပ္နည္းျဖစ္တယ္လို႕ ထင္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆိုရင္ ျမန္မာ ေလးလံုးစပ္လကၤာသြားရဲ႕ ကာရန္ယူနည္းေတြမွာ ေနာက္ကာရန္ဟာ ေရွ႕ကာရန္ကုိ ေက်ာ္ေလ့လည္း မရွိ၊ ထပ္တူ ျဖစ္ေလ့လည္း မရွိလို႕ပါပဲ။ ဒီနည္းကလဲြၿပီး တျခားနည္းေတြမွာ ေနာက္ကလုိက္တဲ့ကာရန္ (တနည္း အအုပ္ကာရန္) မွန္သမွ်မွာ ေရွ႕ကကာရန္ (အခံကာရန္) ေတြထက္ အျမဲ ေစာယူေလ့ရွိပါတယ္။ ဥပမာ ၄-၃-၂၊ ၄-၃-၁၊ ၄-၂ စသျဖင့္ပါ။ ဒါကေတာ့ က်ေနာ့္ အယူအဆ သက္သက္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

၄-၃-၃-၂ စပ္နည္း

ဒီနည္းဟာလည္း အလြန္ေတြ႕ရခဲတဲ့ စပ္နည္းျဖစ္ပါတယ္။ ေအာက္မွာ ဥပမာ ၾကည့္ပါ။


ဆုေတာင္းခန္းပ်ိဳ႕ (အပိုဒ္-၃၀)


နမူနာ

အဲဒီေတာ့ ေလးလံုးစပ္လကၤာသြား နဲ႕ ေရးထားတဲ့ ျမန္မာကဗ်ာတပုဒ္ကုိ ဘယ္လိုနည္းေတြ သံုးၿပီး ေရးထားသလဲ ဆုိတာ အခု နမူနာအေနနဲ႕ ခဲြထုတ္ျပပါမယ္ ... လက္ဝဲသုႏၵရအမတ္ႀကီးေရးဖဲြ႕ထားတဲ့ “မဲဇာေတာင္ေျခ” အစခ်ီ ရတုရဲ႕ ပထမအပိုဒ္ ျဖစ္ပါတယ္။



မဲဇာေတာင္ေျခ၊ စီးေတြေတြတည့္၊ ျမစ္ေရဝန္းလည္၊ (၄-၃-၂) (ကာရန္တတဲြျပည့္သြားလို႕ အဲ့ဒီကာရန္တဲြ ဆံုးတဲ့ အပိုဒ္ (ပါဒ) ျဖစ္တဲ့ "ျမစ္ေရဝန္းလည္" ရဲ႕ ၄-လံုးေျမာက္ (လည္) ကေန စၿပီး ကာရန္တဲြအသစ္ ျပန္ယူရပါတယ္။ ေလးလံုးစပ္ စေရးသူေတြ မွားတဲ့ေနရာ အဲဒီေနရာပါပဲ ... ကာရန္အသစ္ျပန္စတဲ့အခါ ပထမကာရန္တဲြ ဆံုးတဲ့ အပိုဒ္ကေန ျပန္မစမိဘဲ ေနာက္တပိုဒ္ကမွ ျပန္စမိလုိ႕ လြတ္သြားတတ္တာမ်ိဳးပါ)

ျမစ္ေရဝန္းလည္၊ ၿမိဳင္ေတာဆီက၊ ေရႊျပည္ကိုသာ (၄-၃-၂)

ေရႊျပည္ကိုသာ၊ တ-ရွာေတာ့မိ၊ (၄-၂)

တ-ရွာေတာ့မိ၊ မိုးရွိရွိလွ်င္၊ သီရိၾကက္သေရ၊ (၄-၃-၂)

သီရိၾကက္သေရ၊ တက္ျဖိဳးေဝသား၊ ေအာင္ေျမေၾကာ့ေၾကာ့၊ (၄-၃-၂)

ေအာင္ေျမေၾကာ့ေၾကာ့၊ ကုန္းေမာ့ေမာ့ႏွင့္၊ ဘိုးေတာ့္ေကာင္းမႈ၊ (၄-၃-၂)

ဘိုးေတာ့္ေကာင္းမႈ၊ တည္ထားျပဳသည္၊ ဇမၺဴ႕ဆီမီး၊ (၄-၃-၂)

ဇမၺဴ႕ဆီမီး၊ ေျခာက္ေရာင္ညီးမွ်၊ ဂူႀကီးသခင္၊ (၄-၃-၂)

ဂူႀကီးသခင္၊ ေရႊလင္းပင္ႏွင့္၊ ေရႊျခေသၤ့ေမြ၊ (၄-၃-၂)

ေရႊျခေသၤ့ေမြ၊ စ၍ေရေသာ္၊ ေရႊေစတီႀကီး၊ (၄-၃-၂) ဒါမွမဟုတ္ (၄-၃-၁) လို႕ ယူဆႏုိင္ပါတယ္

ေရႊေစတီႀကီး၊ အသီးသီးတည့္၊ ပိတ္ဆီးျခယ္သန္း၊ (၄-၃-၂)

ပိတ္ဆီးျခယ္သန္း၊ လွ်ပ္ေရာင္တန္းမွ်၊ ေရႊနန္းေရႊဘံု၊ (၄-၃-၂)

ေရႊနန္းေရႊဘံု၊ အလံုးစံုကို၊ အာ႐ံုမ်က္ျမင္၊ (၄-၃-၂)

အာ႐ံုမ်က္ျမင္၊ ဖူးေမွ်ာ္ခ်င္၍၊ သည္တြင္ေရႊျမိဳ႕၊ (၄-၃-၂)

သည္တြင္ေရႊျမိဳ႕၊ သည္သို႔ေစတီ၊ (၄-၂)

သည္သို႔ေစတီ၊ သည္ဆီေရႊနန္း၊ (၄-၂)

သည္ဆီေရႊနန္း၊ ေျဖာင့္တန္းေတာ့မည္၊ (၄-၂)

ေျဖာင့္တန္းေတာ့မည္၊ စိတ္က ရည္သည္ …. ေရႊျပည္ဌာန ေဝးေသာေၾကာင့္။ …. ။ (၄-၃-၂)

ေနာက္ဆံုးအခ်ပိုဒ္မွာ ကာရန္တတဲြျပည့္ေအာင္ ယူၿပီးမွ ခ်ရတာကို သတိျပဳပါ ...

ကာရန္ အမ်ားစုက ၄-၃-၂ နဲ႕ အဓိက စပ္သြားေပမဲ့ ဆံုးကာနီးမွာ "သည္တြင္ေရႊျမိဳ႕၊ သည္သို႔ေစတီ၊ သည္ဆီေရႊနန္း" ဆုိၿပီး ၄-၂ ေတြခ်ည္း ေတာက္ေလွ်ာက္ ယူသြားတဲ့အတြက္ ခပ္သြက္သြက္ ျဖစ္သြားၿပီး ဖတ္တဲ့အခါ ၿမိဳ႕ေတာ္၊ ေစတီ၊ နန္းေတာ္ ေနရာေတြကို ဖ်တ္ကနဲ၊ ဖ်တ္ကနဲ ျပသြားသလုိ ဖတ္သူရဲ႕ စိတ္ထဲ ေပၚလာေစပါတယ္ ... အဲဒီလိုေနရာမ်ိဳးမွာ ၄-၃-၂။ ၄-၃-၁ စတဲ့ ကာရန္တဲြ အရွည္ေတြ သံုးလုိက္ရင္ အဲ့လို effect မ်ိဳး ရမွာ မဟုတ္ဘူး ဆိုတာ သတိျပဳထုိက္ပါတယ္ ...

ဒါဆုိရင္ ေလးလံုးစပ္ လကၤာသြားနဲ႕ စပ္လို႕ရသမွ် စပ္နည္း အားလံုး ကုန္ၿပီလို႕ ေျပာႏုိင္ပါတယ္။ (ခ်ိန္ခြင္လွ်ာ စပ္နည္းကိုေတာ့ ပညာရွိမ်ား ပယ္ခဲ့ၾကလို႕ ထည့္သြင္းမေဖာ္ျပေတာ့ပါဘူး။ ဒီနည္းက ေလးလံုးစပ္မွာထက္ ရကန္တုိ႕လို အသြားေတြမွာ စပ္ေလ့ရွိပါတယ္)

အစပိုင္းမွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ အေျခခံစပ္နည္း ၄-မ်ိဳးကို အရင္ပိုင္ႏုိင္ေအာင္ ကာရန္မလြတ္ဘဲ ေရးတတ္ေအာင္ ေလ့က်င့္ၿပီးမွ ေနာက္ပိုင္း စပ္နည္းေတြကို သံုးစဲြသင့္ပါတယ္။ ဒီစပ္နည္းေတြက ရႈပ္ေထြးတာမို႕ မရွင္းတာရွိရင္လည္း အခ်ိန္မေရြး ေမးျမန္းႏုိင္ပါတယ္ ...

ကာရန္မ်ားျဖင့္ ေပ်ာ္ရႊင္ႏုိင္ၾကပါေစ ...

ဟယ္ရီလြင္

Read More...

Wednesday, 17 July 2013

ျမန္မာကဗ်ာဆုိတာ ဂ်ိဳ(ခ်ိဳ)နဲ႕လား (၂၉)

ျမန္မာကဗ်ာဆုိတာ ဂ်ိဳ(ခ်ိဳ)နဲ႕လား (၂၉)

(၅) အကၡရာလံုးေရ အားျဖင့္
ရတုရဲ႕ အပိုဒ္ေပါင္းမ်ားစြာ ရွိတဲ့အနက္ အခ်ပိုဒ္ကလြဲလို႔ က်န္အပိုဒ္ငယ္တိုင္းမွာ (ေထာင့္တဲတြန္႕ရတုမ်ိဳးကလဲြလုိ႕) အကၡရာ ၄-လံုးစီ ‎အတိအက် ထားရွိေစရမယ္လို႔ ဆိုထားပါတယ္။ ေလးလံုးစပ္ လကၤာအတုိင္းပါပဲ။ မေပၚလြင္တဲ့ အသံရွိတဲ့ အကၡရာဆိုရင္ေတာ့ ၅-လံုး ‎၆-လံုးလည္း ထားႏိုင္ပါတယ္။ ေရတြက္တဲ့အခါမွာ အဲဒီလိုအကၡရာ ၂-လံုးကို ၁-လံုး၊ ၃-လံုးကို ၁-လံုး ‎အေနနဲ႔ ေရတြက္ရပါတယ္။ ခၽြင္းခ်က္အေနနဲ႕ အခ်ီပိုဒ္မွာ ၃-လံုးခ်ီ၊ ၅-လံုးခ်ီ၊ ၇-လံုးခ်ီတာေတြ ရွိေၾကာင္း အထက္မွာ ေျပာခဲ့ၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အလြန္ေတြ႕ရခဲသလို ကဗ်ာအရာ တဖက္ကမ္းခတ္တဲ့ ပညာရွင္မ်ားသာ စပ္ဆိုၾကတာမို႕ ရတုကို စေရးရင္ေတာ့ ၄-လံုးနဲ႕ပဲ ခ်ီတာ အေကာင္းဆံုးလို႕ အၾကံျပဳခ်င္ပါတယ္။
အခ်ပိုဒ္တိုင္းမွာေတာ့ အကၡရာ ၇-လံုး၊ ၈-လံုး၊ ၉-လံုး၊ ၁၁-လံုး၊ ၁၅-လံုး၊ ၁၉-လံုး၊ ၂၅-လံုး၊ ၃၅-လံုး တခုခုသာ ‎ထားရပါမယ္။ ဒီ့ထက္ပိုလို႔ ေလ်ာ့လို႔ မထားသင့္ပါဘူး။ ဒီ ခ်နည္းေတြအေၾကာင္းကို “(၄) အခ်ီအခ်အားျဖင့္” အခန္းငယ္မွာ အေသးစိတ္ ေဖာ္ျပၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။
‎
(၆) အစပ္ကာရန္အားျဖင့္
အေရးအႀကီးဆံုး အခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ အစပ္ကာရန္အေနနဲ႕ဆုိရင္ အစပ္ ၆-ပါး ရွိတဲ့အနက္ (‘၄-၃-၂’ လို႕ေခၚတဲ့) သတ္ေစ့ႏွက္သံုးခ်က္ညီ စပ္နည္းနဲ႔ စပ္တာဟာ ‎အေကာင္းဆံုးပါပဲလို႔ ဆိုထားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဦးတုိက္၊ ထိပ္ခ်င္းထပ္ စတဲ့ တျခား လကၤာစပ္နည္းေတြနဲ႕လည္း စပ္ႏုိင္ပါတယ္။ ျမန္မာကဗ်ာဆိုတာ ဂ်ိဳ(ခ်ိဳ)နဲ႕လား (၃) - အစပ္၊ အဟပ္ (http://harrylwin.blogspot.com/2008/08/blog-post_28.html) မွာ အစပ္ (၆)ပါးအေၾကာင္းကို အေသးစိတ္ ျပန္ၾကည့္ႏုိင္ ပါတယ္။ ရတုမွာ ကာရန္လြတ္လို႕ လံုးဝ (လံုးဝ) မရပါဘူး။ ဘာေတြ ဘယ္လုိပဲ မိုးပ်ံေအာင္ေရးထားေရးထား ကာရန္ကိုက္ေအာင္ မစပ္ႏုိင္ရင္ ရတုရဲ႕ အဂၤါပ်က္ပါတယ္။ ရတုလို႕ ေခၚလို႕ကို မရဘူး ဆုိတာ သတိျပဳၾကေစလုိပါတယ္။
‎
(၇) ေလျပင္းေလေလ်ာ့ (ဂ႐ု၊ လဟု) အားျဖင့္
ပ်ဳိ႕၊ ကဗ်ာ၊ လကၤာ၊ သီခ်င္း ေတြကို ေရးစပ္သီကံုးတဲ့ေနရာမွာျဖစ္ျဖစ္ ရြတ္ဖတ္သီဆိုတဲ့ေနရာမွာျဖစ္ျဖစ္၊ ေလျပင္း ေလေလ်ာ့ (အသံ) ဟာ ‎အလြန္အေရးႀကီးတဲ့ အဓိက အခ်က္ႀကီးျဖစ္တယ္လုိ႕ ဆိုထားပါတယ္။ ဒါဟာ ကဗ်ာတုိင္းမွာ အလြန္အေရးႀကီး ပါတယ္။ ကဗ်ာရဲ႕ Rhythm လုိ႕ ေခၚပါတယ္။ ကာရန္ထက္ေတာင္ ပိုၿပီး အေရးႀကီးတယ္လုိ႕ ယူဆႏိုင္ပါတယ္ (ဒါေပမဲ့ ရတုမွာေတာ့ ကာရန္လည္း မွားလို႕ လံုးဝ [လံုးဝ] မရပါဘူး)။ ေလယူေလထား (အသံ) မွားရင္ ကဗ်ာတပုဒ္ဟာ ေခ်ာေခ်ာေမြ႕ေမြ႕ မရွိဘဲ ေထာက္ေန တာကုိ ေတြ႕ရ ပါလိမ့္မယ္။
နႏၵမာလိနီက်မ္းအလိုအရ ေျပာရရင္ ေလးလံုး တပိုဒ္ ထားၿပီး ေရးသားရတဲ့ ရတုမွာေတာ့ မ-ပိုဒ္ဟူသမွ်ရဲ႕ အဆံုးအကၡရာ မွာ အာ-အီ-အူ စတဲ့ ‎ေလေလ်ာ့သံအကၡရာ (ဂ႐ုသံ) တို႔ကိုသာ ထားရွိရပါမယ္။ တကယ္လုိ႔ ေလျပင္းသံ (လဟုသံ) ထားမိရင္လည္း ‎ေလေလ်ာ့လုိသာ (အသံမျဖတ္ဘဲ၊ မခ်ဘဲ) သီဆိုရပါမယ္။
စံုပိုဒ္ဟူသမွ်ရဲ႕ အဆံုးအကၡရာမွာေတာ့ အား-အီး-အူး စတဲ့ ေလျပင္းသံ အကၡရာ (လဟုသံ) တို႔ကိုသာ ‎ထားရွိရပါမယ္။ ေလေလ်ာ့သံ ထားမိရင္လည္း ေလျပင္းသံလိုသာ (အသံျဖတ္ၿပီး၊ ခ်ၿပီး) သီဆိုရပါမယ္။
ဥပမာ ..
မဲဇာေတာင္ ေျခ၊ (ဂ႐ု)
စီးေတြေတြ တည့္၊ (လဟု)
ျမစ္ေရဝန္း လည္၊ (ဂ႐ု)
ၿမိဳင္ေတာစည္ က၊ (လဟု)
ေရႊျပည္ကို သာ၊ (ဂ႐ု)
စသျဖင့္ ေလျပင္း ေလေလ်ာ့ တေက်ာ့စီ ေရးစပ္ရမယ္လို႔ နႏၵမာလိနီက်မ္းက ဆိုထားပါတယ္။ အဲဒီလိုမွ မဟုတ္ရင္ ‎အကၡရာကာရန္ ဘယ္ေလာက္မွန္မွန္ သီဆိုတဲ့အခါ စည္းဝါး မကိုက္ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ရတုတုိင္းကေတာ့ ဒီလို အတိအက်ႀကီး ေရးဖဲြ႕ထားတာမ်ိဳး မဟုတ္ပါဘူး။ သေဘာတရားကို ဆုိလိုတာပါ။ အေရးႀကီးတဲ့အခ်က္က အသံမေထာက္ဘဲ ေျပေျပျပစ္ျပစ္ေလး ျဖစ္ေအာင္၊ တူရိယာတခုခုနဲ႕သီဆိုတဲ့အခါ ရြတ္ဆုိတဲ့အခါ ေခ်ာေခ်ာေမြ႕ေမြ႕ ျဖစ္ေအာင္ ေရးဖဲြ႕ဖို႕ပါပဲ။ အဆံုးသတ္အသံေတြသာမက ယူထားတဲ့ ကာရန္ေတြနဲ႕ တျခားစကားလံုးေတြကိုလည္း အဲဒီလို ဂ႐ုသံ နဲ႕ လဟုသံ တလွည့္စီ အလုိက္သင့္ျဖစ္ေအာင္ တတ္ႏုိင္သမွ် ေရးဖဲြ႕သင့္ပါတယ္။ ဒါဆိုရင္ အသံက တက္လုိက္ က်လိုက္နဲ႕ ေျပျပစ္ပါ တယ္။
‎
(၈) အျပစ္ေဒါသအားျဖင့္
ပဓာနျဖစ္တဲ့ အစပ္ကာရန္ေတြမွာ ဝက္နင္း နဲ႕ ခြာေထာက္ အျပစ္တို႔ကို ေရွာင္ၾကဥ္ ေရးသားရမယ္လို႔ ‎ဆိုထားပါတယ္။ ဝက္နင္းနဲ႕ ခြာေထာက္အျပစ္ေတြအေၾကာင္း ခဏခဏ ေျပာထားေပမဲ့ ထပ္ေျပာပါဦးမယ္။
ဝက္နင္းဆိုတာက ... ကာရန္ႏွစ္ခ်က္ကို အဓိပၸာယ္တူတဲ့ စကားလံုးအတူတူ ဆက္တုိက္ယူထားတာမ်ိဳးကို ေခၚပါတယ္။ ဥပမာ ျပရရင္ ...
နႏၵကဗ်ာ၊ က်မ္းကဗ်ာ၊ သညာ ႀကိဳင္သင္းထံု။
အဲဒီစာပိုဒ္က (ဗ်ာ - ဗ်ာ - ညာ) ကာရန္ ၃-ခ်က္မွာ အေရွ႕ ၂-လံုးဆက္တိုက္ အသံတူ စာလံုးတူ ‎စပ္ဆိုထားတာမ်ဳိးဟာ ဝက္နင္းေဒါသ သင့္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ခဲြထားကာရန္ေတြနဲ႕ ဆုိရင္ေတာ့ သံုးလို႕ရပါတယ္။ သေဘာက အသံတူေပမဲ့ အဓိပၸာယ္ မတူရင္ ဝက္နင္း မသင့္ပါဘူး။

ခြာေထာက္ဆိုတာကေတာ့ ဝက္နင္းလို ကပ္လ်က္ဆက္တုိက္ ကာရန္ယူတာမဟုတ္ဘဲ တလံုးျခားၿပီး ယူထားတဲ့ ကာရန္ကို ဆိုလိုပါတယ္။ ဥပမာ ...
နႏၵကဗ်ာ၊ ဤက်မ္းစာ၊ ကဗ်ာ ဖြဲ႕နည္းစံု။
ဒီမွာေတာ့ တလံုးေက်ာ္ ထပ္တူညီ ဖြဲ႕ဆိုထားတာေၾကာင့္ ခြာေထာက္ ေဒါသသင့္ ပါတယ္။ (ခြေထာက္) လို႕လည္း ေခၚပါတယ္။
ဒီလို ဝက္နင္းနဲ႔ ခြာေထာက္စပ္ျခင္းမ်ဳိးကို ကို မစပ္သင့္ဘူးလို႔ ဆိုထားပါတယ္။ ဒါက ရတုမွာတြင္မကဘဲ ကဗ်ာလကၤာအားလံုးနဲ႕ အက်ံဳးဝင္တဲ့ အျပစ္ေဒါသေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
‎
ၿပီးခဲ့တဲ့ ဥပေဒသ (၈) ပါးကို နႏၵမာလိနီ က်မ္းျပဳဆရာ ဦးထြန္းေရႊက ဥပေဒသ ေဆာင္ပုဒ္ ဧကပိုဒ္ရတုေလး ေရးဖြဲ႕ထားပါတယ္။
‎
နႏၵေမဓာ၊ ေထရ္ဆရာက၊
ေသခ်ာစီမႈ၊ ေရးေဖြျပဳပိမ့္၊
ရတုကဗ်ာ၊ ဖြဲ႕ဆိုပါက၊
အကၡရာေလးလံုး၊ ထားျမဲထံုးတည့္၊
ပိုဒ္သံုးတည္ျပန္၊ ထပ္ကာရန္၌၊
သတ္မွန္ရွာမွီး၊ သံုးခ်က္နည္းျဖင့္၊
အၿပီးပံုေသ၊ စပ္ျမဲေပတည့္၊
သို႔ေလတမင့္၊ ဆင္မသင့္၍၊
အခြင့္မသာ၊ ယင္းအခါ၌၊
ၾကြင္းရာစပ္ထံုး၊ ရံခါသံုး၏၊
သီကံုးဖတ္ရန္၊ ပိုဒ္သံုးတန္မွ၊
ျပင္းထန္နိမ့္ေလ်ာ့၊ ျပန္လွန္ေက်ာ့၍၊
ေလးေပါ့သံသာ၊ စီကံုးရွာသည္၊
ဘယ္ညာ ေျပာင္းလွည့္ စပ္ျမဲတည္း။ ။
‎
ဒီဥပေဒသ ေဆာင္ပုဒ္မွာ (အကၡရာေလးလံုး၊ ထားျမဲထံုးတည့္) လို႔ဆိုထားၿပီး “အကၡရာေလးလံုး” ဆိုတဲ့ ‎စာပိုဒ္မွာ ၅-လံုးျဖစ္ေနတယ္လို႕ ထင္စရာရွိပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ အသံကို ယူရပါတယ္။ အကၡရာ (အက္ခရာ) ဆိုတဲ့ စကားလံုးမွာ ခ-သံဟာ ‎ ထင္ရွားေပၚလြင္ျခင္း မရွိတာေၾကာင့္ စာလံုးအားျဖင့္ ၃-လံုးျဖစ္ေပမဲ့ အသံအားျဖင့္ ၂-သံ [အက္ (၁) + ခရာ (၁) = ၂-သံ] တနည္းအားျဖင့္ စာလံုး ၂-လံုး အေနနဲ႔သာ ‎ယူရပါ မယ္။ အဲဒီလို ေပၚလြင္ထင္ရွားျခင္း မရွိတဲ့အသံေတြက မၾတာဝက္ပဲ ရွိတဲ့ အသံေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ - ပဓာန၊ သဂၤဟ၊ အစရွိတဲ့ စကားလံုးေတြမွာ (ပ)၊ (ဂ) ဆိုတဲ့ အသံေတြဟာ မၾတာဝက္-သံ ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အသံႏွစ္သံ၊ စာလံုးႏွစ္လံုးအျဖစ္ပဲ ယူဆရပါမယ္။
‎
ရတုအမ်ိဳးအစားေတြအေၾကာင္း ဥပမာမ်ားနဲ႕ ဆက္လက္ေဖာ္ျပသြားပါမယ္။

ဟယ္ရီလြင္

Read More...

Tuesday, 28 May 2013

ျမန္မာကဗ်ာဆုိတာ ဂ်ိဳ(ခ်ိဳ)နဲ႕လား (၂၈)

အကၡရာ အသတ္ အလုိက္ ခ်ီနည္းခ်နည္းမ်ား

စာလံုးေရလိုက္ ခ်နည္းေတြအျပင္ “အသတ္” အကၡရာနဲ႕ အခ်ပိုဒ္ ေရးဖဲြ႕ပံုကို ၾကည့္ၿပီး ေခၚတဲ့ ခ်နည္းေတြလည္း ရွိပါေသးတယ္။ ဒီနည္းေတြ မွာကေတာ့ အားလံုးဟာ ၇-လံုးခ် ခ်ည္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ထူးဆန္းေထြလာ
ပိုဒ္စံုသံုးပိုဒ္လံုး အရွည္အတို မညီ၊ အခ်ီအခ် မတူဘဲ ေရးဖဲြ႕ထားတဲ့ ရတုမ်ိဳးကို ေခၚပါတယ္။ ကာရန္နည္းနည္း ကဲြလဲြၿပီး ခ်ထား တာမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ မဃေဒဝလကၤာသစ္၊ ပိုဒ္ေရ-၃၃၆၊ ၃၃၇၊ ၃၃၈ တုိ႕မွာ ေလာကီကိုးရာ .... ဦးထက္ဆင္ရ သည္ဘုရား။ ေဗာဓိမ်ိဳးလ်ာ ... ဗိုလ္ေပါင္းရႊင္ပ် သည္ဘုရား။ ေမာဠိစိုးကာ ... မတ္မ်ားတင္ၾကသည္ဘုရား။ ဆုိၿပီး မန္လည္ဆရာေတာ္ႀကီးက ေရးဖဲြ႕ထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ရတုမွာ အခ်ီအခ် မညီလည္း ေရးလို႕ရပါတယ္။ အခ်ီပဲညီၿပီး အခ်မညီလည္း ရပါတယ္။ အခ်ီအခ် ညီမွ ရတုေခၚတာ မဟုတ္ဘူး ဆုိတာ သိႏုိင္ပါတယ္။ နဝေဒးရတု အမွတ္-၇၇၊ ဟင္သာဝတီၿမိဳ႕ဘဲြ႕ရတု နဲ႕ အမွတ္-၇၈ အင္းဝၿမိဳ႕ဘဲြ႕ ရတုမွာလည္း ဒီနည္းနဲ႕ ခ်ီထားခ်ထားပါတယ္။ နဝေဒးရတု အမွတ္-၈၂ ဥေဒါင္းမ အေမးရတု၊ ၈၃ ဥေဒါင္းဖို အေျဖ အလုိက္ရတု ေတြမွာ အခ်ီညီၿပီး အခ်ကာရန္ လံုးဝမညီပါဘူး (တခု သတိျပဳဖုိ႕က အခ်ီမညီဘဲ အခ်ညီတဲ့ ရတုေတာ့ မေတြ႕ဖူး ေသးပါဘူး၊ ဒါေပမဲ့ ေရးလို႕ မရဘူးေတာ့လည္း မဟုတ္ပါဘူး။ ဆိုလို႕မေကာင္းလို႕ ေရွးပညာရွင္ေတြ ဒါမ်ိဳး မေရးခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ အခ်ီေရာ အခ်ေရာ ညီတဲ့ ပိုဒ္စံုရတုေတြဟာ ေရးရပိုခက္သလုိ ဆုိလို႕လည္း ေကာင္းတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အခ်ီေရာ အခ်ေရာ ညီေအာင္ ေရးဖို႕ အားထုတ္သင့္ပါတယ္။)

ညြန္႔ရွင္
အသတ္ရွိတဲ့ စာလံုးနဲ႕ပဲ ခ်ထားတာမ်ိဳးကို ညြန္႕ရွင္ လို႕ ေခၚပါတယ္။ ဥပမာ - မင္းေရာင္မင္း႐ုပ္ မင္းေသြးတည္း။ ဆုိၿပီး ခ်ထား တာမ်ိဳးပါ။

ေပါက္ျပ
အသတ္မပါတဲ့ အကၡရာနဲ႕ အသတ္ပါတဲ့အကၡရာ ေရာၿပီး အကၡရာအညီအမွ် ခ်ီထား ခ်ထားတာမ်ိဳးကို ေပါက္ျပခ်နည္း လို႕ ေခၚေၾကာင္း ကဝိကဏၭပါသ က်မ္း၊ စြယ္စံုေက်ာ္ထင္က်မ္းနဲ႕ ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းေတြမွာျပထားပါတယ္။ ျမင္သာတာမုိ႕ ဥပမာ မျပေတာ့ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ မန္လည္ဆရာေတာ္ဘုရားႀကီးရဲ႕ ကဝိကဏၭပါသက်မ္းကိုပဲ မွီျငမ္းေရးသားတဲ့ ရတုခ်နည္း လကၤာအရဆုိရင္ေတာ့ အသတ္ လံုးဝမပါဘဲ ခ်ရတယ္ လို႕ ဆုိပါတယ္။ ဥပမာ - ေရႊၾကာငါးခု ႐ုံလုိ႕ေဝ။ ဆုိၿပီး ခ်တာမ်ိဳးပါ။

ငံုဖူး
“၍” ဆုိတဲ့အကၡရာ မပါေစရဘဲ က်န္တဲ့ အသတ္နဲ႕ပဲ ခ်ီျခင္းခ်ျခင္းကို ေခၚပါတယ္။ ဥပမာ လက္ဝဲသုႏၵရ အမတ္ႀကီးရဲ႕ မဲဇာေတာင္ေျခ-ခ်ီ ရတုမွာ “ေနျခည္ျဖာမွ ေႏြးေသာေၾကာင့္” ဆုိၿပီး ခ်ထားတာမ်ိဳးကို ေခၚပါတယ္။ မန္လည္ဆရာေတာ္ဘုရားႀကီးရဲ႕ ရတုခ်နည္း လကၤာအရဆုိရင္ေတာ့ “ဤ” ဆုိတဲ့ အကၡရာလံုးဝမပါဘဲ ခ်ရတယ္ လို႕ ဆုိပါတယ္။

ပုလဲသြယ္ (မုေလးသြယ္)
ဒီ အခ်ီအခ်နည္းကို မုေလးသြယ္ လုိ႕လည္းေခၚပါတယ္။ အသတ္လည္းပါ၊ “၍” ဆုိတဲ့ အကၡရာလည္း ပါတဲ့ အခ်ီအခ်နည္းမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ -
လက္႐ံုးခ်ီ၍ ညြတ္ေတာ္မူ
က်မ္းညီေျဖာင့္တန္းေစၿပီး၍။ (မဃေဒဝလကၤာသစ္၊ ပိုဒ္ေရ-၃၂၆။ မန္လည္ဆရာေတာ္) ဆိုၿပီး ခ်တာမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။

လည္ကုပ္ခ်ီ (အစငင္)
ကဝိကဏၭပါသ က်မ္းရဲ႕ ရတုခ်ီခ်နည္း လကၤာအရ “... အခ်ီလည္ကုတ္၊ ေရွ႕ပုဒ္-ဒု-တ၊ ပါဒႏိႈက္ဝယ္၊ ဓိပၸါယ္ျဖစ္ေစ၊ ပုဒ္ျဖစ္ေစပင္၊ ယူေလတတန္ ...” ဆုိတဲ့အတုိင္း ေရွ႕ပုဒ္ (အပိုဒ္ႀကီး) ရဲ႕ ဒုတိယပါဒ၊ တတိယပါဒ ေတြထဲက ပါဒတခုခုမွာပါတဲ့ အကၡရာ (သုိ႕မဟုတ္) အဓိပၸါယ္ကို ယူၿပီး ျပန္ခ်ီတာမ်ိဳးကို ေခၚပါတယ္။ “၄င္းနည္းကို ရတနာသိခၤ မည္ေသာ ကုန္းေဘာင္ၿမိဳ႕ အေနာက္ ခရီးတတိုင္ကြာ ဆီးေတာ ရြာဘြား ေမာင္တိုး၏ ရတုအေျဖ၌ (အစငင္) ဆုိနည္းဟူ၍ ျပသည္။” လုိ႕ ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းမွာ ဆုိထားပါတယ္။
မန္လည္ဆရာေတာ္ဘုရားႀကီးရဲ႕ ရတုခ်နည္း လကၤာအရဆုိရင္ေတာ့ “ေရွ႕ဝယ္မဆြ၊ ပုဒ္အစ၏၊ ဒု, တ, အကၡရာ၊ တျဖာျဖာႏွင့္၊ ဓိပၸာယတၳ၊ ခ်ီတံုကမူ၊ နာမအညီ၊ လည္ဂုတ္ခ်ီ တည့္၊ ...” လုိ႕ ဆုိထားတဲ့အတြက္ ေရွ႕ကပုဒ္ (အပိုဒ္ႀကီး) ရဲ႕ အစ ဒုတိယ၊ တတိယ အကၡရာ တခုခု ကို တုိက္႐ိုက္ သို႕မဟုတ္ အဓိပၸာယ္အတူတူ ယူၿပီး ေနာက္အပိုဒ္ႀကီးမွာ ျပန္ခ်ီျခင္းကို ဆုိလိုပါတယ္။ ဒီ နည္းႏွစ္နည္းက အနည္းငယ္ ကဲြျပားမႈရွိေနပါတယ္။

အဖ်ားေကာက္
“ထိုျပည္တဝ၊ ေရွ႕ပုဒ္ခ်၍၊ ပါထ-ခရာ၊ အဓိပၸာႏွင့္၊ ယူကာခ်ီေျမႇာက္၊ အဖ်ားေကာက္ တည့္ ...” လုိ႕ မန္လည္ဆရာေတာ္ ဘုရားႀကီး ရဲ႕ ရတုခ်နည္းလကၤာ ထဲမွာ ေရးသားထားခ်က္အရ ေရွ႕ပုဒ္ရဲ႕ အခ်မွာပါတဲ့ အကၡရာ၊ ဒါမွမဟုတ္ အဓိပၸာယ္ကို အဖ်ားမွေကာက္ယူၿပီး ခ်ီျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ စာဆုိေတာ္ အေနာက္ဝန္မင္း ေမာင္ဥ ရဲ႕ ရတုပိုဒ္စံုမွာ ပထမပိုဒ္ကို “ကၽြမ္းငယ္ေဖာ္” လို႕ ခ်ီၿပီး “ရႊင္ေပ်ာ္ေလးျမတ္၊ ေပးသက္မွတ္” လို႕ ခ်ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ဒုတိယပိုဒ္ကို “မွတ္သက္ေပး” လို႕ ျပန္ခ်ီၿပီး “ျမင့္ၾကာေခၚတမ္း ေဖာ္ငယ္ကၽြမ္း” လို႕ ခ်ပါတယ္။ တခါ တတိယပိုဒ္ကို “သက္မွတ္ေပး” လို႕ ခ်ီၿပီး “ၾကာျမင့္ေခၚတမ္း ေဖာ္ငယ္ကၽြမ္း” လို႕ ျပန္ခ်ပါတယ္။ ပထမပိုဒ္ရဲ႕ အစ “ကၽြမ္းငယ္ေဖာ္” နဲ႕ ျပန္ခ်ိတ္ထားတာကို ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။ ဒီရတုကို သီးသန္႕ေဖာ္ျပေပးပါမယ္။

ေရႊေလာင္းပ်ံ
က, စ, တ, ယ, ရ, ပ, မ အကၡရာေတြနဲ႕ ခ်ီျခင္း ခ်ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ - မန္လည္ဆရာေတာ္က မဃေဒဝလကၤာသစ္၊ ပိုဒ္ေရ ၁၄၇၊ ၁၄၈၊ ၁၄၉ ေတြမွာ ...
ကြင္း၍ေသရတတ္ဘိမူ (၁၄၇)
ကင္း၍ေကြရတတ္ဘိမူ (၁၄၈)
ရွင္း၍ေနရတတ္ဘိမူ (၁၄၉) ဆုိၿပီး (ရတတ္ဘိမူ) နဲ႕ခ်ည္း ခ်ထားတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

ေသာ္တာေရာင္ (အညြန္႕မဲ႕၊ စာတင္း မီးစ)
အသတ္တူ၊ အသံတူ၊ ကာရန္တူ ခ်ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီလို ညီၾကေပမဲ့လည္း ...
“ဟု(ဟူ)” ဆုိၿပီးခ်ရင္ (အညြန္႕မဲ႕၊ စာတင္း မီးစ) လုိ႕လည္းေခၚပါတယ္။ ဥပမာ “ကံဟုမဆုိ စမာတည္း။” ဆုိၿပီး ခ်ထားတာမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။
ဒီခ်နည္းမွာ ၇-လံုးသာမက ၉-လံုးလည္း ခ်ေလ့ရွိပါတယ္။
ဥပမာ - မဃေဒဝလကၤာသစ္၊ ပိုဒ္ေရ-၁၁၉၊ ၁၂၀၊ ၁၂၁ ေတြမွာ မန္လည္ဆရာေတာ္က ...
“ေဝးကြာတေစေစႏွင့္သာတမံု႕၊ (၁၁၉)
ေခ်ာက္ခ်ားတေမႊေမႊႏွင့္သာတမံု႕၊(၁၂၀)
ဆင္းရဲတေပေပႏွင့္သာတမံု႕ (၁၂၁)” ဆိုၿပီး "ႏွင့္သာတမံု႕" လို႕ သတ္တူ သံတူ ကာရန္တူ ခ်ထားတာမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။

ကကၠဴဆူးခ်ီ၊ ကကၠဴဆူးခ်
သံုးပိုဒ္လံုး အရွည္အတို (အပိုဒ္ငယ္ - ပါဒ အေရအတြက္) ညီမွ်ၿပီး အခ်ီအခ် ကာရန္ မညီဘဲ စပ္ထားတာမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ ျမင္သာတဲ့အတြက္ ဥပမာ အထူးမေဖာ္ျပေတာ့ပါဘူး။

ေနေရာင္ျခည္ေျပး
က, ဟ, ထ ဆုိတဲ့ အကၡရာ ၃-လံုးထဲက တလံုးလံုးနဲ႕ ခ်ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ “ကား” ႏွင့္ ခ်လွ်င္လည္း ဒီလိုပဲေခၚပါတယ္။
ဥပမာ -
လူ႕ရြာအတြင္း၊ သည္ေသမင္းႏွင့္။ ။ ေသကြင္းတတ္သာၿပီတကား။ (မဃေဒဝလကၤာသစ္၊ ပိုဒ္ေရ-၁၁၀။ မန္လည္ဆရာေတာ္)
႐ႈကကဲလြန္၊ အလြမ္းသန္သည္။ ။ ေလသြန္သာညီ လတကား။ (ဖန္စၾကာလွ်င္-ခ်ီ ပိုဒ္စံုရတု။ နတ္သွ်င္ေနာင္)

ေဖ်ာက္ဆိပ္လလယ္
အသတ္ရွိေသာအကၡရာနဲ႕ ဝဏၰ တလံုးတလံုးၾကားမွာထည့္ၿပီး ခ်ျခင္းမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ ဆုိလိုရင္းက အသတ္ပါတဲ့ အကၡရာေတြ ကို အသံတသံခ်င္းစီရဲ႕ၾကားမွာ ထည့္ၿပီး ခ်တဲ့နည္းပါ။ ဥပမာ နဝေဒးရဲ႕ တစိတ္စိတ္လွ်င္-ခ်ီ မုိးေတာရတုမွာ “ေပ်ာင္းပ်စက္ရာ ေခြလိမ့္မည္ - မွတ္ေန႕ရက္ၾကာေရလိမ့္မည္ - ခ်စ္ထံု႕မ်က္ပါ ေနလိမ့္မည္” ဆုိၿပီး ခ်ထားတာမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။

ညြန္႔ဟံု
ဝသတ္ အကၡရာမ်ားမ်ားသံုးၿပီး ခ်ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ နဝေဒးႀကီးေရးတဲ့ ျပည္-ျမင္ဗာဟု ဘုရားတိုင္ ရတုပိုဒ္စံုမွာ ...
ဗာဟု ေတာင္ထိပ္ မိုဖ်ားေသာဝ္။ ။ ေခ်ာမြတ္ရြယ္ႏု ပ်ဳိထြားေသာဝ္။ ။ အိမ္သူမ်ဳိးျမတ္ ကိုယ္စားေသာဝ္။ ။ ဆုိၿပီး ဝ-သတ္နဲ႕ ခ်ထားတာကို ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။

ခ်ိန္ခြင္ညႇာ
ဒီနည္းကို “ခ်ိန္ခြင္လွ်ာ” လုိ႕လည္း ေခၚပါတယ္။ (အစပ္ ေျခာက္ပါးမွာ ပါဝင္တဲ့ ခ်ိန္ခြင္လွ်ာ ကာရန္စပ္နည္းႏွင့္ မသက္ဆုိင္ပါ။ ဒီနည္းဟာ ရတု ခ်ီပံု ခ်ပံုအတြက္ သီးသန္႕နည္းျဖစ္ပါတယ္။)
ပထမပိုဒ္မွာ အခ်ရင္းကို တတိယပိုဒ္မွာ အဖ်ားလုပ္၊ တတိယပိုဒ္ အခ်ရင္းကို ပထမပိုဒ္မွာ အဖ်ားလုပ္ၿပီး ဒုတိယပိုဒ္မွာသာ မတူကဲြျပားထူးျခားေအာင္ စပ္ဆုိျခင္း၊ ပထမႏွင့္ တတိယပိုဒ္ကိုသာ သံတူခ်ၿပီး ဒုတိယပိုဒ္ကို သံကြဲခ်ျခင္းမ်ိဳးကို ေခၚပါတယ္။

ဘီလူးရယ္
သ႐ူပ၊ သဝဏၰံ ျဖစ္တဲ့ အကၡရာ အသတ္သံေတြနဲ႕ လွည့္လဲႊၿပီး ခ်ျခင္းမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ ဆုိလိုတာက အကၡရာတမ်ိဳးတည္းကိုပဲ ကာရန္အမ်ိဳးမ်ိဳးထားၿပီး ခ်ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ -
“ဝမ္းဝယ္ဝိုးဝါး ေဝလို႕ကို။ ႏြမ္းနယ္ႏိုးနား ေနလုိ႕ကုိ။ က်မ္းက်ယ္ႀကိဳးစား ေၾကလုိ႕ကို။” ဆုိၿပီ ခ်တဲ့ပံုစံ ျဖစ္ပါတယ္။

စာက်ဳိး (စာႀကိဳး)
‘ဝ’ သတ္ႏွင့္ တျခားအသတ္ေတြၾကားမွာ သေဝထိုးပါတဲ့ အကၡရာေတြျခားၿပီး ခ်ထားတာမ်ိဳးျဖစ္တယ္လို႕ ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္ က်မ္းထဲမွာ ေတြ႕ရပါတယ္။
နႏၵမာလိနီက်မ္းထဲမွာေတာ့ ကဝိကဏၭပါသက်မ္းလာ ရတု အခ်ီအခ် ၂၅-မ်ဳိးမွာ စာက်ိဳးနဲ႕ စာတံုး အတူတူပဲလို႕ ေရးထား ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ...
ကဝိကဏၭပါသ က်မ္းလာ ရတု အခ်ီအခ် ၂၅-မ်ဳိး လကၤာမွာ “စာႀကိဳးမွာကား၊ သေဝျခားသတ္၊ ဝ-အသတ္ႏွင့္၊ သတ္စပ္ျမဲထံုး။” ဆုိတဲ့ စာသားနဲ႕ မန္လည္ဆရာေတာ္ႀကီး ေရးသားေတာ္မူတဲ့ ရတုခ်ီနည္းခ်နည္းလကၤာအရ “သေဝအသတ္၊ သတ္-မသတ္မ်ိဳး၊ စာက်ိဳး ေခၚၾက၊” လို႕ေရးထားတဲ့ စာသားအရ စာက်ိဳးနဲ႕ စာတံုး အတူတူပဲ ဆုိတာ မျဖစ္ႏုိင္ဘူးလို႕ ယူဆပါတယ္။

စာတံုး
အခ်ီနဲ႕ အခ်ေတြမွာ ...
(င) သတ္နဲ႕ (ည) သတ္၊
(တ) သတ္ နဲ႕ (ပ) သတ္၊
(န) သတ္နဲ႕ (မ) သတ္ ေတြကို ကာရန္တူလုိ႕ ယူဆၿပီး စပ္ထားတာမ်ိဳးကို ေခၚတယ္လို႕ ကဝိကဏၭပါသက်မ္း၊ ကဗ်ာသာရတၳ သၿဂႋဳဟ္က်မ္းတုိ႕မွာ ဖြင့္ဆုိျပထားပါတယ္။ အခ်ီအခ်မွာ မဟုတ္ေပမဲ့ အတြင္းကာရန္ေတြမွာ "စံု၊ ဂုဏ္၊ စုန္" ဆုိၿပီး ရွင္မဟာ သီလဝံသ ေတာင္တြင္းမွာ ေနစဥ္က စပ္ခဲ့ဖူးပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းေတာ့ ဒါမ်ိဳး မစပ္ေတာ့ဘဲ ေရွာင္က်ဥ္တယ္လို႕ ဆုိပါတယ္။
ေဗာဓိမ႑ိဳင္၊ ခန္းဝါပိုင္က၊ ခ်က္႐ိုင္ျပည့္စံု၊ နဝဂုဏ္တည့္၊ ဆန္စုန္ထက္ေအာက္၊ ေက်ာ္ဝွန္တက္၍ ... (ပါရမီေတာ္ခန္းပ်ိဳ႕၊ ပိုဒ္ေရ ၁။ ရွင္မဟာသီလဝံသ)
မွတ္ခ်က္။ ။ ေသးေသးတင္ဟာ မ-သတ္ (မ္) နဲ႕ အတူတူပဲ လုိ႕ ယူဆရပါမယ္။

စာဆန္း (စာသြန္၊ စာဆြန္႕)
ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းမွာ “ဆုိအပ္ၿပီးေသာနည္းတို႔မွတပါး မလိမၼာေသာ သူငယ္တုိ႕သည္ မဘြယ္မရာ မပီမျပင္ ဆုိေသာ စကားကဲ့သို႕ အသတ္ အသံ ကာရန္ မညီမညြတ္ ယြင္းခၽြတ္တိမ္းမွား ထားလိုတိုင္း အကၡရာျဖင့္ ခ်ီျခင္းခ်ျခင္းတည္း။ ၄င္းကို ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ ေက်းဇူးေတာ္ရွင္၊ ေရႊေတာင္ၿမိဳ႕၊ ေတာနယ္ ဝါးလယ္ရြာေက်ာင္း အရွင္ “သီရိမာလာ” ကား (စာသြန္) ဟူ၍ လည္းေကာင္း (စာဆြန္႕) ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ ေခၚရမည့္အေၾကာင္းႏွင့္ မိန္႕ေတာ္မူဖူး၏။” လို႕ ဆုိထားပါတယ္။ အခ်ီမညီ၊ အခ်မညီ၊ အသတ္၊ အသံ ကာရန္မညီဘဲ ထားခ်င္ရာ အကၡရာနဲ႕ ထားၿပီး ခ်ီတာ၊ ခ်တာမ်ိဳးကို ဆုိလိုပါတယ္။

အစျပတ္
တပိုဒ္ႏွင့္တပိုဒ္ အဓိပၸာယ္ကို လဲႊၿပီး ျပတ္ေအာင္ စပ္ဆုိျခင္းမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။
ဥဒါဟ႐ုဏ္အေနနဲ႕ ေတာင္ငူမင္း (နတ္သွ်င္ေနာင္) စာေတာ္ “ဘဝဂ္လံုးလွ်င္” ခ်ီရတု နိဂံုးမွာ ... “... ဆီပ်ံ႕ေက်ာသည္။ ။ သေဘာတမ္းကာ ေနေတာ့သည္။” လို႕ခ်ၿပီး “တခဏ္းလံုးပင္၊ မ႐ံုးခ်ယ္လွ်က္ ... " လုိ႕ အဓိပၸာယ္လဲႊေျပာင္းၿပီး ေနာက္တပိုဒ္ကို ခ်ီထားတာမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။

စမၸါယ္ခ်ီစမၸါယ္ခ်
အစခ်ီတဲ့အပိုဒ္ရဲ႕ အစအကၡရာ အသံကိုယူၿပီး ခ်ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။
ပထမအပိုဒ္မွာ ကသိုဏ္းက်ဴးရင့္ ... လုိ႕ ခ်ီၿပီး ... ကသိုဏ္းက်ဴးရင့္-႐ႈပါလင့္။ ။ လို႕ ခ်ပါတယ္။ တခါ ဒုတိယအပိုဒ္မွာ ... ကသိုဏ္းက်ဴးရင့္ ... လို႕ျပန္ခ်ီၿပီး အတိုင္းကူးဆင့္-တုပါလင့္။ ။ လုိ႕ ခ်ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္တခါ တတိယအပိုဒ္မွာ အတိုင္းကူးဆင့္ ... လုိ႕ ျပန္ခ်ီၿပီး မထိုင္းက်ဴးရင့္-ျပဳပါလင့္။ ။ " ဆုိၿပီး ခ်ထားတာမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။
ေနာက္ထပ္ ဥဒါဟ႐ုဏ္တခု အေနနဲ႕ ...
ရွင္သံခို ဆုိရတုမွာ ... "ေန" နတ္ကသည္ လုိ႕ ခ်ီၿပီး ... မုန္းလ်က္မပိုင္ "ေန" ေတာ့သည္လုိ႕ ခ်ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ အပိုဒ္-၂ မွာ "ေခြ" မပတ္လည္ ... လို႕ ခ်ီၿပီး တိမ္ႏွယ္ယွက္ဆုိင္ "ေခြ" ေတာ့သည္ လုိ႕ခ်ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ အပိုဒ္-၃ မွာ "ေဝ" မွတ္ျမရည္ ... လို႕ ခ်ီၿပီး ... ေနတုိင္းစက္တုိင္း "ေဝ" ေတာ့သည္လုိ႕ ခ်တာမ်ိဳးကို ဆုိလုိပါတယ္။

ျမင္းဆက္ခြ
အခ်ပိုဒ္က စကားလံုး၊ အဓိပၸာယ္ေတြကို ျပန္ယူၿပီး ေနာက္တပိုဒ္ကို ခ်ီတာမ်ိဳးကို ဆိုလိုပါတယ္။ ဥပမာအေနနဲ႕ ျပရရင္ ေတာင္ငူမင္း (နတ္သွ်င္ေနာင္) စာေတာ္ “ခုနစ္ေတာင္စြန္” ခ်ီ ေက်းေစ ပလီခတ္ရတုမွာ “ခ်ဳပ္ေနေရာင္တင္သည္ညတြင္။” လုိ႕ ခ်ၿပီး ေနာက္တပုိဒ္ကို “ညခင္းခ်ဳပ္ေန၊ ျပန္တည့္ေလေသာ္ ...” ဆုိၿပီး ျပန္ခ်ီပါတယ္။ တခါ ... “ႏိုင္မည္ကိုပင္ ရည္းၾကထင္။” လုိ႕ခ်ၿပီး တခါ “ႏိုင္မည္ရည္းထင္၊ အတင္တင္ဝယ္ ...” လုိ႕ ေနာက္တပိုဒ္မွာ ခ်ီထားျပန္တာမ်ိဳးကို ေခၚပါတယ္။

ျမင္းဆက္ခြန္႕
အခ်ပိုဒ္က အကၡရာကိုလည္းေကာင္း၊ အဓိပၸာယ္ကိုလည္းေကာင္း လည္ကုတ္မွာ ယူၿပီး ခ်ီျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာအေနနဲ႕ျပရရင္ ပါရမီေတာ္ခန္းပ်ိဳ႕ အပိုဒ္ေရ-၄ မွာ ရွင္မဟာသီလဝံသက “... ရပ္႐ႈၿပီးေသာ္၊ ငါ့ကိုေမွ်ာ္၍၊ ရွင္ေတာ္ေမတၱာ သက္လတ္တည္း။” လို႕ ခ်ၿပီး အပိုဒ္ေရ-၅ မွာ “ဘုရားမည္သည္၊ သက္ၾကည္ေမတၱာ၊ ...” ဆုိၿပီး အစပိုဒ္မွာမဟုတ္ဘဲ လည္ကုတ္ပိုဒ္ (ဒုတိယပိုဒ္)မွာ ယူၿပီး ျပန္ခ်ီထားပါတယ္။ (ပ်ိဳ႕ဟာ ရတုမဟုတ္ေပမဲ့ လကၤာ ဆုိတဲ့အထဲမွာ ႏွစ္မ်ိဳးလံုး အက်ဳံးဝင္လို႕ ဒီခ်ီနည္း ကို ဥပမာ ျပလိုက္တာပါ။)

ခု ဆက္လက္ေဖာ္ျပမယ့္ နည္းေတြကေတာ့ စာလံုးေရနဲ႕ မဟုတ္ဘဲ စာပိုဒ္ေတြ အေနအထားအရ ေခၚေဝၚတဲ့ အေခၚအေဝၚပါ။ အမ်ိဳးအစားသတ္မွတ္ခ်က္လုိ႕ ေျပာရင္ ပိုမွန္ပါလိမ့္မယ္

ပဲြ႕ကဆီ (မိုးေဆြ)
“ပိုဒ္စံု ရတု ၃-ပိုဒ္တြင္ ပ႒မအပိုဒ္ ရွည္ျခင္းတည္း။” လို႕ ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းမွာ ညႊန္ျပထားပါတယ္။ ကဗ်ာဖဲြ႕နည္း နိသ်ည္းမွာေတာ့ ဒုတိယပိုဒ္၊ တတိယပိုဒ္ တူလွ်င္တူ၊ မတူလွ်င္မတူျဖစ္ၿပီး ပထမပိုဒ္ ရွည္လ်ားေနလွ်င္ “မိုးေဆြ” လုိ႕ ေခၚတယ္လို႕ ဆုိပါတယ္။

ဝမ္းပိုဒ္ႀကီး (ဝမ္းပိုက္ႀကီး)
ဒုတိယပုိဒ္ က က်န္တဲ့အပိုဒ္ႏွစ္ပိုဒ္ထက္ ပိုၿပီးရွည္ေနတာရင္ ဝမ္းပိုဒ္ႀကီး လုိ႕ေခၚပါတယ္။ ကဗ်ာဖဲြ႕နည္း နိသ်ည္းမွာေတာ့ “ဝမ္းပိုက္ႀကီး” လုိ႕ ေရးထားပါတယ္။ သေဘာကေတာ့ ပထမအစပိုဒ္ဟာ ဦးေခါင္း၊ ဒုတိယအလယ္ပိုဒ္က ဝမ္းပိုက္၊ တတိယ အဆံုးပိုဒ္က ေျခ လုိ႕ ယူဆလုိက္တဲ့သေဘာပါ။ ဒါေၾကာင့္ ဒုတိယပိုဒ္က “ဝမ္း” ပိုဒ္ (သို႕မဟုတ္) ဝမ္းပိုက္ ျဖစ္ၿပီး တျခားအပိုဒ္ေတြထက္ ပိုၿပီး ရွည္လ်ားေနေတာ့ ပိုႀကီးေနတယ္ ဆုိတဲ့ သေဘာနဲ႕ ေခၚေဝၚျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

လည္တို
တတိယပုိဒ္ က က်န္တဲ့အပိုဒ္ႏွစ္ပိုဒ္ထက္ ပိုၿပီးရွည္ေနတာရင္ “လည္တုိ” လုိ႕ေခၚေၾကာင္း ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းမွာ ေရာ ကဗ်ာဖဲြ႕နည္း နိသ်ည္းမွာပါ ျပဆုိထားပါတယ္။

ညြန္႕တက္
ဒီမွာလည္း ႏွစ္မ်ိဳးကဲြျပားတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းမွာ “ပ႒မပိုဒ္ မရွည္မတို ရွိျခင္းတည္း။” (ပ႒မပိုဒ္က က်န္တဲ့ႏွစ္ပိုဒ္နဲ႕ မတူဘဲ မရွည္လြန္း မတိုလြန္းတာကို ဆုိလိုပါတယ္) လုိ႕ ေဖာ္ျပထားၿပီး ကဗ်ာဖဲြ႕နည္း နိသ်ည္းမွာေတာ့ ပထမပိုဒ္၊ တတိယပိုဒ္ တူၿပီး ဒုတိယပိုဒ္ မတူလွ်င္ "ညြန္႕တက္" ဟုေခၚသည္ ဆုိၿပီး ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ညြန္႕လန္း (ညႊန္လမ္း)
ဒုတိယပိုဒ္က ပ႒မပိုဒ္ထက္ ပိုရွည္ေနရင္ “ညြန္႕လန္း” လုိ႕ေခၚတယ္လို႕ ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းမွာ ေဖာ္ျပထားၿပီး ကဗ်ာဖဲြ႕နည္း နိသ်ည္းမွာေတာ့ ပထမပိုဒ္၊ ဒုတိယပိုဒ္ တူၿပီး တတိယပိုဒ္ မတူလွ်င္ "ညႊန္လမ္း" လုိ႕ ေခၚတယ္လို႕ ေဖာ္ျပထား ပါတယ္။ ဒီမွာလည္း ႏွစ္မ်ိဳးကဲြေနတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

ညြန္႕တံုး
တတိယပိုဒ္က ဒုတိယပိုဒ္ထက္ ပိုရွည္ေနရင္ “ညြန္႕တံုး” လုိ႕ ေခၚတယ္လို႕ ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းမွာေရာ ကဗ်ာဖဲြ႕နည္း နိသ်ည္းမွာပါ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ပိုဒ္စံုစၾကာ (စၾကာလည္)
အဆံုးခ်လွ်င္ အစပိုဒ္သို႕ ဆုိက္ျခင္း၊ တနည္းအားျဖင့္ ခ်ီပုဒ္ကို ျပန္ယူၿပီး ခ်ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။
ဥပမာ - ရခိုင္သူ မိညိဳေရး ကိုယ္ရည္ေသြးဘဲြ႕ ရတုမွာ “ေတာင္တြင္ျမင့္မိုရ္ ...” လုိ႕ ခ်ီၿပီး အဲဒီအပိုဒ္ကိုပဲ “ေတာင္တြင္ ျမင့္မိုရ္သာတကား” ဆုိၿပီး ျပန္ခ်ပါတယ္။
နဝေဒးႀကီးရဲ႕ ရတုမွာလည္း ‘သီဟေတာႏွင့္ က်ိဳက္ေပါေမြ’ လုိ႕ခ်ီၿပီး ‘တြင္မည္က်ိဳက္ေပါ သီဟေတာ’ ဆုိၿပီး ျပန္ခ်ထားတာမ်ိဳးပါ။
(အကၡရာတလံုးတည္းနဲ႕ အစပိုဒ္တုိင္းကို ေရးထားတဲ့ ပဒုမၼာၾကာဆုိနည္း ရတုေတြကိုေတာ့ ယႏၱရားစၾကာလည္ ရတု လို႕ ေခၚၾကပါတယ္။ ပိုဒ္စံုစၾကာရတုနဲ႕ မတူပါ)

ကိုယ္တြင္းျပည့္ (ရင္တြင္းျပည့္၊ ဝမ္းတြင္းျပည့္)
“ပိုဒ္ေရအတူ၊ ကာရန္တူ ပိုဒ္စံုညီညြတ္ျခင္းတည္း” လုိ႕ ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းမွာ ျပထားပါတယ္။ ရွိသမွ် အပိုဒ္အားလံုး အေရအတြက္ တထပ္တည္းတူၿပီး ပထမအပိုဒ္က စကားလံုးတုိင္းကို ဒုတိယနဲ႕ တတိယ အပိုဒ္ေတြမွာ တလံုးမက်န္ နေဘအျပည့္ထပ္ၿပီး ေရးတဲ့ ရတုမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ (ရင္တြင္းျပည့္၊ ဝမ္းတြင္းျပည့္) ဆုိၿပီးလည္း ေခၚပါတယ္။ အလြန္ေရးရခက္တဲ့ ရတုအမ်ိဳးအစား ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ဥပမာ သီးသန္႕ ျပေပးပါ့မယ္။

စာျဖတ္
တပိုဒ္ႏွင့္တပိုဒ္ မညီရင္ “စာျဖတ္” လုိ႕ ေခၚေၾကာင္း ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းမွာ ျပဆုိထားပါတယ္။
ကဗ်ာဖဲြ႕နည္း နိသ်ည္းမွာေတာ့ ဒုတိယပိုဒ္၊ တတိယပိုဒ္ တူၿပီး ပထမပိုဒ္ မတူလွ်င္ “စာျဖတ္” လို႕ ျပထားပါတယ္။

စာရိ
အျဖစ္ျခင္း မညီဘဲ စပ္ရင္ “စာရိ” လုိ႕ေခၚပါတယ္။ အလယ္မွာ တလံုးမညီဘဲ ရွိရင္ ‘သတ္ေစ့ႏွက္’ လုိ႕ ေခၚပါတယ္။ မေထာင္းတာစပ္ရတယ္။ အရင္းအဖ်ား ပ်က္႐ံုမွ်ႏွင့္ စာရိလို႕ ေခၚလို႕မရဘူးလုိ႕ ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းမွာ ညြန္ျပထား ပါတယ္။

ေထာင့္တဲတြန္႕
တျခားရတုေတြလုိ ေလးလံုးတပိုဒ္ စပ္႐ိုးစပ္စဥ္မဟုတ္ဘဲ သံုးလံုးတပိုဒ္၊ ၄-လံုးတပိုဒ္၊ ၅-လံုးတပိုဒ္ အစရွိသျဖင့္ စပ္ဆုိသြားတဲ့ နည္းျဖစ္ပါတယ္။ ရွင္မဟာရ႒သာရ ထြင္ခဲ့တဲ့ နည္းလို႕ သိရပါတယ္။

သံုးလြန္းတင္
တပိုဒ္ စပ္လုိက္႐ံုနဲ႕ ၃-ပိုဒ္ရျခင္း လုိ႕ ဆုိပါတယ္။ ပထမအပိုဒ္ရဲ႕ စာလံုးေတြကိုပဲ ေရွ႕ေနာက္လွည့္ပတ္ေရႊ႕ေျပာင္းၿပီး ဒုတိယနဲ႕ တတိယအပိုဒ္ေတြ ရေအာင္ စပ္သြားတာမ်ိဳးကို ဆုိလုိပါတယ္။ ၃-လံုးတင္ကေန ၁၈-လံုးတင္အထိ စပ္လုိ႕ရတယ္လို႕ ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္ က်မ္း မွာ ညြန္ျပထား ပါတယ္။

ယမကခ်ီ၊ ယမကခ်
ယမက ဆုိတဲ့ ပါဠိစကားရဲ႕ အဓိပၸာယ္က သဒၶါတူအနက္ကဲြ (သံတူေၾကာင္းကဲြ) ပိုဒ္ေတြ အစံုလိုက္ အစံုလိုက္ထားၿပီး ဖဲြ႕ဆုိတဲ့ ပါဠိကဗ်ာေတြကို ဆုိလိုပါတယ္။ ေခ်ာင္းမဘုရားတုိင္ရတုေတြျဖစ္ၾကတဲ့ ေခ်ာင္းမေမြရွင္-ခ်ီ နဝေဒးရဲ႕ ရတုမွာ ...
ေခ်ာင္းမေမြရွင္၊ ... ခ်စ္စမျမဲးေတာင္းကိုလည္း။
ေမာင္းမွ်ေရႊစင္၊ ... ျဖစ္ရမခဲးေတာင္းကိုလည္း။
ေၾကာင္းစေထြအင္၊ ... ျပစ္ပမရွဲးေတာင္းကိုလည္း။ ဆုိၿပီး ခ်ီထား၊ ခ်ထားသလို ...
ေခ်ာင္းမေမြေတာ္-ခ်ီ နတ္သွ်င္ေနာင္၏ ေခ်ာင္းမဘုရားတုိင္ရတုမွာ ...
ေခ်ာင္းမေမြေတာ္၊ ... မုန္းဘြယ္မမ်ား ေတာင္းကိုလည္း။
ေမာင္းမွ်ေရႊေလွာ္၊ ... ႏႈန္းဆြယ္မရွား ေတာင္းကိုလည္း။
ေၾကာင္းစေထြေငၚ၊ ... ကုန္းသြယ္မသားေတာင္းကိုလည္း ...
ဆိုၿပီး အစံုလိုက္ ခ်ထားျခင္းမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီနည္းက ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းနဲ႕ တျခားက်မ္းေတြမွာ ေဖာ္ျပထားျခင္းမရွိပါဘူး။ နတ္သွ်င္ေနာင္ဆုိ ရတုမ်ားထဲမွာ ေတြ႕ရတဲ့ နည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ေသာ္တာေရာင္ (အညြန္႕မဲ႕၊ စာတင္း မီးစ) ခ်နည္းနဲ႕ ကဲြျပားတာက ဒီနည္းမွာ စကားလံုးအားလံုးကို ကာရန္အညီ ထပ္ၿပီး စပ္ဆုိထားတာျဖစ္ပါတယ္။

မွတ္ခ်က္။
သံုးပိုဒ္လံုး အပိုဒ္ေရတူညီလွ်င္ ...
(က) သတ္ေစ့ႏွက္သံုးခ်က္ညီ ရတု
(ခ) ပဒညီ ရတု
(ဂ) အရည္အျပည့္ ရတု
(ဃ) မဂၤလာ ရတု လို႕လည္း ေခၚေၾကာင္း ကဗ်ာဖဲြ႕နည္း နိသ်ည္းမွာ ျပထားပါေသးတယ္။

ဒါဆုိရင္ က်မ္းေတြမွာလာသမွ် ရတုခ်ီနည္း၊ ခ်နည္း အားလံုး စံုသြားၿပီျဖစ္ပါတယ္ ... ဆက္ၿပီး ေတြ႕ရရင္လည္း ထပ္ၿပီး ျဖည့္စြက္ေပးပါ့မယ္ ...
ရတုအေၾကာင္းက က်ယ္ျပန္႕လြန္းလို႕ ေရွ႕ဆက္ၿပီး ေရးရပါဦးမယ္ ...

ဟယ္ရီလြင္

Read More...

Thursday, 23 May 2013

ျမန္မာကဗ်ာဆုိတာ ဂ်ိဳ(ခ်ိဳ)နဲ႕လား (၂၇)

ခ်ီနည္းမ်ား
ရတုခ်ီနည္းေတြက သိပ္မမ်ားလွပါဘူး။ နာမည္သီးသန္႕လည္း ေပးထားတာ မေတြ႕ဖူးပါဘူး။ စာလံုးေရအလိုက္ ၾကည့္မယ္ ဆုိရင္ ၄-မ်ိဳးပဲ ရွိပါတယ္။ ဒီခ်ီနည္းေတြက ...


၃-လံုးခ်ီ
ဒီခ်ီနည္းက ေတြ႕ရခဲပါတယ္။ “မွားခဲ့ၿပီ - သြားတဲ့ဆီ - အားႏဲြ႕မွီ” ဆုိၿပီး အပိုဒ္ သံုးပိုဒ္ရဲ႕ အစမွာ ခ်ီထားပံုမ်ိဳးပါ။ အဖ်ားေကာက္ရတုေတြမွာ ေလာက္ပဲ ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။ စာဆုိေတာ္ အေနာက္ဝန္မင္း ေမာင္ဥ ရဲ႕ ရတုပိုဒ္စံုမွာ “ကၽြမ္းငယ္ေဖာ္ - မွတ္သက္ေပး - သက္မွတ္ေပး” ဆုိၿပီး အစပိုဒ္ေတြကို ၃-လံုးခ်ီထားတာ ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။

၄-လံုးခ်ီ
အသံုးအမ်ားဆံုး ခ်ီနည္းျဖစ္ပါတယ္။ “မဲဇာေတာင္ေျခ၊ သဲသာေသာင္ေျမ၊ ပဲြခါေညာင္ေရ” ဆုိၿပီး မဲဇာေတာင္ေျခရတုမွာ ခ်ီထားတဲ့ ပံုစံမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။

၅-လံုးခ်ီ
ေတြ႕ရခဲပါတယ္။ “အခ်ာပဝရ - နရာပ႒မ - အခါသမယ” ဆိုၿပီး သွ်င္မဟာသီလဝံသ-ဆုိ ရတုမွာ ခ်ီထားပါတယ္။

၇-လံုးခ်ီ
ဒါလည္း ေတြ႕ရခဲပါတယ္။ နဝေဒးႀကီးရတုေတြထဲက ...
သက္ေတာ္ရနဲ႕ စတဲ့ဘုရားတုိင္ရတုမွာ ... “သက္ေတာ္ရ ႏွင့္ ရွင္လွေမြ - လက္ဝဲးဂူ ႏွင့္ ရွင္ျဖဴေမြ - ပုညရွင္ ႏွင့္ ျမင္ထင္ေမြ”
ေရႊယင္ေျမာနဲ႕ စတဲ့ဘုရားတုိင္ရတုမွာ ... “ေရႊယင္ေျမာ ႏွင့္ ေမာ္ေဓာေမြ - သီဟေတာ ႏွင့္ က်ိဳက္ေပါေမြ - မဟာေနာ ႏွင့္ သေကၠာေမြ”
က်ိဳက္ပတံနဲ႕ စတဲ့ဘုရားတုိင္ရတုမွာ ... “က်ိဳက္ပတံ ႏွင့္ ဇနံေလ - ဇြဲးကပင္ႏွင့္ ေမာၾကင္ေလ - က်ိဳက္ေမာင္းမ ႏွင့္ ကာသေလ” ...
ဝန္ေတာင္လယ္ ဆုိ- ရတုမွာ ... “ရႊမ္းဘိသည္လည္း ရႊမ္းဘိသည္ - လြမ္းဘိသည္လည္း လြမ္းဘိသည္ - တမ္းဘိသည္လည္း တမ္းဘိသည္” ...
ဆုိၿပီး ၇-လံုးခ်ီထားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ အခ်ပိုဒ္ေတြဟာလည္း အခ်ီပိုဒ္အတုိင္း ၇-လံုးပဲ ခ်ထားပါတယ္။
ျမင္းဝန္ေနမ်ိဳးသီဟသူ ေရးတဲ့ စၾကာရတုပိုဒ္စံုမွာလည္း ... “ထူပါ႐ံုႏွင့္ စည္းခံုေမြ - ျမတ္မုနိႏွင့္ ျမင္မိေမြ - ဆင္ႀကိဳးဂူႏွင့္ ဆင္ျဖဴေမြ” ... ဆုိၿပီး ၇-လံုးခ်ီထားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။

ဒီ ခ်ီနည္း ၄-မ်ိဳးကလဲြၿပီး က်န္တဲ့ ခ်ီပံုေတြ မေတြ႕ရပါဘူး။

ခ်နည္းမ်ား
ရတုကို ခ်တဲ့နည္းေတြကို မေျပာခင္ ခ်ရမယ့္ ႀကိယာ(စကားလံုး)ေျခာက္ဆယ္ ရွိပါတယ္။ ‘ရတုခ်ဖြယ္၊ အသြယ္သြယ္၊ ေျခာက္ဆယ္ ကိရိယာ’ ဆုိတဲ့ ကဝိလကၡဏာ သတ္ပံုသံေပါက္က စကားအတိုင္း ရတုအခ် စကားလံုးေပါင္း ေျခာက္ဆယ္ ကိုလည္း ကဝိကဏၭပါသ က်မ္းမွာ ႀကိယာေျခာက္ဆယ္ လကၤာ နဲ႕ ေဖာ္ျပပါရွိပါတယ္။
ရွင္မဟာ သီလဝံသ ေရးသားစီရင္တဲ့ ကဝိပါသဏၭက်မ္း အလုိအရေတာ့ ၆၄-ပါး ရွိပါတယ္။
အေသးစိတ္ကို ျမန္မာကဗ်ာဆုိတာ ဂ်ိဳ(ခ်ိဳ)နဲ႕လား (၅) http://harrylwin.blogspot.com/2008/08/blog-post_30.html ရဲ႕ ႀကိယာ ေခါင္းစဥ္ေအာက္မွာ ၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။
အခု ရတု ခ်နည္းေတြကုိ စၿပီး ေလ့လာၾကည့္ပါမယ္။

လံုးေရအလိုက္ ခ်နည္းမ်ား
ရတုခ်နည္း အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတဲ့ အနက္ အကၡရာလံုးေရအလိုက္ ခ်တဲ့ နည္းေတြကို အရင္ေဖာ္ျပပါမယ္။

၃-လံုးခ်
ဒီနည္းမွာ အမည္မရွိသလို ဘယ္ေရွးက်မ္းမွာမွလည္း မပါပါဘူး။ အလြန္ေတြ႕ရခဲပါတယ္။ နဝေဒးႀကီးရဲ႕ လူမစိုက္တည့္ - ခ်ီ မယ္ဘဲြ႕ရတုမွာ “ေရၾကည္ျမ။ ေႏြလည္မွ။ ေဆြရည္စြ။” ဆိုၿပီး သံုးလံုးခ်ထားတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

၅-လံုးခ်
ဒီနည္းမွာလည္း အမည္မရွိသလို ကဝိကဏၭပါသက်မ္းတုိ႕၊ ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းတုိ႕မွာလည္း မေဖာ္ျပထားပါဘူး။ စြယ္စံုေက်ာ္ထင္က်မ္းမွာေတာ့ ကကၠဴဆူးခ် ကို ေျဖတဲ့အခါ “ေနလွ်င္ - ေဆြးရ၏။ ေဆြလွ်င္ - ေဝးလွ၏။” ဆုိၿပီး ၅-လံုး ခ်ႏိုင္ေၾကာင္း ညႊန္ျပထားပါတယ္။

၇-လံုးခ်
ခိုင္ညြတ္ခက္ျဖာ ခ်နည္းလို႕ေခၚပါတယ္ (ခိုင္ညြန္႕ခက္ျဖာ လို႕လည္း ေရးၾကပါတယ္)။ အသံုးအမ်ားဆံုး ခ်နည္းျဖစ္ပါတယ္။ “ခုနစ္လံုးမွတ္၊ ခ်တံုလတ္၊ ခိုင္ညြတ္ခက္ျဖာေခၚ။” လို႕ ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းမွာ ျပထားပါတယ္။

၈-လံုးခ်
ဒီနည္းကို ဇမၺဴ႕တန္ေဆာင္ လုိ႕ ေခၚေၾကာင္း ကဗ်ာဖဲြ႕နည္း နိသ်ည္း စာအုပ္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ေရွးက်မ္းေတြမွာေတာ့ မပါပါဘူး။ ေတြ႕လည္း ေတြ႕ရခဲပါတယ္။ “စာေတာ္႐ႈတပါး တင္ေပါလား” ဆုိၿပီး ခ်တယ္လို႕ ဥပမာ ျပထားပါတယ္။

၉-လံုးခ်
၉-လံုးခ်တာကိုေတာ့ မဏိဆံက်င္ ခ်နည္းလို႕ေခၚပါတယ္။ “ကိုးလံုးတိတိ၊ ခ်တံုဘိ၊ မဏိဆံက်င္ေသာ္။” လို႕ ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းမွာ ျပထားပါတယ္။ ကဝိကဏၭပါသက်မ္းမွာလည္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ “ပူဆာလြန္ကဲ၊ တရဲးရဲးသည္။ ။ ေလာင္စဲြတေခ်ေခ်ႏွင့္သာတမံု႕။” လို႕ မဃေဒဝလကၤာသစ္၊ ပိုဒ္ေရ-၁၂၂ မွာ မန္လည္ဆရာေတာ္ႀကီး ခ်ထားတာ ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။

၁၀-လံုးခ်
စာလံုး ၁၀-လံုးနဲ႕ အဆံုးသတ္တာကိုေတာ့ စာမရီသားလုိက္ ခ်နည္းလုိ႕ေခၚေၾကာင္း ကဗ်ာဖဲြ႕နည္း နိသ်ည္း စာအုပ္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ေရွးက်မ္းေတြမွာေတာ့ မပါပါဘူး။ “ေသခ်ာတည့္မွတ္သား - နာေတာ္မူဘုရား။ ေတြးေျမႇာ္႐ႈစား-ပူေတာ္မူႏွင့္ ဘုရား။” အစရွိသျဖင့္ ခ်တာမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။

၁၁-လံုးခ်
အာသာဝတီဝတ္ဆံ ခ်နည္းလို႕ ေခၚပါတယ္။ ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းမွာေရာ၊ ကဝိကဏၭပါသက်မ္းမွာပါ ေဖာ္ျပထားတာ ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။ “ဗုဒၶပညာ ႏွစ္သက္ရွာၾက သြင္ျပင္ေသာဝ္။” ဆုိတာမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ မဃေဒဝလကၤာသစ္မွာ “ေနာက္မွာအစြန္း၊ ကိုးေယာက္ထြန္းသည္။ ။ ေမာ္ကြန္းတင္ျပ၊ မွတ္ၾကမင္းစဥ္အက်ဥ္းတည္း။” လို႕ မန္လည္ဆရာေတာ္ႀကီး ခ်ထားပါတယ္။ နဝေဒးႀကီးရဲ႕ “ဘားျပေမြေတာ္-ခ်ီ” မုတၱမ-ဘားျပဘုရားတုိင္ ရတုမွာလည္း “ေႏြေရာက္သဘင္ မင္းလြင္ထမ ဝန္းေစေသာဝ္။ ထက္ခြင္ဝန္းလည္ ေလျပည္စမ ယြန္းေစေသာဝ္။ ေကာင္းကင္ေထြလည္ ျမရည္ခ်မ ျဖန္းေစေသာဝ္။” ရယ္လို႕ ၁၁-လံုးနဲ႕ ခ် ထားတာေတြ႕ရပါတယ္။ ဒီ ခ်နည္းကို နဝေဒးႀကီး ရဲ႕ တျခားရတုေတြမွာလည္း ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။ ၁၁-လံုးခ်တယ္လို႕ ဆုိေပမဲ့ ၄-လံုးတပါဒ အပိုဒ္ငယ္ေလးကုိ ေနာက္ဆံုး ၇-လံုးတပါဒ အပိုဒ္ငယ္ေလးနဲ႕ ၄-၂ ကာရန္ျပန္ခ်ိတ္ၿပီး ခ်ထားတဲ့သေဘာလည္း ရွိပါတယ္။ ကာရန္မခ်ိတ္ဘဲ ေတာက္ေလွ်ာက္ အလြတ္ခ်ထားတာမ်ိဳး မေတြ႕မိေသးပါဘူး။ ၁၁-လံုးနဲ႕ အထက္ ခ်တဲ့ နည္းေတြ အားလံုး ဒီလိုပဲ ၄-လံုးတပိုဒ္ အပိုဒ္ငယ္ေလးေတြကို ကာရန္ခ်ိတ္သြားၿပီး ခ်ၾကပါတယ္။

၁၂-လံုးခ်
ဒီခ်နည္းက သီးျခားအမည္ မရွိပါဘူး။ မဃေဒဝလကၤာသစ္မွာပဲ “ျပ႒ာန္းနာမ ဒုတိယအုပ္ အၿပီးခ်ဳပ္တည္း။” လို႕ ၁၂-လံုးနဲ႕ ခ်ထားတာ ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။

၁၅-လံုးခ်
၁၅-လံုးခ်ရင္ေတာ့ မဏိဥပည္း (သို႕) မဏိဦးျပည္း လို႕ ေခၚပါတယ္။ ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းမွာေရာ၊ ကဝိကဏၭပါသက်မ္းမွာပါ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ “ကမၻာေပၚထြန္း-ယုဂန္စြန္းဝယ္-ေနဝန္းလႏွယ္ ထြန္းေတာ့သည္။” လို႕ ေတာင္ဘီလာဆရာေတာ္ ေရးစပ္တဲ့ ရတုတပုဒ္မွာ ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။ မဃေဒဝလကၤာသစ္၊ ပိုဒ္ေရ-၁၁ မွာလည္း မန္လည္ဆရာေတာ္က “ ... နတ္ေစာင္းလကၤာ၊ ဤက်မ္းစာသည္။ ။ ၾကားနာမဝ၊ သုတပြားရန္၊ ဧကန္ျဖစ္လိမ့္အက်ိဳးတည္း။” လုိ႕ ၁၅-လံုးခ်ၿပီး ေရးသားထားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒီမွာလည္း အာသာဝတီဝတ္ဆံခ်နည္းလိုပဲ ၄-လံုးတပါဒ တပိုဒ္ပိုလာၿပီး အပိုဒ္ငယ္ ၂-ပိုဒ္နဲ႕ ေနာက္ဆံုး ၇-လံုး တပါဒ အပိုဒ္ငယ္တပိုဒ္ကို ၄-၂ ကာရန္ခ်ိတ္ၿပီး ခ်သြားတာကို ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။ ကာရန္မခ်ိတ္ဘဲ ေတာက္ေလွ်ာက္ အလြတ္ခ်ထားတာမ်ိဳး မေတြ႕မိေသးပါဘူး။

၁၆-လံုးခ်
ဒီနည္းမွာလည္း အမည္မရွိသလို ကဝိကဏၭပါသက်မ္းတုိ႕၊ ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းတုိ႕မွာလည္း မေဖာ္ျပထားပါဘူး။ စြယ္ေတာ္ေသွ်ာင္ရတု၊ ပိုဒ္ေရ-၅ မွာ ... “စု႐ံုးဖြဲ႕ေႏွာင္၊ မ်ားဗိုလ္ေဘာင္မွာ၊ မင္းညီေနာင္၊ မာန္ေစာင္ၾကံဳးမို႕ကို။” ရယ္လုိ႕ အုတ္ဘိုဆရာေတာ္ ေရးဖဲြ႕သြားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။

၁၉-လံုးခ်
အကၡရာ ၁၉-လံုး နဲ႕ အဆံုးသတ္ခ်ထားတဲ့နည္းကိုေတာ့ ေဇာ္တခိုင္လံုး လုိ႕ ေခၚေၾကာင္း ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းမွာေရာ၊ ကဝိကဏၭပါသက်မ္းမွာပါ ျပထားပါတယ္။ “အသြင္ပဝင္း-မ်ိဳးရင္းသက္လွယ္-ႏုနယ္ျဖဴစင္- အိမ့္ရွင္လြမ္းႏွင့္ေလေတာ့မည္။” လုိ႕ နဝေဒးႀကီး ရဲ႕ လြမ္းခ်က္ေပြ၍႕ - ခ်ီ စစ္-ရတုမွာ ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။

၂၃-လံုးခ်
ဒီနည္းလည္း နာမည္သီးသန္႕မရွိပါဘူး။ ဥေတန ရတု၊ ပိုဒ္ေရ-၁ မွာ “အလွတဆူ၊ ျမနန္းသူကို၊ အတူတိမ္ဖ်ား၊ ငွက္ေျခၾကား၌၊ လုိက္သြားပါရွာရ၏ေလး။” လုိ႕ မန္လည္ဆရာေတာ္ႀကီး ေရးဖဲြ႕ခဲ့တာ ေတြ႕ရပါတယ္။

၂၅-လံုးခ်
အကၡရာ လံုးေရ ၂၅-လံုးနဲ႕ ခ် တာကိုေတာ့ မျပတ္ေကသာ ခ်နည္းလို႕ ေခၚတယ္လို႕ ကဝိကဏၭပါသက်မ္းမွာ ဆုိထားပါတယ္။ ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းမွာေတာ့ ဒီနည္းကို (ျမဝတ္ေကသာ) လုိ႕လည္းေခၚတယ္လုိ႕ ဆုိပါတယ္။ ဒီနည္းနဲ႕ ခ်ထားတဲ့ ရတုေတာ့ ရွာလို႕မေတြ႕ေသးပါဘူး။

၂၇-လံုးခ်
ဒီခ်နည္းလည္း နာမည္သီးသန္႕မရွိပါဘူး။ “ဆင္ႏွာေမာင္းသို႕၊ အေကာင္းရွာရမ္း၊ တလွမ္းလွမ္းႏွင့္၊ အဖမ္းမေတာ္၊ ပဲြဦးေခ်ာ္သည္၊ မင္းေက်ာ္သေရပဲြတည့္ေလး။” လို႕ ဝိဓူရ ရတု၊ ပိုဒ္ေရ-၁၇ မွာ မန္လည္ဆရာေတာ္ ေရးဖဲြ႕ထားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။

၃၅-လံုးခ်
အရွည္ဆံုးခ်နည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို အကၡရာ ၃၅-လံုးနဲ႕ ခ်ထားရင္ ဇမၺဴ႕သေျပသီးမွည့္ ခ်နည္း လို႕ ေခၚပါတယ္။ သည့္ထက္ ပိုၿပီး ခ်လို႕မရေတာ့ပါ။ ပုိရင္ “ေခါင္းမရွိေသာပုဇြန္ႏွင့္တူ၏” လုိ႕ ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းမွာ ျပထားပါတယ္။ ဒီနည္းကို (ျမဝတ္ေကသာ) လို႕လည္း ေခၚေသးတယ္ဆုိၿပီး “အကၡရာတြက္က်ံဳး၊ သံုးဆယ့္ငါးမွ်၊ အဆံုးခ်၊ ျမဝတ္ေကသာေခၚ” ရယ္လုိ႕ စြယ္စံုေက်ာ္ထင္က်မ္းမွာ ေက်းဇူးရွင္ အသွ်င္က်ီးသဲေလးထပ္ဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး ေျဖဆုိေတာ္မူထားတာကို ကိုးကားၿပီး ဆရာႀကီး သခင္ကိုယ္ေတာ္မိႈင္းက ေရးထားပါတယ္။ ဒီေတာ့ ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းအရ ဆုိရင္ ျမဝတ္ေကသာခ်နည္းဟာ ၂၅-လံုးခ်တာကိုေရာ၊ ၃၅-လံုးခ်တာ ကိုေရာ ႏွစ္မ်ိဳးလံုးကို ေခၚထားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ကဝိကဏၭပါသ က်မ္းအရေတာ့ ဇမၺဴ႕သေျပသီးမွည့္ လုိ႕ပဲ ေခၚထားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ “မလဲြမွတ္ယံု၊ ပါယ္ဘံုဌာန၊ ကမၼခဲြေဝ၊ ထုတ္ေဖြက်မ္းလာ၊ လကၤာစည္ႀကီး၊ ေဆာ္တီးထိန္႕ဆူ၊ ရွင္လူၾကားစိမ့္၊ ထင္ရွားျပညႊန္းေပသတည္း။” လုိ႕ မဃေဒဝလကၤာသစ္၊ ပိုဒ္ေရ-၄၆၇ မွာ မန္လည္ဆရာေတာ္ႀကီး ဖဲြ႕ဆိုထားတာ ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။ အလြန္ေတြ႕ရခဲတဲ့၊ အသံုးနည္းတဲ့ ခ်နည္းျဖစ္ပါတယ္။
၁၁-လံုးကေန ၃၅-လံုးအထိ အကၡရာမ်ားတဲ့ ခ်နည္းေတြဟာ ရတုမွာ အသံုးမ်ားတဲ့ သံုးလံုးတဲြကာရန္ (၄-၃-၂ နဲ႕ ၄-၃-၁) ေတြ ယူလာၿပီး ပံုမွန္ ၇-လံုးမခ်ေသးဘဲ ၄-၂ ကာရန္နဲ႕ ပဒငယ္ေလးေတြ ဆင့္ၿပီးမွ ေနာက္ဆံုး ၇-လံုးျပန္ခ်ထားတဲ့ သေဘာမ်ိဳးပဲလုိ႕ ယူဆပါတယ္။ ကာရန္လံုးဝ မခ်ိတ္ဘဲ စာလံုးေရအမ်ားႀကီးကို ဒီအတုိင္း အလြတ္ခ်ထားတာမ်ိဳး တခုမွ မေတြ႕ဖူးေသးပါဘူး။

စာလံုးေရနဲ႕ ခ်ီနည္း ခ်နည္း ေတြ ၿပီးေတာ့ အကၡရာ၊ အသတ္၊ စတာေတြကိုလုိက္ၿပီး ေခၚေဝၚသတ္မွတ္ထားတဲ့ ခ်ီနည္း၊ ခ်နည္းေတြကို ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမယ္ ...

ဟယ္ရီလြင္

Read More...

Sunday, 19 May 2013

ျမန္မာကဗ်ာဆိုတာ ဂ်ိဳ(ခ်ိဳ)နဲ႕လား (၂၆)

(၄) အခ်ီအခ်အားျဖင့္

(ရတု အခ်ီအခ်ေတြက မ်ားျပားက်ယ္ဝန္းလြန္းတာေၾကာင့္ အခ်ိန္ယူၿပီး အေသးစိတ္ေရးေနရလို႕ အခ်ိန္အေတာ္ၾကာသြားတာကို ခြင့္လႊတ္ေပးၾကပါရန္ အႏူးအညြတ္ ေတာင္းပန္အပ္ပါတယ္)

ရတု ခ်ီနည္း ခ်နည္းေတြက အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိပါတယ္။ ဒီအခ်ီအခ်နည္းေတြကို အေသးစိတ္ ဆက္ၿပီးေရးျပပါ့မယ္။ ဒီနည္းေတြအနက္ ကဝိကဏၭပါသ က်မ္းလာ ရတု အခ်ီအခ် ၂၅-မ်ဳိးကေတာ့ ...

‎(၁)        ထူးဆန္းေထြလာ
၂)        ညြန္႔ရွင္
၃)        ေပါက္ျပ
‎(၄)        ငံုဖူး
‎(၅)        ပုလဲသြယ္
‎(၆)        လည္ကုပ္ခ်ီ
‎(၇)        အဖ်ားေကာက္
‎(၈)        ေရႊေလာင္းပ်ံ
‎(၉)        ေသာ္တာေရာင္
‎(၁၀)      ကကၠဴဆူးခ်ီဆူးခ်
‎(၁၁)      ေနေရာင္ျခည္ေျပး
‎(၁၂)      ေဖ်ာက္ဆိပ္လလယ္
‎(၁၃)      ညြန္႔ဟံု
‎(၁၄)      ခိုင္ညြန္႔ခက္ျဖာ
‎(၁၅)      မဏိဆံက်င္
‎(၁၆)      အာသာဝတီဝစၦံ
‎(၁၇)      မဏိဦးျပည္း
‎(၁၈)      ေဇာ္တခိုင္လံုး
‎(၁၉)      မျပတ္ေကသာ
‎(၂၀)      ဇမၺဴ႕သေျပသီးမွည့္
‎(၂၁)      ခ်ိန္ခြင္လွ်ာ
‎(၂၂)      ဘီလူးရယ္
‎(၂၃)      စာက်ဳိး
‎(၂၄)      စာဆန္း
‎(၂၅)      စာတံုး ...
ဆုိၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ ကဝိလကၡဏာဒီပနီက်မ္းမွာလည္း ၂၅-မ်ိဳးလို႔ပဲ ေဖာ္ျပပါတယ္။ ဒီ ၂၅-မ်ိဳးမွာ ခ်တဲ့ အကၡရာလံုးေရအရ သတ္မွတ္တဲ့ ရတုမ်ိဳးက ၇-လံုး ခ်ရတဲ့ ခိုင္ညြန္႔ခက္ျဖာ၊ ၉-လံုး ခ်ရတဲ့ မဏိဆံက်င္၊ ၁၁-လံုး ခ်တဲ့ အာသာဝတီဝစၦံ၊ ၁၅-လံုး ခ်တဲ့ မဏိဦးျပည္း၊ ၁၉-လံုး ခ်တဲ့ ေဇာ္တခိုင္လံုး၊ ၂၉-လံုး ခ်ရတဲ့ မျပတ္ေကသာ၊ ၃၅-လံုး ခ်ရတဲ့ ဇမၺဴ႕သေျပသီးမွည့္ ဆိုၿပီး ရတု ၇-မ်ိဳးေတြ႕ရပါတယ္။

ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းမွာကေတာ့ ရတု အခ်ီအခ် ၄၁-မ်ဳိး ျပထားပါတယ္။ အဲဒါေတြကေတာ့ ...
‎(၁) ခိုင္ညြတ္ခက္ျဖာ (ခုိင္ညြန္႕ခက္ျဖာ လို႕ ပိုၿပီး အသံုးမ်ားပါတယ္)
‎(၂) မဏိဆံက်င္
‎(၃) အာသာဝတီဝတ္ဆံ
‎(၄) မဏိဥပည္း
‎(၅) ေဇာ္တခိုင္လံုး
‎(၆) မျပတ္ေကသာ
‎(၇) ဇမၺဴ႕သေျပသီးမွည့္
‎(၈) ထူးဆန္းေထြလာ
‎(၉) ညြန္႔ရွင္
‎(၁၀) ေပါက္ျပ
‎(၁၁) ငံုဖူး
‎(၁၂) ပုလဲသြယ္
‎(၁၃) လည္ကုပ္ခ်ီ
‎(၁၄) အဖ်ားေကာက္
‎(၁၅) ေရႊေလာင္းပ်ံ
‎(၁၆) ေသာ္တာေရာင္
‎(၁၇) ကကၠဴဆူးခ်ီ၊ ကကၠဴဆူးခ်
‎(၁၈) ေနေရာင္ျခည္ေျပး
‎(၁၉) ေဖ်ာက္ဆိပ္လလယ္
‎(၂၀) ညြန္႔ဟံု
‎(၂၁) ခ်ိန္ခြင္ညႇာ
‎(၂၂) ဘီလူးရယ္
‎(၂၃) စာက်ဳိး
‎(၂၄) စာတံုး
‎(၂၅) စာဆန္း
‎(၂၆) အစျပတ္
၂၇) စမၸါယ္ခ်ီစမၸါယ္ခ်
၂၈) ျမင္းဆက္ခြ
၂၉) ျမင္းဆက္ခြန္႕
၃၀) ပဲြ႕ကဆီ
၃၁) ဝမ္းပိုဒ္ႀကီး
၃၂) လည္တို
၃၃) ညြန္႕တက္
၃၄) ညြန္႕လန္း
၃၅) ညြန္႕တံုး
၃၆ ပိုဒ္စံုစၾကာ
၃၇) ကိုယ္တြင္းျပည့္
၃၈) စာျဖတ္
၃၉) စာရိ
၄၀) ေထာင့္တဲတြန္႕
၄၁) သံုးလြန္းတင္ ...
ဆုိၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ ကဝိကဏၭပါသ က်မ္းလာ ရတု အခ်ီအခ် ၂၅-မ်ဳိး အျပင္ အမွတ္ (၂၆) ကေန (၄၁) အထိ ၁၆-မ်ိဳး ပိုတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

ဒီလို ရတုခ်ီနည္း ခ်နည္းေတြကို လကၤာေတြနဲ႕ ပညာရွိမ်ား ေရးဖဲြ႕စပ္ဆုိသြားခဲ့ၾကပါတယ္။
ကဝိကဏၭပါသ က်မ္းလာ ရတု အခ်ီအခ် ၂၅-မ်ဳိး လကၤာကေတာ့ ...

ကဝိကဏၭပါသ က်မ္းလာ ရတု အခ်ီအခ် ၂၅-မ်ဳိး လကၤာ
ထူးဆန္းေထြလာ၊ ဟူသည္မွာမူ၊ သံုးျဖာပိုဒ္လံုး၊ စဆံုးရွည္တုိ၊ အဆိုမညီ၊ ခ်ခ်ီမတူ။ ။ ညြန္႕ရွင္ - မူကား၊ ထူတမ္းခြန္ဆင့္၊ စာလံုးျဖင့္သာ၊ ခ်သင့္ပညာတ္။ ။ ေပါက္ျပမွတ္ကား၊ သတ္ မသတ္စြာ၊ အကၡရာခ်ီခ်၊ အမွ်မွ်တည့္။ ။ ထိုမွတထူး၊ ငံုဖူး ႏိႈက္ကား၊ ၍႕ပယ္ရွား၍႕၊ တပါးသတ္ျဖင့္၊ အသင့္မလဲြ၊ ခ်ီခ်ျမဲတည့္။ ။ ပုလဲသြယ္မွာ၊ အသတ္ပါႏွင့္၊ အကၡရာ၍႕၊ ပါေလ့မွန္ၿပီ။ ။ အခ်ီလည္ကုတ္၊ ေရွ႕ပုဒ္-ဒု-တ၊ ပါဒႏိႈက္ဝယ္၊ ဓိပၸါယ္ျဖစ္ေစ၊ ပုဒ္ျဖစ္ေစပင္၊ ယူေလတတန္။ ။ ေရႊေလာင္းျပန္မွာ၊ မွန္-က-စ-တ၊ ယ-ပ-ရ မွ၊ သတၱအကၡရာ၊ ခ်ီခ်ပါေလာ့။ ။ ေသာ္တာေရာင္မူ၊ သတ္တူသံတူ၊ ကာရန္တူႏွင့္၊ ခ်ဟူ၍႕ျပ။ ။ သုိ႕ညီၾကလည္း၊ ဟုခ်တၿပီး၊ စာထင္းမီး ႏွင့္၊ တသီးညြန္႕မဲ့၊ မည္ဘဲြ႕မွတ္ေလ။ ။ ေနျခည္ေရာင္ေျပး၊ အမည္ေပးကား၊ ေတးအကၡရ၊ က-တ-ထ စု၊ တခုခုျဖင့္၊ ခ်ဟုပိုင္းျခား။ ။ အဖ်ားေကာက္ ႏိႈက္၊ ေရွ႕ပိုဒ္ခ်မွာ၊ အကၡရဓိပၸါယ္၊ တသြယ္သြယ္ကို၊ ရြယ္၍႕ခ်ီေကာက္။ ။ ေဖ်ာက္ဆိတ္လယ္လ၊ ဝဏၰၾကားတြင္၊ ပါဝင္လာဘိ၊ သတ္ရွိအကၡရာ၊ ျဖင့္သာခ်တံု။ ။ ညြန္႕ဟုန္ကား ‘ဝ’၊ သတ္ေရြ႕ခ်ေလာ့။ ။ ထုိမွတခ်က္၊ ကကၠဳဆူးခ်ီ-ကကၠဳဆူးခ်၊ သံုးပဒပင္၊ ဆံုးစခ်ခ်ီ၊ မညီယြင္းခၽြတ္။ ။ ခုိင္ညြတ္ခက္ျဖာ၊ ခ်ရာအဆံုး၊ ခုနစ္လံုးရွိ။ ။ မဏိ ဆန္က်င္၊ ၉-လွ်င္ခ်ၿပီး။ ။ အာသာဝတီဝတ္ဆံ၊ နိယံျမဲမွတ္၊ ဧက္ဒသ္ခ်နည္း။ ။ ဥျပည္းမဏိ၊ ခ်ဘိပႏၷရ။ ။ ေဇာ္တခိုင္လံုး၊ အဆံုး ေနာဒသ္။ ။ မျပတ္ေကသာ၊ မွာ ႏွစ္ဆဲ့ငါး။ ။ ပိုင္းျခားမွတ္ျပ။ ။ ဇမၺဴ႕သေျပ၊ သီးမွည့္ေရႊတြင္၊ ထြက္ေရ႐ံုးဘဲြ႕၊ သံုးဆဲ့ငါးလံုး၊ ရတုထံုး၌၊ အဆံုးပဒ၊ သည္ထက္ႂကြ၍႕၊ ခ်ခြင့္မႀကိမ္။ ။ ခ်ိန္ခြင္လွ်ာမွာ၊ ပ-တ သာလွ်င္၊ တူရာအခ်၊ ဒု-ကဲြရ၏။ ။ ထုိမွတသြယ္၊ ဘီလူးရယ္မူ၊ တူေသာသုတိ၊ ရွိအကၡရာ၊ သတ္သံပါျဖင့္၊ ၾကံခါတမ်ိဳး၊ လွီးလဲႊ႐ိုးတည့္။ ။ စာႀကိဳးမွာကား၊ သေဝျခားသတ္၊ ဝ-အသတ္ႏွင့္၊ သတ္စပ္ျမဲထံုး။ ။ စာတံုး င-ည၊ တ-ႏွင့္ ပ-တည့္၊ န-မ တရပ္၊ သတ္စပ္ယွဥ္မွန္း၊ ခ်ီခ်ခန္းတည့္။ ။ စာဆန္းမွာေသာ္၊ ေလ်ာ္နည္းသင့္နည္း၊ နိသ်ည္းမရွာ၊ ဆရာမတင္၊ ဆင္ျခင္မရွိ၊ မိမိထင္တုိင္း၊ ေပါက္လႊတ္စိုင္းသို႕၊ ဂိုဏ္းမလြတ္စြာ၊ သူ႐ူးစာတည့္။ ။ သခ်ၤာစဥ္စီ၊ ပၪၥဝီပင္၊ ခ်ခ်ီရတု၊ သိမႈျဖန္႕ခ်ိ၊ ဤသို႕ရွိဟု၊ ကဝိပါသဏၭ၊ က်မ္းမ၌တြင္၊ ေမာ္ကြန္းတင္သည္။ ။ ဉာဏ္ျမင္လိုသူ မွတ္ေၾကာင္းတည္း။
(ကဗ်ာသဂၤဟေမဒနီ က်မ္းမွ ...)

စြယ္စံုေက်ာ္ထင္က်မ္းလာ ရတုခ်နည္းလကၤာကေတာ့ ...

စြယ္စံုေက်ာ္ထင္က်မ္းလာ ရတုခ်နည္း လကၤာ
စာခ်ီစာျဖတ္၊ အဆံုးသတ္၌၊ အသတ္ႏွင့္သာ၊ ခ်သည္မွာမူ၊ ညြန္႕ရွင္ ဟူ၏၊ သတ္မူမသတ္၊ ေရာလတ္သည္ကို၊ ေပါက္ျပ ဆုိရွင့္၊ ထိုအခ်မွာ၊ ၍မပါဘဲ၊ သာယာခ်ိဳျမ၊ ဧည္ေလခ်ေသာ္၊ ညြန္႕ဖူး ေခၚေလာ့၊ ထိုေရာ္အခ်၊ က ႏွင့္တ ကား၊ ေခၚၾက ညြန္႕လန္း၊ ထူးဆန္းေထြလာ၊ ဟူသည္မွာကား၊ ဆံုးမွာအခ်၊ သံုးပါဒပင္၊ မညီခ်င္တည့္၊ သည့္ျပင္ ပုလဲသြယ္၊ သတ္ေရာလွယ္လိမ့္၊ မွတ္ဖြယ္ ေရႊေလာင္းပ်ံ၊ ခ်ဟန္ စ-တ၊ က-မ-ရ တည့္၊ ဝ သတ္ ဆံုးလွ်င္၊ ညြန္႕တံုး တြင္ရွင့္၊ သည့္ျပင္တမည္၊ ေနျခည္ေရာင္ေျပး၊ စာစပ္ေရးကား၊ ေလဝဂါဒိ၊ အျပစ္ရွိလိမ့္၊ သီရိထြန္းညိတ္၊ ေဖ်ာက္ဆိပ္လလယ္၊ ဟူသည္ဝယ္ကား၊ အသတ္မ်ား၏၊ အဖ်ားေကာက္ ခ်ီ၊ တလီ လည္ဂုတ္စ၊ ဟူသမွ်၌၊ စသည္ကိုသာ၊ ေခၚ စ ပါရွင့္၊ ကာရန္မမွတ္၊ အသတ္မညီ၊ အခ်ီမမွ်၊ ရွိကအထူး၊ ကကၠဴဆူးတည့္၊ နည္းတူ ဤမွာ၊ မဆိုရာ။ ။

ဒီ လကၤာမွာက (၁၃)မ်ိဳးပဲ ေဖာ္ျပထားတာကို ေတြ႕ရပါမယ္။ ကဗ်ာ့ပါရဂူ ျဖစ္ေတာ္မူတဲ့ ေက်းဇူးရွင္ မန္လည္ဆရာေတာ္ ဘုရားႀကီးကလည္း ရတုခ်ီနည္း ခ်နည္း လကၤာ ၂-ပုဒ္ကို ဖဲြ႕ဆိုသြားေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။

မန္လည္ဆရာေတာ္ႀကီး ေရးသားေတာ္မူေသာ ကဝိကဏၭပါသက်မ္းလာ ရတုခ်ီနည္း ခ်နည္း လကၤာ ၂-ပုဒ္
(၁) တနည္းမွတ္ေလာ့၊ ျပလတ္ပိမ့္ငွာ၊ ဤအခါတည့္၊ ကဗ်ာရတု၊ ဆုိမႈစီကံုး၊ အစဥ္ထံုးကား၊ သံုးပုဒ္လံုးမူ၊ မတူခ်ီခ်၊ ရွိကမည္မွန္း၊ ထူးဆန္းေထြလာ၊ ဟု-ခရာႏွင့္၊ ခ်ပါအကဲ့၊ အညြန္႕မဲ့ ဟူ၊ တမူနာမ၊ ထင္းမီးစ တည္း၊ ခ်ီခ်သံုးလီ၊ မညီက်ီက်ဴး၊ ကကၠဴဆူး ဟု၊ အထူးမွတ္ေလ၊ သေဝအသတ္၊ သတ္-မသတ္မ်ိဳး၊ စာက်ိဳး ေခၚၾက၊ င-ည-တ-ပ၊ န-မ ႏွစ္ရပ္၊ သံတူစပ္ေသာ္၊ ပညတ္ေခၚသံုး၊ စာတံုး မည္ရ၊ အႏၱမမွန္၊ ကာရန္မတူ၊ စာဆန္း ဟူ၏၊ သ႐ူသဝဏ္၊ ထပ္ဟန္မလဲြ၊ အသတ္လဲ၍၊ လွီးလႊဲတသြယ္၊ ဘီလူးရယ္ တည့္၊ သူငယ္မလိမၼာ၊ ဖြယ္ရာမရွိ၊ ဆုိဘိေသာ့လား၊ စကားမည္ကာ၊ မစပ္ရာသား၊ လကၡဏာခုနစ္၊ စင္စစ္မွတ္ဘိ၊ အျမဲသိေလာ့၊ သတ္ရွိခ်လွ်င္၊ ညြန္႕ရွင္ ဟူလတ္၊ သတ္မဲ့တံုလွ်င္း၊ ခ်ီခ်ျခင္းကို၊ ေပါက္ျပ ဆုိ၏၊ ထိုမွတျဖာ၊ ဤ ခရာလွ်င္၊ မပါခ်ခ်ီ၊ သညီ ငံုဖူး၊ အထူးမွတ္ေမာ၊ သတ္ေရာ ၍ ပါ၊ ခ်ီခ်ရာကား၊ သညာမွတ္ဘြယ္၊ ပုလဲသြယ္ ရွင့္၊ ေရွ႕ဝယ္မဆြ၊ ပုဒ္အစ၏၊ ဒု, တ, အကၡရာ၊ တျဖာျဖာႏွင့္၊ ဓိပၸာယတၳ၊ ခ်ီတံုကမူ၊ နာမအညီ၊ လည္ဂုတ္ခ်ီ တည့္၊ ထိုျပည္တဝ၊ ေရွ႕ပုဒ္ခ်၍၊ ပါထ-ခရာ၊ အဓိပၸာႏွင့္၊ ယူကာခ်ီေျမႇာက္၊ အဖ်ားေကာက္ တည့္၊ ထို႕ေနာက္သမုတ္၊ ခ်ီပုဒ္ကိုခ်၊ ခ်ပုဒ္တုိင္းခ်ီ၊ ဤသို႕စီမူ၊ စမၸါယ္ခ်ီစမၸါယ္ခ်၊ အခ်ပုဒ္ႏွင့္၊ ကာရန္သင့္ေအာင္၊ ခ်ီလင့္တံုက၊ ျမင္းဆက္ခြ တည့္၊ ေရွ႕ကဉာဏ္ဝန္၊ ဆရာမြန္တို႕၊ နည္းညႊန္မွတ္ဖြယ္၊ မိန္႕ခဲ့သြယ္တုိင္း၊ မက်ယ္အက်ဥ္း၊ လကၤာခ်ဥ္းသည္။ ။ ေရႊမ်ဥ္းေရႊတန္-ေရႊႀကိဳးတည္း။ ။
(၂) က-စ-တ-ယ၊ ပ-ရ-မ တုိ႕၊ သတၱဗ်ၪၨနာ၊ ခ်ခ်ီရာလည္း၊ မည္သာတတန္၊ ေရႊေလာင္းျပန္ ရွင့္၊ မွတ္ရန္တမူ၊ သတ္တူသံတူ၊ ကာရန္တူခ်၊ လ၏မည္ေဆာင္၊ ေသာ္တာေရာင္ တည့္၊ ထို႕ေနာင္တပါး၊ ျခား၍မွတ္ၾက၊ က-တ-ထ ျဖင့္၊ ခ်သည့္တမည္၊ ေနေရာင္ျခည္ေျပး၊ တေရး ညြန္႕လန္း၊ ေခၚမွန္းစဥ္ဆက္၊ သက္သက္ဝဏၰ၊ ဧကဒြယာ၊ အၾကားပါလတ္၊ သတ္မဲ့အကၡရာ၊ ခ်တံုပါေသာ္၊ တြင္ေခၚျမဲသိပ္၊ ေဖ်ာက္ဆိပ္လလယ္၊ တသြယ္မည္မွတ္၊ မ-သတ္နည္းျငား၊ အသတ္မ်ားတံု၊ စာ ညြန္႕ဟံုတည့္၊ မွတ္ပံုအဆံုး၊ ခုနစ္လံုးခ်၊ ဟူသမွ်ကား၊ နာမပညတ္၊ ခုိင္ညြတ္(ညြန္႕)ခက္ျဖာ၊ နဝါခ်ဘိ၊ မဏိဆံက်င္၊ ထို႕ျပင္တဆစ္၊ ဆဲ့တစ္ခ်မွာ၊ အာသာဝတီ၊ ဆယ့္ငါးၿပီမူ၊ မွတ္ယူမည္ရွိ၊ မဏိဥျပည္း၊ တနည္းထိုမွ၊ ဆယ့္ကိုးခ်ေသာ္ ေဇာ္တခိုင္လံုး၊ ခ်ထံုးတလီ၊ ပၪၥဝီ ကား၊ တြင္ညီမည္မွတ္၊ မျပတ္ေကသာ၊ ပၪၥာတႎသ၊ နာမမည္ျပဳ၊ ဇမၺဴ႕သေျပ၊ ထိုထက္ေထြ၍၊ ခ်ေစလကၤာ၊ ထံုးမလာတည့္၊ နည္းနာလက္ရွိ၊ အ႐ိုးသိေလာ့၊ ကဝိကဏၭ၊ ပါသေခၚညႊန္း၊ နန္းစဥ္ထြန္းသည္။ ။ ေမာ္ကြန္းေရႊပြင့္-တင္ထိုးတည္း။ ။

ဒီလကၤာအရေတာ့ ရတု ခ်ီနည္း ခ်နည္း ၂၇-မ်ိဳး ရွိပါတယ္ ... ညြန္႕မဲ့ နဲ႕ ထင္းမီးစ ကအတူတူပါပဲ။

ဒီ ခ်ီနည္းခ်နည္းေတြကို ေလ့လာၾကည့္တဲ့အခါ က်မ္းေတြမွာပါတဲ့နည္းေတြက ၄၁-မ်ိဳး၊ ၂၈-မ်ိဳး အစရွိသျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိေပမဲ့ ေယဘူယ်ျပန္ခဲြၾကည့္ရင္ အဓိက အားျဖင့္ေတာ့
၁) လံုးေရ အရ
၂) အကၡရာ နဲ႕ အသတ္ အရ
ဆိုၿပီး (၂)မ်ိဳးပဲ ရွိပါတယ္ ... တကယ္တမ္းေတာ့ ၇-လံုး ခ် ခိုင္ညြန္႔ခက္ျဖာရတုမ်ိဳးပဲ မ်ားၿပီး တျခားခ်နည္း ရတုမ်ိဳးက အလြန္နည္းပါးလွပါတယ္။
ဒီေတာ့ တခုခ်င္းကို အေသးစိတ္ ထပ္ၿပီး ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမယ္။

ဟယ္ရီလြင္

Read More...

Thursday, 27 December 2012

ျမန္မာကဗ်ာဆုိတာ ဂ်ိဳ(ခ်ိဳ)နဲ႕လား (၂၅)

ျမန္မာကဗ်ာဆုိတာ ဂ်ိဳ(ခ်ိဳ)နဲ႕လား (၂၅)


ရတု


(၂) အမ်ိဳးအစားအားျဖင့္

"ရတု" ဆိုတဲ့ အမည္အေၾကာင္း ေျပာၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ ရတုအမ်ိဳးအစားေတြကို ဆက္ေျပာပါမယ္။ ရတုဟာ ပ်ိဳ႕ ေမာ္ကြန္း စတဲ့ ကဗ်ာေတြနဲ႕ မတူဘဲ စည္းကမ္းႀကီးတဲ့ ကဗ်ာတစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ ေရွးစာဆိုတို႕ဟာ စိတ္ဝင္စားဖြယ္ ရတုပံုစံ အမ်ိဳးမ်ိဳးဖြဲ႕ဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။
ရတုအမ်ိဳးအစားေတြကို ေျပာရမယ္ဆုိရင္ေတာ့ အဖဲြ႕အေနအထားအရ၊ အပိုဒ္ေရအရ၊ ခ်ီပံုခ်ပံုအရ အမ်ိဳးမ်ိဳးခဲြျခားလို႕ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဓိကအားျဖင့္ အပိုဒ္ေရအရ ခဲြျခားၿပီးေျပာပါတယ္။

ဒီလိုခဲြျခားတဲ့အခါ ...
‎(၁) ဧကပိုဒ္ရတု (အပိုဒ္ႀကီး ၁-ပိုဒ္သာ ပါေသာရတု)
‎(၂) အျဖည့္ခံရတု (အပိုဒ္ႀကီး ၂-ပိုဒ္ ပါေသာရတု)
‎(၃) ပိုဒ္စံုရတု (အပိုဒ္ႀကီး ၃-ပိုဒ္ ပါေသာရတု) ... ဆိုၿပီး အဓိကအားျဖင့္ ၃-မ်ဳိး ခဲြျခားထားပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ အေသးစိတ္ ဆက္လက္ ေဖာ္ျပပါမယ္။

အဲဒီ ၃-မ်ဳိးထဲက ပိုဒ္စံုရတုမွာ ...

(က) သံုးခ်က္ညီ ပိုဒ္စံု
(ခ) သတ္ေစ့ႏွက္-သံုးခ်က္ညီ ပိုဒ္စံု
(ဂ) ကိုယ္တြင္းျပည့္ ပိုဒ္စံု
(ဃ) စၾကာ ပိုဒ္စံု
(င) ေတာင့္တဲတြန္႔ ပိုဒ္စံု
ဆိုၿပီး အခ်ီ အခ်ပံုစံ၊ စပ္ပံုစပ္နည္း၊ ပဒအေနအထား၊ ကာရန္အေနအထား ကြဲျပားတာကိုလိုက္ၿပီး ငါးမ်ဳိး ထပ္ခြဲပါတယ္။

အင္းဝေခတ္ ရဟန္းစာဆုိေတာ္ ရွင္မဟာရ႒သာရဟာ ရတုပံု ပံုဆန္းပံုသစ္ကို အထြင္ႏိုင္ေတာ္မူဆံုး စာဆိုႀကီးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ပိုးေတာင့္တဲကေလးေတြ လမ္းေလွ်ာက္သလို ေျခလွမ္းၾကဲခ်ည္ စိပ္ခ်ည္နဲ႕ အကၡရာေလးလံုးတစ္ပိုဒ္၊ ငါးလံုးတစ္ပိုဒ္ဖြဲ႕ ဆိုရတဲ့ ရတုကို ေတာင့္တဲတြန္႕ရတု ဆုိၿပီး အမည္တြင္သ ခဲ့ပါတယ္။ ကမ႓ာေက်ာ္ ညိႇဳ႕မင္းသမီး မာရီလင္မြန္႐ိုး (Marilyn Monroe) ရဲ႕ wiggle walk ကို သတိရခ်င္စရာပါပဲ။
ဆရာေတာ္ဟာ ဒီနည္းကို ‘ဝဏၰပဘာ’ခ်ီ ေတာင့္တဲတြန္႕ရတုမွာ ‘ဝဏၰပဘာ၊ ကလ်ာဖူးစသစ္၊ ပ်ိဳမ်စ္မ်စ္လွ်င္၊ က်စ္လစ္တင့္စံပယ္၊ လွမ်ိဳးႂကြယ္သား’ စသည္ျဖင့္ စပ္ဆိုထားပါတယ္။ (မူကဲြအေနနဲ႕ သုဝဏ္ပဘာ၊ ေရႊၾကာပြင့္ဖူးသစ္ ... ဆုိၿပီးလည္း ေတြ႕ဖူးပါတယ္)

တျခားစပ္ဆုိနည္း အဆန္းေတြကေတာ့ ၾကာဝတ္ဆံတိုင္ တစ္ခုတည္းကေန ပြင့္ခ်ပ္ေတြ ျဖာထြက္လာတဲ့ ပဒုမၼာၾကာပန္း ပံုသဏၭာန္မ်ိဳး ဖြဲ႕ဆိုတဲ့ ပဒုမၼာၾကာဆိုနည္း ရတု ဆုိၿပီးလည္း ထြင္ဆိုေတာ္မူခဲ့ပါေသးတယ္။ ဆရာေတာ္၏ အျမတ္ငါးဆူ ဧကပိုဒ္ရတုမွာ -

ငါးဆူ ေရႊၾကာ၊ နိမိတ္လာ၍၊
ငါးျဖာႁမြာလွ်က္၊ တစ္ပင္နက္တြင္၊
ငါးဆက္ဖူးငံု၊ ေပၚလတ္တံုက စသည္ျဖင့္ ‘ငါး’ ဆိုတဲ့ စကားတစ္လံုးတည္းကို ၾကာဝတ္ဆံတိုင္လို ဗဟိုျပဳၿပီး ပဒုမၼာၾကာဆိုနည္း ရတုကို စပ္ဆိုခဲ့ပါတယ္။ (ယႏၱရားစၾကာလည္ ရတုလုိ႕လည္း ေခၚပါတယ္)
ဒါ့အျပင္ ပုလဲတစ္တန္႕ သႏၱာတစ္တန္႕ ရတု ဆုိၿပီးေတာ့လည္း အမည္မွည့္လို႕ တီထြင္စပ္ဆိုခဲ့ပံုကို ...
ျမတ္မ်ိဳး ျမင့္မွန္၊ ၾကင္ေပတန္၍၊
႐ြယ္ရန္ရည္ရင့္၊ ဆင္တိုင္းတင့္သား ... စတဲ့ ဧကပိုဒ္ ရတုမွာ ပုလဲလံုးသဖြယ္ အကၡရာ ညီညီတစ္တန္း၊ သႏၱာေက်ာက္သဖြယ္ အကၡရာမညီတဲ့ အပိုဒ္တစ္တန္း ဆစ္ၿပီး ဖြဲ႕ထားေၾကာင္း ေတြ႕ရပါတယ္။

ဒီနည္း ႏွစ္နည္းကိုေတာ့ က်ေနာ္ လကၤာ အခန္းမွာ ေရးသားခဲ့ၿပီး ျဖစ္တာမို႕ ဒီမွာ အက်ယ္ မေဖာ္ျပေတာ့ပါဘူး။ ျမန္မာကဗ်ာ ဆုိတာ ဂ်ိဳ(ခ်ိဳ)နဲ႕လား (၇) - လကၤာ (http://harrylwin.blogspot.com/2008/09/blog-post_03.html) အခန္းမွာ အက်ယ္ ျပန္ဖတ္ ၾကည့္ႏုိင္ပါတယ္။

တျခားစပ္ဆိုနည္း အဆန္းရတုေတြကေတာ့ ...
‘႐ြယ္ရန္ေငြ႕၍၊ ရန္းေလ့ရာသီ၊ ရဲရဲညီသား’ ဟူေသာ အကၡရာတစ္လံုးတည္းကို အပိုဒ္တိုင္းတြင္ ႐ြဲသီသလုိသံုးၿပီး ေရးတဲ့ မုတၱာ႐ြဲသီရတုေတြလည္းရွိတဲ့အျပင္ နဝဘာအင္း ဆိုနည္း၊ တံခြန္စာဆိုနည္း၊ သန္လွ်က္စာဆိုနည္း၊ ျမင့္မိုရ္ဆိုနည္း၊ သံုးလြန္းတင္ဆိုနည္း၊ ဥေသွ်ာင္ဆိုနည္း စတဲ့ စာဆုိနည္းေတြနဲ႕ စပ္ဆိုထားၾကတဲ့ ရတုေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ဒါေတြကေတာ့ လကၤာစာရင္းထဲလည္း ထည့္လို႕ရပါတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ တပုိဒ္တည္းသာ ေရးၾကတာမို႕ (ဧကပုိဒ္ ရတု) အျဖစ္ ယူဆ ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ မုတၱာရြဲသီေရးနည္းကေတာ့ ပဒုမၼာၾကာဆုိနည္းနဲ႕ ဆင္ေပမဲ့ ပဒုမၼာၾကာဆုိနည္းမွာလို “စာလံုးတလံုးတည္း” မဟုတ္ဘဲ “အကၡရာတလံုးတည္း” ကိုသာ သံုးတာျဖစ္ပါတယ္။

ေရးဖဲြ႕တဲ့အေၾကာင္းအရာအေပၚ မူတည္ၿပီးလည္း ရတုဖဲြ႕ဆုိရာမွာ အမ်ိဳးမ်ိဳးကဲြပါေသးတယ္။ ျမတ္စြာဘုရားကေနစၿပီး ပုဂၢိဳလ္တဦးဦးကို တုိင္တည္ဖဲြ႕ဆိုထားတဲ့ ဘုရားတုိင္ရတု၊ သိၾကားတုိင္ရတု၊ သစၥာတိုင္ရတုေတြတင္မက နတ္တိုင္၊ ႐ုကၡစိုးတိုင္၊ ရွင္ဥပဂုတ္တိုင္၊ မိုးတိုင္ရတု စတဲ့ရတုေတြ၊ စစ္ခ်ီစစ္တုိက္ရင္း ဖဲြ႕ဆုိတဲ့ စစ္ခ်ီရတု၊ တိရစၧာန္တမ်ိဳးမ်ိဳးကို ေစလႊတ္ၿပီး ေပးတဲ့ပံုစံမ်ိဳးဖဲြ႕ဆုိတဲ့ ေက်းေစရတု၊ သာလိကာေစရတု ေတြသာမက ေခြးေစ၊ တေစၦေစ ဆုိတဲ့ ရတုေတြအျပင္ ရာသီဥတုနဲ႕ပတ္သက္ၿပီး ဖဲြ႕ဆုိတဲ့ ရာသီဘဲြ႕ရတု၊ မိုးေတာရတု၊ မိုးႀကိမ္ရတု၊ မိုးေငါ့ရတု၊ ခရီးလမ္းပန္းအေၾကာင္း ဖဲြ႕ဆုိတဲ့ ေတာလားရတု၊ ေရလားရတု စတာေတြအျပင္ ၿမိဳ႕ဘဲြ႕ရတု၊ ဘုန္းေတာ္ဘဲြ႕ရတု၊ ေမာင္ဘဲြ႕မယ္ဘဲြ႕ရတု၊ ေမးေျဖရတု၊ အခံရတု၊ အလိုက္ရတု၊ သွ်ိဳးလိုက္ရတု၊ မဂၤလာရတု ... အစရွိသျဖင့္ အမ်ိဳးေပါင္း မ်ားစြာရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေယဘူယ်အားျဖင့္ အတိအက်သတ္မွတ္လို႕လြယ္တဲ့ အပိုဒ္ေရကို အေျခခံၿပီးခဲြျခားျခင္းဟာ သင့္ေတာ္ပါတယ္။

အခ်ီအခ်ေပၚ မူတည္ၿပီး ရတုအမ်ိဳးအစား ခဲြျခားပံုကိုေတာ့ အမွတ္ (၄) အခ်ီအခ်အားျဖင့္ ဆုိတဲ့ ေခါင္းစဥ္ေအာက္မွာ အေသးစိတ္ ေဖာ္ျပပါမယ္။

(၃) ပိုဒ္ေရအားျဖင့္

တကယ္ေတာ့ ရတုဟာ လကၤာကေန ေပါက္ပြားလာတဲ့ ကဗ်ာအဖဲြ႔အႏြဲ႔ျဖစ္ေပမဲ့ လကၤာလုိ မဟုတ္ဘဲ ဖဲြ႔ဆိုရာမွာ စည္းစံနစ္ ရွိပါတယ္။ လကၤာမွာ ပိုဒ္ေရေတြ ႀကိဳက္သေလာက္ဖဲြ႔ႏုိင္သလို အဖ်ားခ်မွာလည္း စာလံုးေရ အကန္႔အသတ္ မရွိပါဘူး၊ ရတုမွာ ေတာ့ တပိုဒ္တည္းဖဲြ႔စပ္လွ်င္ ဧကပိုဒ္၊ ႏွစ္ပိုဒ္ဖဲြ႔စပ္လွ်င္ အျဖည့္ခံ၊ သံုးပိုဒ္ဖဲြ႔စပ္လွ်င္ ပိုဒ္စံု ရယ္လို႕ေခၚဆုိပါတယ္။ စာဆိုဉာဏ္ ဘယ္ေလာက္ထက္သန္တဲ့ သူပဲျဖစ္ေစ၊ ရတုကို အပိုဒ္ႀကီးသံုးပိုဒ္ထက္ ပိုမဖြဲ႕ၾကပါဘူး။ သံုးပိုဒ္ထက္ပိုတဲ့ ကဗ်ာေတြကိုလည္း မ်ားေသာအားျဖင့္ ရတုလို႕ အသိအမွတ္ မျပဳၾကပါဘူး။ (သွ်ိဳးလိုက္ရတုေတြကေတာ့ ခၽြင္းခ်က္အေနနဲ႕ အပိုဒ္ေရသံုးပိုဒ္မက အမ်ားႀကီးဖဲြ႕ၾကပါတယ္) အပိုဒ္ႀကီးတပိုဒ္မွာ အခ်ီပိုဒ္ ေခၚ အစပိုဒ္နဲ႔ အခ်ပိုဒ္ေခၚ အဆံုးပိုဒ္ အပါအဝင္ ပဒ (အပိုဒ္ငယ္) အေရအတြက္ အားျဖင့္ အနည္းဆံုး ၇-ပိုဒ္ ကေန အမ်ားဆံုး ၁၀၈-ပိုဒ္ အထိ ‎ထားႏိုင္ပါတယ္။ ၁၀၈ - ပဒထက္ ပိုၿပီး မဖြဲ႔ရပါဘူး။ အဖ်ားခ်ေတြမွာလည္း (၃)လံုး၊ (၅)လံုး၊ (၇)လံုး၊ (၉)လံုး၊ (၁၁)လံုး၊ (၁၅)လံုး၊ (၁၉)လံုး စသည္ျဖင့္ အနည္းဆံုး ၃-လံုးကေန အမ်ားဆံုး ၃၅-လံုးအထိ အဖ်ားခ်စာလံုး အေရအတြက္ သီးသန္႔ သတ္မွတ္ ထားပါတယ္။ (၃)လံုးနဲ႕ (၅)လံုးက အသံုးအလြန္ နည္းပါတယ္။ “အမွတ္ (၄) အခ်ီအခ်အားျဖင့္” ဆုိတဲ့ ေခါင္းစဥ္ေအာက္မွာ အေသးစိတ္ ဆက္လက္ ေဖာ္ျပပါမယ္။

စိတ္ဝင္တစား ဖတ္႐ႈေပးၾကသူမ်ားအားလံုးကို ေက်းဇူးအထူးတင္ပါတယ္ ...

ဟယ္ရီ

Read More...

Sunday, 18 December 2011

ျမန္မာကဗ်ာဆုိတာ ဂ်ိဳ(ခ်ိဳ)နဲ႕လား (၂၄)

ျမန္မာကဗ်ာဆုိတာ ဂ်ိဳ(ခ်ိဳ)နဲ႕လား (၂၄)

ရတု

အခု ေဖာ္ျပမွာကေတာ့ လူအမ်ားဆံုးေမးၾကတဲ့ ေလးလံုးစပ္ကဗ်ာလကၤာထဲမွာပါတဲ့ ရတု စပ္နည္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ‎ရတုဟာ လကၤာရဲ႕ အကိုင္းအခက္ တခုပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လကၤာကေန ျမစ္ဖ်ားခံလာတယ္လို႕ မွတ္ယူႏိုင္ပါတယ္။ ရတုကို ေခတ္အဆက္ဆက္မွာ စာဆုိအေက်ာ္ အမ်ားအျပားက အမ်ိဳးမ်ိဳးအဖံုဖံု ဖဲြ႕ႏဲြ႕ခဲ့ၾကပါတယ္။
ရတုစာဆုိရွင္ေတြကို ၾကည့္မယ္ဆုိရင္ေတာ့ ရွင္မဟာသီလဝံသ၊ ရွင္မဟာရ႒သာရ၊ ရွင္ေတေဇာဒီပ၊ ဆီးပန္းနီဆရာေတာ္ - တုိ႕လို ရဟန္းပညာရွိေတြ၊ မင္းနဝေဒး၊ မင္းလက္ဝဲသုႁႏၵ၊ မင္းဥကၠာပ်ံ၊ မင္းလက္ဝဲသုႏၵရ - စတဲ့ အမတ္ပညာရွိေတြ၊ ေလွာ္ကားသံုးေထာင္မွဴး၊ ေထာင္သင္းမွဴး၊ ေဇယ်ရႏၲမိတ္၊ ရွင္သံကိုယ္ - စတဲ့ အရာရွိအရာခံေတြ၊ ရာဇဓာတုကလ်ာမင္းသမီး၊ ဆင္ျဖဴရွင္မင္းတရားသၼီးေတာ္ နဲ႕ ၾကံညႇပ္မင္းသၼီး စတဲ့ မဟာဆီမဟာေသြး မင္းသမီး သမီးေတာ္ေတြအျပင္ အင္းဝဘုရင္ ပထမမင္းေခါင္၊ ဇင္းမယ္ဘုရင္မင္းျမတ္၊ ေတာင္ငူဘုရင္မင္းျမတ္ (နတ္သွ်င္ေနာင္)၊ ဟံသာဝတီေရာက္ မင္းတရားႀကီး တုိ႕လုိ ဘုရင္မင္းျမတ္စာဆုိေတာ္ေတြပါ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဘုရင္မင္းျမတ္စာဆုိကေတာ့ နည္းပါးလွပါတယ္။

ရတုစပ္နည္းဟာ အေတာ္ေလး က်ယ္ျပန္႔ပါတယ္။ “ျမစ္ႀကီးငါးသြယ္ ျမစ္ငယ္ငါးရာတုိ႕မွ စီးဆင္းေသာေရသည္ မဟာသမုဒၵရာ ၌သာ ေပါင္းဆံုျမဲျဖစ္ၾကသကဲ့သို႕ စင္စစ္အားျဖင့္ ခပ္သိမ္းေသာ စာစီစာကံုး ေရးထံုးေရးနည္းဟူသမွ်တုိ႕သည္၊ မူလအေျခခံႀကီး ျဖစ္ေသာ ထုိရတုေရးနည္းကို နားလည္လွ်င္မည္သည့္အစပ္အဟပ္မ်ိဳးမွာမွခဲယဥ္းဘြယ္မရွိၿပီ ...” လို႕ ဆရာႀကီး သခင္ ကိုယ္ေတာ္မိႈင္းက ကဗ်ာသာရတၳသၿဂႋဳဟ္က်မ္းမွာ မိန္႕ဆိုထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ရတုကဗ်ာရဲ႕ သေဘာလကၡဏာကို ‎အကုန္အစင္ သိၿပီးၿပီဆုိရင္ ပ်ဳိ႕၊ ေမာ္ကြန္း၊ ရကန္၊ အဲခ်င္း၊ အိုင္ခ်င္း၊ အန္ခ်င္း တို႔ကိုလည္း ‎အကုန္လြယ္ကူ နားလည္ႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။ ရတု ေရးနည္း ဥပေဒသေတြကိုလည္း အရင္ ကဗ်ာပံုစံေတြလိုပဲ ဝိဘာဂ အစိတ္အပိုင္း ၈-မ်ိဳးနဲ႔ ပိုင္းျခားျပပါမယ္။ ဒီလို ပိုင္းျခားမျပခင္မွာ ရတုအေၾကာင္း၊ ရတုကဗ်ာေတြရဲ႕ ေနာက္ခံသမုိင္းကို အလ်ဥ္းသင့္လို႕ ဒီေနရာမွာ ဗဟုသုတအေနနဲ႕ မက်ဥ္းမက်ယ္ ေရးသားေဖာ္ျပပါမယ္။


ရတုဟူသည္ ...

ျမန္မာစာေပမွာ ပုဂံေခတ္ကတည္းက ရတုကဗ်ာေတြ ေပၚေပါက္ေနတယ္လို႕လည္း ထင္ျမင္ယူဆဘြယ္ရွိပါတယ္။ ပုဂံေခတ္မွာ ေပၚေပါက္တဲ့ ရတုေတြကို မ်က္ဝါးထင္ထင္ မေတြ႔ရွိၾကရေပမဲ့လည္း ရတုသေဘာ သက္ဝင္တဲ့ လကၤာတိုကေလးေတြကို ေတြ႔ရွိရတာေၾကာင့့္ လည္းေကာင္း၊ ပုဂံေခတ္ေပၚေက်ာက္စာမ်ားေတြမွာ ကာရန္အစပ္အဟပ္ညီတဲ့ အဖဲြ႔ကေလးမ်ားကို ေတြ႔ရ တာေၾကာင့္ လည္းေကာင္း၊ ဒီထင္ျမင္ယူဆခ်က္ေတြဟာ မွားတယ္လို႕ မဆိုႏိုင္ပါဘူး။ ဥပမာ ျပရရင္ သကၠရာဇ္ ၅၃၆-ခုႏွစ္ နရပတိစည္သူမင္းႀကီးလက္ထက္မွာ မင္းယဥ္နရသိခၤ၏အထိန္းေတာ္ အနႏၲသူရိယအမတ္ဟာ မင္းျပစ္မင္းဒဏ္ ရာဇသံေၾကာင့္ ေသရအံ့ဆဲဆဲမွာ ေရးခဲ့တဲ့ ...
"သူတည္းတေယာက္၊ ေကာင္းဘုိ႔ေရာက္မူ၊ သူတေယာက္မွာ၊ ပ်က္လင့္ကာသာ၊ ဓမၼတာတည္း"
အစခ်ီတဲ့ လကၤာတိုကေလးရယ္၊ အဲဒီေခတ္ကာလေလာက္ကပဲ ဖဲြ႔ဆိုတယ္လို႕ ယူဆႏိုင္တဲ့ ...
"သိုးကေလး။ ။ပုပၸါးနတ္ေတာင္၊ အေခါင္ျမင့္မား၊ စံုေတာဖ်ား၌၊ နံ႔ရွားႀကိဳင္လြင့္၊ ခါတန္ပြင့္သည္၊ ေရႊႏွင့္ယိုးမွား၊ ပန္းစကား"
အစရွိတဲ့ ပုပၸါးနတ္ေတာင္ဘဲြ႔ လကၤာရယ္၊ ဒါ့အျပင္ က်စြာမင္းလက္ထက္ ဖဲြ႔ဆုိတယ္လို႕ ယူဆအပ္တဲ့ ...
"ျမကန္သာ။ ။ေတာင္က်ေခ်ာင္းေတး၊ ေရဝင္ေျပးလွည့္၊ ေရေအးၾကည္စြာ၊ ကန္ပိုင္မာလ်က္၊ ၾကာေပါင္းထံုထံု၊ ငွက္မ်ိဳးစံုသည္၊ ဘံုဝတႎက၊ နႏၵာေလာ၊ တူစြဟုတၱာ။"
အစရွိတဲ့ ‘ျမကန္ဘဲြ႔’ လကၤာတိုကေလးရယ္မွာ ပဒေလးလံုး၊ ပဒသံုးလံုးနဲ႕ အစခ်ီလို႕ ေလးလံုးစပ္ ကာရန္နဲ႕ ဖဲြ႔ဆုိ ထားၿပီး အခ်ပိုဒ္မွာလည္း ရွစ္လံုး၊ ခုနစ္လံုး စသည္ျဖင့္ ခ်ဆိုဖဲြ႔ႏဲြ႔တာေၾကာင့္ လကၤာလုိ႕ပဲ ေခၚေပမဲ့ တကယ္ေတာ့ ရတုသေဘာ သက္ဝင္တယ္လို႕ ဆုိရပါမယ္။
ရတုစစ္စစ္အေရးအသားကို ပုဂံေခတ္ေႏွာင္း၊ ပင္းယေခတ္ဦးေလာက္မွာ စတင္ေတြ႕ရတယ္လုိ႕ ဆိုရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ပင္းယေခတ္ သကၠရာဇ္ ၇၀၀-ေက်ာ္ေလာက္မွာ သကၠတက်မ္းတတ္ ေလာကနီတိဆရာ ပင္းယစတုရဂၤဗလအမတ္ႀကီးက ေရးတဲ့ ...
ေရႊဘြားေတာ္ေအာက္၊ ကၽြန္၏ေလွ်ာက္ျဖင့္၊ မေလွ်ာက္ဝံ့ဝံ့၊ ေလွ်ာက္ဝံ့ဝံ့တည့္၊ ေၾကာက္ရြံ႕လ်က္ပင္၊ စက္ေရႊစင္ကို၊ ထိပ္ျပင္ပန္းႏွယ္၊ ဆင္းစမၸယ္လ်က္၊ ...
အစခ်ီတဲ့ ရတုကဗ်ာအဖဲြ႔မွန္လို႕ ဆုိအပ္တဲ့ ပိုဒ္စံုရတုကို ျမန္မာစာေပနယ္ပယ္မွာ အေစာဆံုးေတြ႔ရပါတယ္။ ပုဂံဆရာေတာ္ (သို႔) ဆူးတြင္းပစ္ဆရာေတာ္ ႐ွင္နာဂိတ ကို ျမတ္စြာဘုရား တရားေတာ္ ပရမတၳအရာ အဘိဓမၼာနည္းမ်ားအေၾကာင္းႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းၿပီး ေမးျမန္းေရးသားထားတဲ့ အေမးပုစၧာရတု ျဖစ္ပါတယ္။ တဖန္ ဆရာေတာ္က ေျဖရတု ကိုလည္း ေရးသားခဲ့ပါတယ္။
ေတြ႔ရွိရသမွ် ရတုေတြထဲမွာ စတုရဂၤဗလအမတ္ ေရးတဲ့ ဒီရတုဟာ အစဥ္အလာ အမွတ္အသားအရ ေလးလုံးစပ္ကာရန္စနစ္ကို အသုံးျပဳတဲ့ ပထမဆုံးေသာ ကဗ်ာလကၤာ ျဖစ္ေၾကာင္း အသိအမွတ္ ျပဳထားၾကပါတယ္။ ရတုပီပီသသ အေဟာင္းဆံုး ရတုႀကီးတစ္ပုိဒ္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေလာက္လို႕ ဆုိရပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမဲ့ တျခားရတုအမ်ားစုလို မယ္ဘဲြ႔၊ ေမာင္ဘဲြ႔ မဟုတ္ဘဲ ျမတ္စြာဘုရားရဲ႕တရားေတာ္အေၾကာင္းနဲ႕ စပ္လ်ဥ္းေရးသားထားတဲ့ ဓမၼသေဘာသက္ဝင္တဲ့ ရတု ျဖစ္ပါတယ္။ 
အင္းဝေခတ္ကေန အစျပဳၿပီး ရတုနယ္ပယ္ဟာ က်ယ္ဝန္းလာပါတယ္။ အေရးအသားေတြလည္း တိုးတက္လာပါတယ္။ မယ္ဘဲြ႔၊ ေမာင္ဘဲြ႔၊ ေက်းေစရတုေတြ ေပၚေပါက္လာ ပါတယ္။ ရတုစာဆို အမ်ားအျပား ေပၚထြန္းခဲ့ပါတယ္။ အင္းဝဘုရင္ ပထမမင္းေခါင္၊ စာဆိုေတာ္ရွင္သူရဲ၊ ရွင္မဟာသီလဝံသ၊ ရွင္မဟာရ႒သာရ၊ ရခိုင္သူ မိညိဳ၊ အင္းဝသူ မိျဖဴ၊ ရွင္ေထြးနာသိန္ စတဲ့ စာဆုိေတြဟာ အင္းဝေခတ္ ရတုစာဆိုေက်ာ္မ်ား ျဖစ္ၾကပါတယ္။
အင္းဝေခတ္မွာ အရွိန္ရလာတဲ့ ရတုအေရးအသားဟာ ေတာင္ငူေခတ္မွာ တံခြန္စိုက္တယ္လို႕ ဆိုရပါမယ္။ လူပုဂၢိဳလ္ အမ်ားအျပားဖဲြ႔ဆုိလာတာမို႕ ေတာင္ငူေခတ္ကို ရတုေခတ္ႀကီး လုိ႕လည္း ေခၚတြင္ပါတယ္။ သကၠရာဇ္ ၉၀၀-ေက်ာ္ ေလာက္မွာ ရတုနဝေဒးႀကီးလို႕ ေက်ာ္ေစာထင္ရွားတဲ့ စစ္ကိုင္း ေထာင္သင္းမွဴး (ေခၚ) စလင္းလက်္ာ (ေခၚ) ျပည္နဝေဒးႀကီးဟာ ရတုပုဒ္ေရေပါင္း ၃၀၀-နီးပါးကို စပ္ဆုိဖဲြ႔ႏဲြ႔ခဲ့ပါတယ္။ ရတုအမ်ားဆံုး ဖဲြ႕ႏဲြ႕ခဲ့တဲ့ စာဆုိရွင္ပါ။ နဝေဒး ေနာက္ ႏွစ္ေပါင္း ၃ဝ-ခန္႕ အၾကာမွာ ရတုဘုရင္ နတ္သွ်င္ေနာင္ ေပၚခဲ့ျပန္ပါတယ္။ ေတာင္ငူဘုရင္မင္းျမတ္ ျဖစ္တဲ့ နတ္သွ်င္ေနာင္ဟာ ျမန္မာကဗ်ာသမိုင္းမွာ စံတင္ရေလာက္တဲ့ ရတုပုဒ္ေရ ၆၀-ေက်ာ္ ေရးသားဖဲြ႕ႏဲြ႕ခဲ့ပါတယ္။ စကားက်စ္လ်စ္ သိပ္သည္းၿပီး လွပေျပာင္ေျမာက္တဲ့ အဖြဲ႕ေတြနဲ႕ မြမ္းမံထားတဲ့ ရတုေတြေၾကာင့္ နတ္သွ်င္ေနာင္ကို ‘‘ရတုဆိုျခင္း၌ သိမ္ေမြ႕၏။ ဂမၻီရဉာဏ္ႏွင့္ ျပည့္စံု၏’’ဟု ဆိုၾကပါတယ္။ နတ္သွ်င္ေနာင္ရဲ႕ ရတုေတြဟာ စာဆုိေတြေရးဖဲြ႕သမွ် ရတုေတြထဲမွာ အေကာင္းဆံုးလို႕ အသိအမွတ္ျပဳထားၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အေဟာင္းဆံုး ရတုဆရာ ဟာ စတုရဂၤဗလအမတ္၊ အေကာင္းဆံုး ရတုဆရာဟာ နတ္သွ်င္ေနာင္၊ အမ်ားဆံုး ရတု ဆရာဟာ နဝေဒး လို႕ ဆုိပါတယ္။ ေတာင္ငူေခတ္ရဲ႕ ထင္ရွားတဲ့ တျခားရတုစာဆိုေတြကေတာ့ ေလွာ္ကားသံုးေထာင္မွဴး၊ ရခိုင္စာဆို ဥကၠာပ်ံ၊ မင္းေဇယ်ရႏၲမိတ္၊ ရွင္သံခိုတို႕ ျဖစ္ပါတယ္။
ေညာင္ရမ္း ေခတ္မွာေတာ့ ေတာင္ငူေခတ္ေလာက္ ရတုတံခြန္မစိုက္ေပမဲ့ ရွင္ကဝိက၊ ျမင္းခြာစား မင္းရာဇာ စေသာ ရတုစာဆိုေတြ ရွိေသးတဲ့အတြက္ ရတုအေရးအသား မျပတ္လပ္ခဲ့ပါဘူး။ ေညာင္ရမ္း ၁၀-ဆက္ေျမာက္ ဟံသာဝတီေရာက္ မင္းတရားႀကီး ဟာ အင္းဝပ်က္ၿပီး ဟံသာဝတီမွာေနရတုန္း နတ္႐ြာစံခါနီးမွာ ‘ပုဂၢိဳလ္ေျခာက္မည္’ အစခ်ီ သံုးခ်က္ညီ သံေဝဂပိုဒ္ ရတုကို ေရးသားေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။
ေညာင္ရမ္းေခတ္အၿပီး ကုန္းေဘာင္ေခတ္မွာလည္း ရတုေတြ ဆက္လက္ေရးဖဲြ႕ခဲ့ၾကျပန္ပါတယ္။ “မဲဇာေတာင္ေျခ” အစခ်ီတဲ့ လက္ဝဲသုႏၵရအမတ္ႀကီးရဲ႕ ပိုဒ္စံုရတုဟာ အခုထိ ထင္ရွားဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ထင္ရွားတဲ့ ရတုစာဆိုေတြ ကေတာ့ လက္ဝဲသုႏၵရ ဦးျမတ္စံ၊ တြင္းသြင္းတိုက္ဝန္ မဟာစည္သူ၊ စိႏၲေက်ာ္သူ ဦးဩ၊ ဦးတိုး၊ စဥ့္ကူးမင္းမိဖုရား ရွင္မင္း၊ ဘိုးသူေတာ္ဦးမင္း၊ ဦးယာ၊ ဝက္မစြတ္ နဝေဒး၊ ဦးပုည၊ ကင္းဝန္မင္းႀကီး ဦးေကာင္း၊ ဆီးပန္းနီ ဆရာေတာ္ စတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
အခုဆက္လက္ၿပီး ရတု ေရးနည္း ဥပေဒသေတြအေၾကာင္း ဝိဘာဂအစိတ္အပိုင္း ၈-မ်ိဳးနဲ႕ ပိုင္းျခားေဖာ္ျပပါမယ္။

‎ရတု ေရးနည္း ဥပေဒသမ်ား

(၁) အမည္အားျဖင့္

ရတုဆိုတဲ့ စာလံုး ကို အမည္အားျဖင့္ ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ … 
‎(က) သဘင္၊ အခမ္းအနား၊ အေျခအေန ဆိုတဲ့ အဓိပၸာယ္ရတဲ့ ျမန္မာေပါရာဏ (ေရွးစကား) စကားလံုး 
‎(ခ) အခါရာသီ၊ ရာသီဥတု ဆိုတဲ့အနက္ကိုေဖာ္ျပတဲ့ သကၠဋဘာသာစကားလံုးျဖစ္တဲ့ ‘ရိတု’ ဆုိတဲ့စကားက ေရြ႕ေလ်ာလာတဲ့ စကားလံုး၊ (ပါဠိဘာသာအေနနဲ႕ ‘ဥတု’ လို႕ေခၚပါတယ္)
‎(ဂ) ကဗ်ာလကၤာအမ်ိဳးအစားတမ်ိဳးရဲ႕ အမည္နာမ လုိ႕ အနက္အဓိပၸာယ္ရတဲ့ စကားလံုး (ဥပမာ - မဲဇာေတာင္ေျခ-ရတု)
စသျဖင့္ ၃-မ်ဳိးရွိပါတယ္။ 
‎တခ်ိဳ႕ကလည္း ‘ရတႎ၊ ဇေနတီတိ၊ ရတု’၊ လူတို႕သည္ ေမြ႕ေလ်ာ္ၾကကုန္ေသာေၾကာင့္ ရတုဟုေခၚ၏ လုိ႕ ဝိၿဂိဳဟ္ျပဳခဲ့ၾကပါေသးတယ္။ 
ဒီလို ရတု ဆုိတဲ့ စကားလံုးရဲ႕ အဓိပၸာယ္ ၃-မ်ဳိးကို ဥပမာ အေနနဲ႕ ေကာက္ႏုတ္ေဖာ္ျပထားတာေတြကို အနည္းအက်ဥ္း တင္ျပပါ့မယ္ ...
‎
‎(က) ‘သဘင္၊ အခမ္းအနား၊ အေျခအေန’ လို႕ အဓိပၸာယ္ရတဲ့ ရတု ဥပမာေတြကေတာ့ .... 
• ‎က်ဴးခ်ီပဥၥင္၊ သဘင္ေပ်ာ္မႈ၊ မင္း‘ရတု’ျဖင့္၊ ရြယ္ႏုထြားမြတ္ ... ။ (ဇယဒိသပ်ိဳ႕)
• ‎ရႊင္ျပံဳးေပ်ာ္ပါး၊ နဂါးတို႔မႈ၊ ‘ရတု’သဘင္၊ ပဥၥင္တူရိယာ ... ။ (စေမၸယ်ပ်ိဳ႕)
• ‎ျမစ္ခြင္အလံုး၊ မဆံုးေလမႈ၊ ေရ ‘ရတု’ ဝယ္၊ ျပည္သူ႔ဦးေခါင္း ... ။ (မဟာဝီရခ်ီ - ေက်းသားခန္း)
• ‎သည္းၾကားလြန္ၾကင္၊ မိခ်စ္ရွင္အား၊ သဘင္ ‘ရတု’၊ မင္းမႈပိုက္ျဖား ... ။ (သခင္ႀကီး ဧးခ်င္း)
• ‎စေျမာင္ေရႊသိုင္း၊ ရီ႐ိုင္းေရာ႐ု၊ မင္း ‘ရတု’ ျဖင့္၊ မင္းမႈမင္းေလွ်ာက္ ... ။ (ဇနကပ်ိဳ႕)
‎ဒီေနရာမွာ ဗဟုသုတအေနနဲ႕ ေျပာရရင္ ....
• အမ်ားနဲ႕စပ္ဆုိင္တဲ့ အဖဲြ႔မ်ိဳးဟာ ‘သဘင္’၊
• အမ်ားနဲ႕မစပ္ဆုိင္ဘဲ တဦး တေယာက္ အတြက္ပဲ စပ္ဆုိထားတာဆုိရင္ ‘အခမ္းအနား’၊
• ပကတိျဖစ္ထြန္းတဲ့ သဘာဝဓမၼ ဩကာသ ေလာက ေတာေတာင္ ေရ ေျမ အေျခအေနေတြကို ျပရင္ ‘အေျခအေန’ ... 
ဆုိတဲ့ သေဘာသက္ေရာက္ေၾကာင္း ယူဆၾကပါတယ္။ ေရႊရတု၊ ေငြရတု၊ စိန္ရတု စတဲ့ အခမ္းအနားကို ေခၚေဝၚၾကပံုမ်ိဳးပါ။ ေရွးေဟာင္း ျမန္မာဘာသာစကားသံုး သက္သက္မွ်သာ ျဖစ္ပါတယ္။


‎(ခ) ‘အခါရာသီ’ လို႕ အဓိပၸာယ္ရတဲ့ ရတု ဥပမာေတြကေတာ့ ....
• ‎သန္ေဆာင္းခါေႏြ၊ သံုးေထြဥတု၊ ‘ရတု’ ေျခာက္လီ၊ ရာသီသာစြာ့၊ ဆဲ့ႏွစ္လတြင္ ... ။ (ဣတိသိဂၤပ်ိဳ႕)
• ‎မပူမေလာင္၊ မေခါင္မိုးေလ၊ သံုးေထြ ‘ရတု’၊ ညီသမႈျဖင့္၊ ေတာင္သူ႔ေတာသား ... ။ (ဂုတၱိလပ်ိဳ႕)
• ‎နန္းေတာင္းမ်ားလွ်င္၊ ငါးရာ့ခုနစ္ဆယ္၊ စြန္းကယ္သံုးခု၊ ‘ရတု’သစ္ဆင္း ... ။ (စစ္ကိုင္းမင္း - မ်ိဳးေတာ္ရတု)
• ‎နယုံတြယ္တာ၊ နံကာပန္းလု၊ ‘ရတု’သစ္ဆင္း၊ ေတာ္သလင္းလွ်င္ ... ။ (နဝေဒးဆုိ - ဟံသာဝတီဖဲြ႕ရတု)
• ‘ရတု’ေျခာက္မည္၊ အတည္တည္၊ မည္သို႕ခဲြခ်မ္းေပလိမ့္နည္း။ (စြယ္စံုေက်ာ္ထင္ - ညသတ္)
• ‎ဂိမႏၱဟု၊ သာလွေပ်ာ္မႈ၊ သည္ ‘ရတု’ ၌၊ ညြန္႔ႏုဆဲဆဲ ... ။ (ဂါထာ ၆၀-ပ်ိဳ႕)
• သံုးလီဥတု၊ လက္ဝယ္လုသား၊ ‘ရတု’သာစြာ့၊ လမ႑လင္၊ သဘင္ဂိမွန္ ... ။ (ကပၸီလဝတ္ႂကြခန္း - ေတာလားရတု)
‎တစ္ႏွစ္မွာ ေႏြမိုးေဆာင္း သံုးရာသီရွိသလုိ ရတုမွာလည္း မ်ားေသာအားျဖင့္ သံုးပိုဒ္ ဖြဲ႕ဆိုေလ့ရွိပါတယ္။ အေၾကာင္းအရာ အားျဖင့္ ရာသီဘြဲ႕ေတြကို အထူးဖြဲ႕ဆိုခဲ့ၾကတာလည္း ရွိပါတယ္။

‎(ဂ) ‘ကဗ်ာလကၤာအမ်ိဳးအစားတမ်ိဳးရဲ႕ အမည္နာမ’ လို႕ အဓိပၸာယ္ရတဲ့ ရတု ဥပမာေတြကေတာ့ ....
• ‎‎ေအးႀကိဳက္ခ်ည္ခ်ည္၊ ဖ်ည္ဖ်ည္ညႇင္းညႇင္း၊ သီခ်င္း ‘ရတု’၊ ေပ်ာ္မႈတသီး ... ။ (သံဝရပ်ိဳ႕)
• တတ္ေသာ္ေကာင္းဟု၊ ညႇင္းေစာင္းကဗ်ာ၊ လကၤာ ‘ရတု’၊ ေရးသားမႈႏွင့္ ... ။ (ရွင္မဟာရ႒သာရဆုိ - ကိုယ္ရည္ေသြးရတု)
• ‎သိပၸေခါင္ထြတ္၊ တတ္ပါေစခ်ည္း၊ ဖြဲ႕နည္းကဗ်ာ၊ လကၤာ ‘ရတု’၊ ဆိုမႈရြရြ ... ။ (နန္းတြင္းသူ မယ္ျဖဴဆုိ - ကိုယ္ရည္ေသြးရတု)
• ‎ဝွန္တက္ပညာ၊ လကၤာ ‘ရတု’၊ ဆိုမႈရြရြ၊ ၾကားကစိတ္ဝမ္း၊ သူ႔နားခ်မ္းလိမ့္ ... ။ (နန္းတြင္းသူ မယ္ညိဳဆုိ - ကိုယ္ရည္ေသြးရတု)
• ‎ျပလတ္ပိမ့္ငွါ၊ ဤအခါတည့္၊ ကဗ်ာရတု၊ ဆိုမႈစီကံုး၊ အစဥ္ထံုးကား ... ။ (မာန္လည္ဆရာေတာ္ေရး ရတုခ်ီနည္းခ်နည္း လကၤာ)
‎စသျဖင့္ ေဖာ္ျပထားတာ ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။ ေညာင္ရမ္းေခတ္မတိုင္မီက ရတုကို ‘ရမႏၲိ သတၱာ ဧတၳ ေတနာတိဝါရတု’ ရယ္လို႕ ဝိၿဂိဳဟ္ျပဳသူက ျပဳၾကပါတယ္။ အနက္ကေတာ့ ... သတၱာ၊ သတၱဝါတို႕သည္။ ဧတၳ ေတနာတိ၊ ဤသီခ်င္းျဖင့္။ ရမႏၲိ၊ ေမြ႕ေလ်ာ္ၾကကုန္၏။ ထိုေၾကာင့္ ဝါရတု၊ ရတုဟု ေခၚ၏ ... လုိ႕ အနက္ျပန္ထားပါတယ္။ 
အဓိက ဆုိလုိခ်င္တာကေတာ့ ရတု ဆိုတဲ့ စကားလံုးကို ‎အဓိပၸာယ္အမ်ိဳးမ်ိဳး ကဲြျပားၿပီး သံုးစဲြေလ့ရွိတယ္၊ သံုးစဲြႏုိင္တယ္ဆိုတာပါပဲ။‎ ရတု လုိ႕ေတြ႕ရတုိင္း ကဗ်ာပဲ လို႕ မေျပာႏိုင္ပါဘူး။ တျခားအဓိပၸာယ္ေတြနဲ႕လည္း သံုးႏိုင္ပါတယ္။
‎“႐ိုးသားလွေသာ အမ်ိဳးသမီး” လို႕ အဓိပၸာယ္ရတဲ့ “ရတူ” ဆုိတဲ့ ပါဠိဘာသာကေန ရတု-ျဖစ္လာတယ္ လို႕လည္း မွတ္သားဖူး ပါတယ္။ ေဒြးခ်ိဳး၊ ေလးခ်ိဳး၊ ေတးထပ္ စတဲ့ ကဗ်ာေတြလို အခ်ိဳးအဆစ္ အကၡရာလံုးေရအားျဖင့္ အဆန္းတၾကယ္ ဖဲြ႕ႏဲြ႕စီကံုးျခင္း မဟုတ္ဘဲ အခ်ိဳး မဖက္ ၄-လံုးစပ္ ႐ိုးသားတဲ့ မိန္းမပ်ိဳေလးလို ႐ိုး႐ိုးကေလးစီကံုးတဲ့ အဖဲြ႕အႏဲြ႕ဟာ ရတုမည္တယ္လို႕ ဆုိလို ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ရတုသြားေတြကို ၾကည့္လွ်င္လည္း ဒီအတုိင္းပဲ ေတြ႕ရပါတယ္။
ျမန္မာမႈမွာ ဥတု ၃-ပါး၊ ဥတု ၆-ပါးကို ရတု ၃-ပါး၊ ရတု ၆-ပါးလုိ႕ ဆုိေလ့ရွိသလို၊ အနံ႕ကို ရနံ႕ ဆုိၿပီး ေျပာဆုိသလို ရတုဆုိတာဟာလည္း အတုႏွင့္ အတူတူပဲျဖစ္တယ္။ ‘အတု’ ဆုိတဲ့ ျမန္မာစကားမွာ ‘အ’ ေနရာမွာ ‘ရ’ ကိုသြင္းၿပီး ရတု ျဖစ္လာတယ္လုိ႕လည္း ဆုိသင့္ေၾကာင္း ေျပာၾကပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ရတုကို ျမန္မာေဝါဟာရအေနနဲ႕ စဥ္းစားၾကသူေတြကေတာ့ ရတု ဆုိတာ ရ ႏွင့္ တုကို ေပါင္းထားတာျဖစ္လုိ႕ မိမိရရ တုပၿပိဳင္ဆိုင္ စပ္ဆိုတဲ့ ကဗ်ာတစ္မ်ိဳးျဖစ္ေၾကာင္း ဆိုၾကပါတယ္။ ရကန္-ဆုိတဲ့ ကဗ်ာလကၤာစီကံုးရာမွာ တပါးသူတုိ႕ရဲ႕ စာသြားစာလာကို ကန္ေက်ာက္တြန္းလွန္ၿပီး ေရးစပ္ရတယ္လို႕ ဆုိပါတယ္။ ရတု ကေတာ့ ဒီလိုမဟုတ္ဘဲ ေရွးသူေဟာင္းေတြရဲ႕ စာသြားစာလာကို အတုယူၿပီး စီကံုးဖဲြ႕ႏဲြ႕ၾကရပါတယ္။ ေရွးပုဒ္အခ်ီအခ်ကို ေနာက္ပုဒ္က အတုလိုက္ၿပီး ခ်ီရ-ခ်ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အတုအပ အၿပိဳင္အဆိုင္ စပ္ဆိုတဲ့ ကဗ်ာတမ်ိဳး၊ အတုယူကာ အတုျပဳကာ ဖဲြ႕ဆုိရတဲ့ အဖဲြ႕ကို ရတု-လို႕ ဆုိလိုပါတယ္။

က်န္တဲ့ ဥပေဒသေတြကို ဆက္လက္ေဖာ္ျပသြားပါ့မယ္ ...

ဟယ္ရီ

Read More...

Monday, 31 October 2011

ျမန္မာကဗ်ာဆုိတာ ဂ်ိဳ(ခ်ိဳ)နဲ႕လား (၂၃)

ေတးတြဲ႕
‎ေတးတြဲ႕ကဗ်ာအမ်ိဳးအစားဟာလည္း အခုေခတ္မွာ တိမ္ျမဳပ္ေနၿပီ ျဖစ္ေပမဲ့ ေရးသားစပ္ဟပ္ရာမွာ အလြန္စိတ္ဝင္စားစရာ ‎ေကာင္းတဲ့ ကဗ်ာမ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္။ ဗဟုသုတလည္း ရေအာင္၊ အမ်ိဳးအစားလည္း စံုေအာင္ ရည္ရြယ္ၿပီး အက်ဥ္းခ်ဳပ္ ေဖာ္ျပလုိက္ပါတယ္။
‎
ေတးတြဲ႕ဆိုတဲ့ အမည္ကို အရင္စၾကည့္မယ္ဆုိရင္ ...


ေတး - ဆိုတာ ကဗ်ာ သီခ်င္း လို႔ အဓိပၸာယ္ရၿပီး သခ်ၤာ ဂဏန္းအရ ၃- ဆိုတဲ့ အနက္ကို ေဖာ္ျပပါတယ္။
တြဲ႕ - ဆိုတာကေတာ့ ေလးကန္ ဖင့္ႏႊဲတဲ့ အနက္သေဘာကို ေဖာ္ျပပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္ ေျဖးေႏွး ဖင့္ႏႊဲစြာ ရြတ္ဆိုရေသာ ကဗ်ာ (သို႔မဟုတ္) အပုဒ္ ၃-ပိုဒ္ျဖင့္ ဖင့္ႏႊဲ ျဖည္းညင္းစြာ ‎သီဆိုရေသာ ကဗ်ာလို႔ အဓိပၸာယ္ ဖြင့္ဆိုထားပါတယ္။
‎
ေနာက္တမ်ိဳးအေနနဲ႕ဆုိရင္ ...
ေတး - ကို ဂဏန္းသခ်ၤာ ၃-ခု အေနနဲ႕ယူၿပီး တြဲ႕ - ကိုေတာ့ တြဲ (ဆက္တြဲျခင္း) အနက္အဓိပၸာယ္လို႔ ယူဆျပန္ေတာ့ အပုိဒ္ ၃-‎ပုိဒ္ ဆက္တြဲ ေရးရတဲ့ ကဗ်ာလို႔ အဓိပၸာယ္ တမ်ိဳးရျပန္ပါတယ္။
‎
ေတးတြဲ႔ကို ေရးတဲ့အခါ အပိုဒ္သံုးပိုဒ္ ေရးၿပီး အခ်ီ တူညီရမွာျဖစ္ပါတယ္။ အခ်ီပိုဒ္ကို လဟုခ်ီၿပီး ဂ႐ု ခ်ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးပိုဒ္ကိုေတာ့ ေတးထပ္လိုပဲ “ေလး” ဆုိတဲ့ စကားလံုးနဲ႔ ခ်ရပါတယ္။ ရတုေတြေရးတဲ့အခါ အခ်ီညီ၊ အခ်ညီ ေရးၾကေပမဲ့ အဲဒီလို အျမဲတမ္း ညီေအာင္ေရးစပ္ဖို႔ မလုိအပ္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေတးတဲြ႕ကေတာ့ အခ်ီ ညီကို ညီရပါမယ္။
တပုိဒ္ မွာ အခ်ဳိး ၄-ခ်ဳိးစီ ‎ပါတယ္။ ေရွးေလးခ်ဳိးႀကီး အသြားဆန္ဆန္၊ ေလးလံုးစပ္တခ်ဳိ႕၊ သံခ်ဳိ အသြားဆန္ဆန္ ‎ငါးလံုး,ေျခာက္လံုး တခ်ိဳ႕ ထားၿပီး စပ္ရပါတယ္။ အခ်ီမွာေတာ့ ၃-လံုး ခ်ီနည္းနဲ႔ ၄-လံုး ခ်ီနည္း ‎ႏွစ္မ်ဳိးရွိတယ္လို႔ ဆိုထားတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။
‎
နမူနာ ေတးတြဲ႕ ကဗ်ာတပုဒ္ ၾကည့္ရေအာင္။
‎
‎(၁) “ဘံုနန္းက-မွန္းဆ ေခ် လွ်င္”
ေဃာသ ေလးျပန္၊ ေဝးေလာက္တန္တြင္၊ နိဗၺာန္ရည္မွန္းလို႔၊ တည္သန္းပံု သဗၺညဳလို၊ ရႊန္းႏုစံုလင္၊
တက္, သက္,ေလွကား၊ ႏွစ္စံုပြားလို႔၊ ထူးျခားသန္႔ရွင္း၊ ဘိုးေတာ္မင္းထက္၊ ဉာဏ္လင္းအင္၊ မျမင္ ‎ေတာင္းေပရေသး။
စူဠာမဏိ၊ မည္ေတာ္ရွိတဲ့၊ သီရိေထြေငၚ၊ ေစတီေက်ာ္ကို၊ ျပည္ေတာ္သူ သြတ္လွယ္ကူးလို႔၊ ‎ဖူးၾကတယ္ ေလး။
‎
‎(၂) “ထံုပန္းလွ-ပန္းက ေထြအင္”
ဆြမ္းေတာ္ ေရၾကည္၊ ပြဲရံတည္သား၊ တီးစည္ ခတ္ရြမ္းလို႔၊ ေရာင္လွ်မ္း အ႐ုဏ္ခပ္လွ်င္၊ ‎ဆြမ္းကပ္လို႔ တင္၊
တန္ေဆာင္တိုင္မ်ား၊ ေရေတာ္ငါးႏွင့္၊ နံပါး ပန္းသင္း၊ ညေနခင္းမွာ၊ ထပ္သြင္းတင္၊ ရင္ ျပင္ ေတာ္ ‎လင္းထိန္လို႔ ေမႊး။
ရွင္လူကစ၊ နံနက္ ညတိုင္း၊ ညြတ္ခ ပူဇာ၊ စိေႏၱယ်ာဝယ္၊ မေသရာ နိဗၺာန္နန္းကို၊ မွန္းဆုပန္ ေလး။
‎
‎(၃) “စံုဆန္းစြ- ခန္းဝေဗြ ျပင္”
ေက်ာင္းေတာ္ အုတ္ဂူ၊ အဆူဆူတြင္၊ နိဗၺဴရည္စူးတဲ့၊ ေထရ္ထူးေတြ ကိန္းေပ်ာ္ဝပ္တယ္၊ ‎ကြက္လပ္မ ျမင္၊
တေက်ာင္းေတာ္လံုး၊ ေရၾကည္သံုးဖို႔၊ ပတ္ကံုးရွင္းလင္း၊ ေတာင္တူးရြင္းက ေရသြင္းလွ်င္၊ ကန္တြင္ ‎ေရပန္း လွ်ံလို႔ ေဖြး။
ေသာတုဇန၊ စာသင္စ၍၊ ေထရအရာ၊ ျမတ္သံဃာတို႔၊ ခ်မ္းသာစြာ ျမတ္တရားကို အားထုတ္ၾက ေလး။ ‎‎... ။

ဒီပံုစံမွာ ...
‎(၁) “ဘံုနန္းက-မွန္းဆ ေခ်လွ်င္”
‎(၂) “ထံုပန္းလွ-ပန္းက ေထြအင္”
‎(၃) “စံုဆန္းစြ- ခန္းဝ ေဗြျပင္” ...
‎ဆိုၿပီး အခ်ီ ၃-ပိုဒ္ ကို နေဘကိုက္ၿပီး အခ်ီညီပိုဒ္စံုရတု လို စပ္ဆိုထားပါတယ္။ အခ်ီ ၃-ပိုဒ္လံုးကို က-လွ-စြ ဆိုတဲ့ ‎လဟုသံ နဲ႔ ခ်ီထားၿပီး လွ်င္၊ အင္၊ ျပင္ ဆိုတဲ့ ဂ႐ုသံ နဲ႔ ခ်ထားပါတယ္။
‎
ေနာက္အပိုဒ္ေတြကို ၾကည့္ရင္လည္း ေရွးေလးခ်ဳိးႀကီး ေရးစပ္သလို ေလးလံုးစပ္မ်ဳိး အျပင္ ‎ငါးလံုး,ေျခာက္လံုး သင့္သလို ထည့္ၿပီး စပ္ဆိုသြားတာေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ ပထမခ်ဳိးရဲ႕ အခ်နဲ႔ ‎ဒုတိယခ်ဳိးရဲ႕အခ်မွာ သံေလ်ာ့ သံခ်င္း ညီေစၿပီး တတိယခ်ဳိးနဲ႔ စတုတၳခ်ဳိးကို (ဧး =ေအး) ကာရန္နဲ႔ ‎ဆံုးေစရပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ဆိုေတာ့ ေတးတြဲ႕တပုဒ္လံုးရဲ႕ အခ်ျဖစ္တဲ့ စတုတၳခ်ဳိးရဲ႕ အဆံုးမွာ ‎‎(ေလး) သဒၵါနဲ႔သာ အျမဲ ခ်ရလို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
‎
ေတးတြဲ႕မွာ ေလးခ်ဳိးလိုပဲ တတိယခ်ဳိး၏ ဆံုးခါနီးပိုဒ္မွာ ပထမခ်ဳိး၊ ဒုတိယခ်ဳိးကို ျပန္ငဲ့တဲ့ ကာရန္ျပန္ ‎တခ်က္စီ ရွိရပါေသးတယ္။
ပထမပိုဒ္မွာ လွ်င္-လင္ .. ဆိုတာကို (ဉာဏ္လင္းအင္ က) အင္ နဲ႔ ျပန္ငဲ့တယ္။
ဒုတိယပိုဒ္မွာ အင္-တင္ … ဆိုတာကို (ထပ္သြင္းတင္ က) တင္ နဲ႔ ျပန္ငဲ့တယ္။
တတိယပိုဒ္မွာ ျပင္-ျမင္ .. ဆိုတာကို (ေရသြင္းလွ်င္ က) လွ်င္ နဲ႔ ျပန္ငဲ့တယ္။
‎
အထက္ေဖာ္ျပပါ ေတးတြဲ႕က အခ်ီ ၃-ပိုဒ္ ညီျပီး အခ်မညီတဲ့ ေတးတြဲ႕ျဖစ္ပါတယ္။
အခ်ီအခ် ညီတဲ့ ေတးတြဲ႕ နမူနာကေတာ့ …

ဆ႒သံဂါယနာႏွင့္ ပဋိဝိေသာဓကဖဲြ႕ ေတးတဲြ႕ကဗ်ာ
(ျမန္မာပိဋကတ္ေတာ္ ပဋိဝိေသာဓက-အရွင္တိေလာကသာရ ဖဲြ႕ဆုိသည္)

(၁) “လူေပါင္းခလို႕ - ၾကည္ျမေကာ္ ေရာ္”၊
ေထရဝါဒ၊ ေဆာင္ပိုက္ၾကတဲ့၊ ပၪၥနဂိုရ္၊ ခေျငာင္းခိုၾက၊ ဗဟုိမ႑ိဳင္မွတ္၊ ျမန္႕ရဌ္ ျပည္ ေတာ္။
သီရိမဂၤလာ၊ ကုန္းေတာ္သာႏွင့္၊ ကမၻာဧး ... မည္၊ ေမြသရီရွင္၊ ေစတီခြင္မွာ၊ စီရင္ဖန္ေဆာက္၊ ဝိသုကမ္ေဖာက္သည္သို႕၊ ေက်ာက္ဂူ ေတာ္၊ ပ်ံ႕ ေက်ာ္ဘဝဂ္ဝွန္တည့္ ေႂကြး။
ဂူေတာ္ဝန္းက်င္၊ ေဆာက္ဦျပင္သည္၊ စည္ပင္သိမ္ေက်ာင္း၊ ဇရပ္ေပါင္းႏွင့္၊ မေညာင္းအာ႐ံု၊ တည္ရွိဟံုငယ္၊ ၾကည္ယံုသဒၶါပြား...၊ “အားရဖြယ္ေလး”။
(၂) “တူေၾကာင္းျပစို႕ - ရည္ဆေျမာ္ ေျမာ္”၊
လိုဏ္ဂူခြင္ဝယ္၊ ေထရ္ရွင္ထက္ျမက္၊ ငါးေထာင္ဝက္ႏွင့္၊ ဂုဏ္စက္ပြားလွ်ံ၊ ႏိုင္ႏိုင္ငံမွ၊ သံႀကီးမင္းႀကီး၊ ေပါင္းဆံုကာစည္းပါၾက၊ ခ်ီးအပ္ထုတ္ ေဖာ္။
ျမန္ႏိုင္ငံအုပ္၊ စိုးရခ်ဳပ္သည့္၊ ျပည့္ဥကၠ႒၊ အစိုးရႏွင့္၊ ဗုဒၶဘာသာ၊ ဖဲြ႕ႀကီးမွာလည္း၊ မဟာဝီရိ၊ စိုက္တည္ရွိလ်က္၊ စံုျပည့္ ေဖၚ၊ ခါ ေတာ္ဖြင့္ခဲ့ ၿခိမ့္ၿခိမ့္ ေႂကြး။
ႏိုင္ငံေတာ္သူ၊ လက္အုပ္ထူလ်က္၊ တူ႐ူခ်ဥ္းကပ္၊ ေန႕မလပ္ဘဲ၊ ႁပြပ္ႁပြပ္ႏွစ္လို၊ လြန္ၾကည္ညိဳသည္၊ ပိုမိုလွ်ံဝွန္အား ...၊ “ပြားၾကတယ္ေလး”။
(၃) “မူေကာင္းရဖို႕ - ေထရ္မ်ား့ေပ်ာ္ ေပ်ာ္”၊
ေႏြေႏွာင္းႏြယ္တာ၊ ဝါေတာ္ခါမို႕၊ သံဂါကာရ၊ ေထရ္ရွင္လွတို႕၊ ပထမသႏၷိပါ၊ ဆံုးေစကာလွ်င္၊ လိုရာျပန္ႂကြသြား၊ နားၾကေလ ေသာ္။
ပါဠိ ပဋိဝိေသာဓကာ၊ ၾသသာနာႏွင့္၊ ျမန္မာျပန္ညႇိ၊ ပဋိဝိေသာ္၊ သံဃာေတာ္တုိ႕၊ ေျဖာ္ေျဖာ္အားအင္၊ လံု႕လဆင္၍၊ ေန႕စဥ္မလပ္၊ တုိက္ဆုိင္ဖတ္ပါလို႕၊ တည္းျဖတ္ ေခၚ၊ မူ ေတာ္မူေကာင္း တည္စိမ့္ ေတြး။
ျမန္မာတုိင္းသူ၊ ျမဲ႐ႈယူဖို႕၊ ျမန္မူျပန္ကာ၊ ျပင္ဆင္ရာ၌၊ ေကာင္းပါလေႆး၊ ေခ်ာေစေရးမွာ၊ ၾကံေတြးေဝါဟာ၊ ပါဝစနာျပင္၊ ႒ကထာ,ဋီ၊ အလီလီႏွင့္၊ ကိုက္ညီရေပ၊ ဤအေနငယ္၊ ေထြေထြၾကံဝန္ပြား ...၊ “မ်ားလွတယ္ေလး”။

ဒီ ေတးတဲြ႕မွာ အခ်ီသံုးပိုဒ္လံုး အခ်င္းခ်င္း ညီၾကသလို အခ်သံုးပိုဒ္လံုးလည္း အခ်င္းခ်င္း ညီၾကတာကို ေတြ႕ရပါမယ္။ ဒါ့အျပင္ အခ်ီပုိဒ္ေတြမွာ “လူေပါင္းခလို႕ - တူေၾကာင္းျပစို႕ - မူေကာင္းရဖို႕” ဆုိၿပီး အကၡရာ ၄-လံုးနဲ႕ ခ်ီသြားတာကိုလည္း ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။
ဒီေလာက္ဆုိ ေတးတဲြ႕ကို ျမင္သာေလာက္ပါၿပီ။ ဒီဘက္ေခတ္မွာ လံုးဝမေရးၾကသေလာက္ျဖစ္ေနၿပီမို႕ ဒီေလာက္နဲ႕ပဲ ေတးတဲြ႕ အေၾကာင္းကို ရပ္နားလုိက္ၿပီး ရတုအေၾကာင္းကို ဆက္ပါမယ္။

ဟယ္ရီ

Read More...

Saturday, 17 September 2011

ျမန္မာကဗ်ာဆုိတာ ဂ်ိဳ(ခ်ိဳ)နဲ႕လား (၂၂)

ေတး႐ိုး
ေတးထပ္ အေၾကာင္းၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ ေတးထပ္နဲ႕ ဆင္တူတဲ့ ေတး႐ိုး နဲ႕ ေတးတဲြ႕ အေၾကာင္း အနည္းငယ္ ေဖာ္ျပခ်င္ပါတယ္။ ဒီေခတ္မွာ ေတး႐ိုး၊ ေတးတဲြ႕ကို လံုးဝမေတြ႕ရသေလာက္ျဖစ္ေနပါၿပီ။ ဗဟုသုတ အျဖစ္နဲ႕ပဲ ေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။

ေတး႐ိုးမွာ ေတး႐ိုးငယ္နဲ႔ ေတး႐ိုးႀကီး ဆိုၿပီး ႏွစ္မ်ိဳးရွိပါတယ္။
‎ေတးထပ္ထက္ ပိုၿပီးေရွးက်တာေၾကာင့္ ေတး႐ိုးလို႔ ေခၚဟန္တူတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ေတး႐ိုးႀကီးနဲ႔ ေတး႐ိုးငယ္ဟာ ‎နည္းနည္းပဲ ကြာတာမို႕ ကဗ်ာ့စြယ္စံုက်မ္းထဲမွာ တေပါင္းတည္း ျပထားပါတယ္။
ေလးခ်ဳိးကို တပုိဒ္ျဖဳတ္ၿပီး အနည္းငယ္ ျပင္ဆင္လိုက္ရင္ ႀတိခ်ဳိးျဖစ္လာသလိုမ်ိဳးပဲ ေတးထပ္ကို ‎တခ်ဳိ႕အပိုဒ္ေတြ ျဖဳတ္ၿပီး နည္းနည္း ျပင္ဆင္လိုက္ရင္ ေတး႐ိုးငယ္-ေတး႐ိုးႀကီး ျဖစ္လာတယ္ လို႔ ဆိုထားပါတယ္။
‎ေအာက္က နမူနာ ေတး႐ိုးငယ္ပံုစံ နဲ႕ ေတး႐ိုးႀကီး ပံုစံကို ၾကည့္လိုက္ၾကရေအာင္။

‎“ေတး႐ိုးငယ္ ပံုစံ”
မႏႈန္းတန္ စိေႏၱယ်မို႔၊ အနႏၱဘုန္းေတာ္ဂုဏ္၊
ေျမႇာက္ဝွဲခ်ီး အံ့မကုန္သည္၊ ေျမဝသုန္ တုႏႈိင္း၊
သဗၺညဳ ထြတ္ဘုန္းသည္ကို၊ ငါဇာနည္ ဦးညြတ္လို႔ကိုင္း။
ေစာျမတ္စြာ ထြဋ္႐ိႈင္းသည့္၊ မႏႈိင္းတန္႔ တရားေတာ္၊
ဂိုဏ္းရွစ္ဘို႔ သံဃာေတာ္ကို၊ ရွိပူေဇာ္ ဦးတင္၏ေလး။
‎
‎“ေရွးေရး တန္ခူးလဖြဲ႕ ေတး႐ိုးႀကီးပံုစံ”
တန္ခူးဂိမွမွာ၊ ဓာတ္ေတဇ ယွဥ္မီွ၊
ခါမိႆ အခ်ိန္ညီ၊ သဝဏီနကၡတ္၊
စိၾတ မည္မကြာသည္၊ တာရမွာ ေကဝဋၬမွတ္၊
ပန္းကံ့ေကာ္ ရင္ခတ္တို႔၊ ပြင့္ခ်ပ္ကဲ့စံုလင္၊
သင္းရနံ႔ ပ်ံ႕ရႊင္၊ ေရသဘင္ပြဲလမ္း၊
ထိန္႔႐ိုက္ဆင့္ က်ဴးေက်ာ္တယ္၊ သၾကၤန္ေတာ္ ၾကဴးရင့္သည့္တမ္း။ ... ။
‎
‎(ေတး႐ိုးငယ္မွာ ‘ေလး’ ဆိုၿပီး ေတးထပ္ခ်သလိုမ်ိဳး ခ်ေပမဲ့ ေတး႐ိုးႀကီးကေတာ့ အထက္အပိုဒ္ရဲ႕ အခ်‎ကာရန္အတိုင္း သံျပင္း လဟုသံနဲ႕ ခ်တာကို သတိျပဳပါ။)
ဒီေခတ္မွာ စပ္ဆုိမႈ လံုးဝမရွိသေလာက္ျဖစ္ေနၿပီမို႔ ဒီေလာက္နဲ႔ပဲ ေတး႐ိုးအေၾကာင္းကို ရပ္နားလိုက္ပါတယ္။

Read More...